Tổng thống Mỹ Trump đang đứng trước thế lưỡng nan: Chấp nhận một thỏa thuận tạm thời mà Iran và Oman đang đàm phán, qua đó trao cho Tehran quyền kiểm soát eo biển Hormuz mà họ chưa từng có trước chiến tranh, hoặc hiện thực hóa lời cảnh báo về việc leo thang căng thẳng mạnh mẽ, qua đó có nguy cơ kéo dài cuộc khủng hoảng.
Theo các nhà phân tích, lựa chọn đầu tiên sẽ mang lại cho Iran sự nhượng bộ lớn nhất kể từ khi Mỹ và Israel tấn công nước này vào ngày 28/2, đồng thời chính thức hóa quyền kiểm soát của Iran đối với tuyến đường vận chuyển dầu huyết mạch, điều mà chính quyền Tổng thống Trump từng thề sẽ ngăn chặn.
Phương án thứ hai - có thể là một đợt không kích mới - tiềm ẩn nhiều rủi ro chính trị đối với Tổng thống Trump ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng tại Mỹ vào tháng 11, trong khi dường như không mang lại cơ hội thành công cao hơn so với đợt ném bom trước đó.
Ngoài hai phương án trên, Tổng thống Trump có thể chọn duy trì hiện trạng đầy căng thẳng. Điều này đồng nghĩa với việc tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran và thi thoảng đáp trả các vụ tấn công nhắm vào tàu thuyền. Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng không mang lại cho ông Trump một lối thoát “giữ thể diện" khỏi cuộc xung đột mà ông từng dự đoán sẽ kết thúc vào giữa tháng 4.
“Đó là một loạt các lựa chọn tồi tệ, nhưng có lẽ ông Trump đã nhận ra rằng mình không thể để cuộc chiến này kéo dài vô tận”, Aaron David Miller - người từng đàm phán về Trung Đông dưới thời các chính quyền của đảng Dân chủ và Cộng hòa - nhận định. “Cần phải có sự thay đổi, và điều đó có thể là việc công nhận thực tế mới về vị thế của Iran tại eo biển này”.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định, eo biển Hormuz phải duy trì là tuyến đường thủy quốc tế mở, không chịu sự kiểm soát của Iran và không thu phí.
Tuy nhiên, trước đây ông Trump từng đưa ra quan điểm trái ngược với một số khẳng định của ông Rubio về cuộc chiến, và các nhà phân tích cho rằng ông có thể sẽ lại làm như vậy.
Họ nhận định, trong bối cảnh giá xăng dầu tại Mỹ ở mức cao, tỷ lệ ủng hộ dành cho Tổng thống Trump thấp và cuộc chiến vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ công chúng Mỹ, danh sách lựa chọn của tổng thống ngày càng bị thu hẹp.
Khi cuộc xung đột kéo dài, những lời lẽ cứng rắn của ông Trump hầu như không có tác dụng buộc Iran phải nhượng bộ. Do đó, các nhà phân tích cho rằng nhiều khả năng chính tổng thống mới là người phải đưa ra những nhượng bộ lớn nhất.
Việc mở lại eo biển Hormuz được xem là điều kiện tiên quyết để nối lại đàm phán giữa Iran và Mỹ. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu Mỹ có sẵn sàng chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào đạt được giữa Iran và Oman - hai quốc gia nằm ở hai bờ đối diện của eo biển - hay không.
Mặc dù ông Trump thường xuyên tuyên bố thắng lợi nhờ việc loại bỏ nhiều lãnh đạo Iran và làm suy yếu năng lực quân sự của nước này. Nhưng hầu hết các nhà phân tích đều đồng ý rằng tổng thống đã gặp bế tắc trong việc thực hiện các mục tiêu chiến tranh của mình.
Một quan chức Nhà Trắng giấu tên cho biết, các quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump ngày càng chấp nhận thực tế rằng cuộc xung đột có thể vẫn tiếp diễn dưới một hình thức nào đó vào thời điểm diễn ra cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.
Điều này sẽ đặt ra thêm những rủi ro chính trị cho ông Trump - người từng vận động tranh cử nhiệm kỳ hai với cam kết tránh can thiệp vào công việc nước ngoài và tập trung vào các vấn đề kinh tế của người dân Mỹ - trong bối cảnh đảng Cộng hòa của ông đang chật vật giữ quyền kiểm soát Quốc hội.
Ông Jonathan Panikoff, cựu quan chức tình báo cấp cao của Mỹ phụ trách khu vực Trung Đông, cho biết Trung Quốc, Nga và Triều Tiên đang theo dõi sát sao tình hình. "Họ đang tìm hiểu xem đâu sẽ là những hạn chế của Mỹ trong những năm tới”, ông nhận định.
Ngay cả một số người có quan điểm cứng rắn đối với Iran và ủng hộ chiến dịch của ông Trump cũng khuyên chính quyền nên thận trọng.
“Iran đang tìm cách đẩy Tổng thống Trump vào một tình thế 'cả hai cùng thua' trước tháng 11”, ông Behnam Ben Taleblu thuộc Quỹ Bảo vệ Dân chủ (FDD) - một tổ chức tư vấn có lập trường cứng rắn chống Iran tại Washington - viết trên mạng xã hội X.
Ông cho rằng chính quyền Tổng thống Trump cần tránh "hành động vội vàng" và phải nhận thức rõ "những lĩnh vực mà Mỹ có lợi thế cũng như những lĩnh vực mà Mỹ không có lợi thế”.
