Xây dựng văn hóa chính trị thanh niên

TP - Xây dựng văn hóa chính trị thanh niên là quá trình nhằm hình thành, bồi dưỡng cho thanh niên về các giá trị chính trị, các chuẩn mực chính trị, biểu tượng văn hóa chính trị nhằm định hướng, điều chỉnh hoạt động chính trị của thanh niên, củng cố lập trường tư tưởng, kỹ năng trong đấu tranh phòng, chống âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch.

Lập luận này được anh Trịnh Bá Phương - Giảng viên khoa Giáo dục Chính trị, Trường Đại học Sư phạm TPHCM, nhấn mạnh trong tác phẩm “Phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên trong việc xây dựng văn hóa chính trị cho thanh niên hiện nay” - bài tham dự Cuộc thi Chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong đoàn viên, thanh niên năm 2025.

Tăng thêm năng lực nội sinh của dân tộc

Việc xây dựng văn hóa chính trị cho thanh niên góp phần phát huy vai trò tích cực của thế hệ trẻ. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, khi văn hóa và văn hóa chính trị Việt Nam sẽ hội nhập thế nào để tranh thủ được những tinh hoa văn hóa nhân loại, góp phần tăng thêm năng lực nội sinh dân tộc, đồng thời tránh được những ảnh hưởng tiêu cực từ “văn hóa ngoại lai” của phương Tây. Nó là cơ sở để thiết lập các thể chế chính trị và định hướng, điều chỉnh hoạt động chính trị, thúc đẩy sự tiến bộ xã hội.

Xét theo cấu trúc nội dung văn hóa chính trị gồm: các giá trị chính trị (trong đó có các giá trị cốt lõi); các chuẩn mực chính trị (trong đó có các nguyên tắc hoạt động chính trị và quy tắc ứng xử chính trị, các nghi lễ); các biểu tượng văn hóa chính trị; các nhân vật văn hóa chính trị (đại diện cho nhân cách văn hóa chính trị).

Do đó, việc xây dựng văn hóa chính trị cho thanh niên gồm những nội dung như xây dựng các giá trị chính trị thể hiện ở tri thức chính trị (tri thức lý luận, gồm: quan điểm chính trị, lý thuyết chính trị và hệ tư tưởng chính trị) và thái độ chính trị (lý tưởng, mục đích, tình cảm, niềm tin và ý chí chính trị).

Ở Việt Nam, xây dựng giá trị chính trị cho thanh niên trước hết là việc trang bị tri thức về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam, bồi đắp lý tưởng cách mạng, chủ nghĩa yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hóa, vì cộng đồng…

Xây dựng chuẩn mực chính trị là một yếu tố quan trọng của văn hóa chính trị, chuẩn mực chính trị (nguyên tắc và quy tắc ứng xử chính trị) yêu cầu được xây dựng là nguyên tắc chính trị và quy tắc ứng xử chính trị phù hợp với các giá trị chính trị được xã hội thừa nhận là đúng đắn, hợp lý và tiến bộ.

Do đó, chúng là những chuẩn mực cao nhất, quan trọng nhất, được phổ biến rộng rãi và bắt buộc mọi công dân phải thực hiện. Ở Việt Nam, xây dựng chuẩn mực chính trị cho thanh niên trước hết là hình thành nguyên tắc và ứng xử theo chuẩn Hiến pháp, pháp luật, quy tắc ứng xử trong cuộc sống; những quy tắc theo tập quán, thói quen, truyền thống của dân tộc như các đạo lý nhân ái, uống nước nhớ nguồn, kính trên nhường dưới, lá lành đùm lá rách…

Về nhân vật văn hóa chính trị là hiện thân của những đức tính tốt đẹp nhất, những phẩm chất cao thượng và nhân văn nhất mà cả quốc gia, dân tộc (thậm chí cả nhân loại) ngưỡng mộ, tự hào và tôn vinh. Nhân vật văn hóa chính trị thường thể hiện nổi bật những phẩm chất tốt đẹp và cao thượng như yêu nước thương dân, luôn đặt lợi ích của đất nước và nhân dân lên trên hết và trước hết; sẵn sàng hy sinh quyền lợi, sức lực, trí tuệ của mình để phục vụ đất nước và nhân dân một cách vô điều kiện; có năng lực lãnh đạo, tổ chức nhân dân hoàn thành những nhiệm vụ cao cả vì độc lập dân tộc, vì cuộc sống hòa bình, tự do, ấm no và hạnh phúc của nhân dân…

Những phẩm chất tốt đẹp nói trên cần được thấm sâu và lan tỏa rộng rãi trong nhân dân. Ở Việt Nam, xây dựng nhân vật văn hóa chính trị cho thanh niên là việc phát động các phong trào học tập và làm theo tấm gương của những anh hùng dân tộc, những người có công với đất nước, là lan tỏa những tấm gương người tốt, việc tốt đặc biệt là những gương mặt thanh niên tiêu biểu.

Đối với xây dựng biểu tượng văn hóa chính trị là yếu tố hữu hình, kết tinh những giá trị văn hóa chính trị cốt lõi của quốc gia, dân tộc. Nó thể hiện bản lĩnh và bản sắc văn hóa dân tộc, có sức cuốn hút, hấp dẫn và sức lan tỏa sâu rộng, mạnh mẽ đến cá nhân và cộng đồng (như quốc kỳ, quốc ca, quốc hiệu của một quốc gia và các nghi thức chào cờ, hát quốc ca…).

Chú trọng tính nêu gương

Là tổ chức của những người Cộng sản trẻ tuổi, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trực tiếp giúp Đảng làm tốt công tác vận động thanh niên, đoàn kết, tập hợp thanh niên dưới ngọn cờ của Đảng thông qua hoạt động tổ chức và các phong trào hành động cách mạng. Đoàn giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho đoàn viên thanh niên, từ đó giác ngộ lý tưởng cách mạng của Đảng, của Đoàn, của dân tộc, rèn luyện nên những cán bộ, đoàn viên trẻ tuổi có tâm huyết, có trình độ, bản lĩnh chính trị và sống có lý tưởng.

Vì vậy, cần nâng cao nhận thức của cán bộ Đoàn về vai trò của văn hóa chính trị trong sự phát triển toàn diện của thanh niên, thực hiện công việc tuyên truyền, giáo dục trong cán bộ Đoàn, đoàn viên và thanh niên về lý luận đổi mới và hội nhập quốc tế, về vai trò, nội dung của văn hóa và văn hóa chính trị Việt Nam, làm cho nội dung đó trở thành bộ phận hữu cơ của tri thức chính trị. Trên cơ sở đó, xây dựng niềm tin chính trị, các giá trị chính trị, các chuẩn mực và quy tắc ứng xử chính trị cho thanh niên.

image-7.jpg
Tình nguyện viên tham gia Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 vừa qua là biểu hiện của tinh thần xây dựng giá trị chính trị

Đổi mới và nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả nội dung, phương thức hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nhằm xây dựng các giá trị, các chuẩn mực văn hóa chính trị, các nhân vật và biểu tượng văn hóa chính trị Việt Nam ở thanh niên. Bồi đắp lý tưởng cách mạng, giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh thiếu nhi; xây dựng Đoàn vững mạnh; đoàn kết, phát huy tinh thần xung kích, tình nguyện, sáng tạo, trách nhiệm của thanh niên, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Theo anh Trịnh Bá Phương (Trường Đại học Sư phạm TPHCM), cần đổi mới và nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả nội dung, phương thức hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nhằm xây dựng các giá trị, các chuẩn mực văn hóa chính trị, các nhân vật và biểu tượng văn hóa chính trị Việt Nam ở thanh niên. Bồi đắp lý tưởng cách mạng, giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh thiếu nhi...

Phát huy vai trò của các tổ chức, cá nhân có uy tín, có ảnh hưởng xã hội trong định hướng, giáo dục đạo đức, lối sống, giá trị thẩm mỹ cho đoàn viên, thanh niên. Chú trọng tính nêu gương, trước hết là của cán bộ Đoàn. Củng cố, kiện toàn và phát huy đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, cộng tác viên dư luận xã hội, câu lạc bộ lý luận trẻ các cấp...

Trong điều kiện đổi mới và hội nhập quốc tế, xây dựng văn hóa chính trị cho thanh niên cần xây dựng toàn diện về giá trị chính trị, chuẩn mực chính trị, nhân vật chính trị, biểu tượng chính trị để phát huy vị trí trung tâm, vai trò chủ thể của thanh niên, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Cùng chuyên mục

Đôi bàn tay cô giáo

Đôi bàn tay cô giáo

Các bạn! Mỗi lần tôi ghé sát mắt vào trang giấy hay màn hình điện thoại để mượn những con chữ trải lòng cùng bạn đọc là một lần tôi nhớ về cô, nhớ về đôi bàn tay dịu dàng, ấm áp đã giúp tôi viết nên trang mới của cuộc đời. Có lẽ suốt những năm tháng tuổi thơ, hiện tại và cả sau này tôi vẫn sẽ không quên được cái ngày đó - một dấu mốc quan trọng trong hành trình thay đổi số phận của tôi.

Tuổi trẻ VNPT sẻ chia 'giọt hồng' vì cộng đồng

Tuổi trẻ VNPT sẻ chia 'giọt hồng' vì cộng đồng

TPO - Ngày 19/11, Đoàn Thanh niên Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) tổ chức Chương trình “Hiến máu tình nguyện 2026” với thông điệp “Sắc xanh kết nối – Giọt hồng sẻ chia”, thu hút gần 400 cán bộ, đoàn viên, thanh niên và người lao động trong toàn tập đoàn tham gia, tiếp nhận 352 đơn vị máu.

Thanh niên Thủ đô kiến nghị tháo gỡ rào cản chính sách nhà ở, thi tuyển chức danh lãnh đạo

Thanh niên Thủ đô kiến nghị tháo gỡ rào cản chính sách nhà ở, thi tuyển chức danh lãnh đạo

TPO - Tại hội nghị đối thoại với thanh niên Thủ đô, thanh niên đã nêu những vấn đề sát sườn như: Tháo gỡ rào cản nhà ở và chi phí sinh hoạt cho người trẻ; chính sách hỗ trợ ổn định nơi ở, việc làm, học tập khi giải phóng mặt bằng, tái định cư. Đặc biệt, đề xuất mở rộng thi tuyển cạnh tranh chức danh lãnh đạo, quản lý...

Cộng đồng mạng xôn xao trước cái chết đột ngột của thủ khoa luật Hàn Quốc

Cộng đồng mạng xôn xao trước cái chết đột ngột của thủ khoa luật Hàn Quốc

TPO - Lee Jin Woo, sinh viên Trường Nha khoa thuộc Đại học Quốc gia Seoul (SNU), qua đời ở tuổi 32 sau khi mất liên lạc và vắng mặt tại buổi kiểm chứng năng lực. Cảnh sát tìm thấy mẩu giấy nghi là thư tuyệt mệnh. Cái chết của anh khiến dư luận Hàn Quốc chia rẽ giữa những lời tiếc thương và yêu cầu tiếp tục làm rõ nghi vấn gian lận chưa được xác minh.

Học trò Trường Sa vẽ tranh tặng thầy cô dịp 20/11

Học trò Trường Sa vẽ tranh tặng thầy cô dịp 20/11

TPO - Thầy cô, bạn bè, mái trường và người lính Hải quân là những hình ảnh học sinh ở Đặc khu Trường Sa chọn đưa vào tranh. Các em vẽ tranh tại hội thi của Trường Tiểu học Trường Sa trước thềm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11.

Bí thư thường trực T.Ư Đoàn chúc mừng Bộ GD&ĐT ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11

Bí thư thường trực T.Ư Đoàn chúc mừng Bộ GD&ĐT ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11

TPO - Chúc mừng Bộ Giáo dục và Đào tạo dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), anh Nguyễn Minh Triết - Ủy viên dự khuyết T.Ư Đảng, Bí thư thường trực T.Ư Đoàn mong muốn, Bộ GD&ĐT tiếp tục quan tâm, ủng hộ và tạo điều kiện để T.Ư Đoàn phối hợp, triển khai hiệu quả các chương trình, hoạt động dành cho đoàn viên, thanh thiếu nhi, góp phần nâng cao chất lượng công tác giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ.

Đưa 35 'quái xế' đi dọn vệ sinh, thắp hương nghĩa trang liệt sĩ

Đưa 35 'quái xế' đi dọn vệ sinh, thắp hương nghĩa trang liệt sĩ

TPO - Nhằm giáo dục ý thức chấp hành pháp luật và nâng cao trách nhiệm của thanh thiếu niên, Công an tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức cho 35 thanh niên có hành vi đua xe, gây rối trật tự công cộng và cổ vũ đua xe trái phép tham gia dọn vệ sinh, thắp hương tri ân các anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Cà Đú.

Phát huy vai trò thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội

Phát huy vai trò thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội

TPO - Sáng 19/11, tại Thái Nguyên, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị giao ban công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi Cụm hoạt động số 1 năm 2026, nhằm đánh giá kết quả hoạt động, chia sẻ kinh nghiệm và đề ra giải pháp nâng cao chất lượng công tác Đoàn trong thời gian tới.

Đảng viên trẻ tốt nghiệp thủ khoa với điểm tuyệt đối 4.0/4.0

Đảng viên trẻ tốt nghiệp thủ khoa với điểm tuyệt đối 4.0/4.0

TPO - Trần Trung Dũng và Lê Văn Quang là 2 trong số 99 thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc năm 2026 được Thành phố Hà Nội tuyên dương. Điểm chung nổi bật của hai chàng trai sinh năm 2004 này là cán bộ lớp, sớm đứng trong hàng ngũ của Đảng, sở hữu điểm học tập toàn khóa 4.0/4.0 và điểm rèn luyện xuất sắc.

Vinh danh 99 Thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc năm 2026

Vinh danh 99 Thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc năm 2026

TPO - Trong số 99 Thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc các trường đại học, học viện trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2026, có nhiều đảng viên trẻ, “Sinh viên 5 tốt” các cấp, gương vượt khó vươn lên, sở hữu các công trình nghiên cứu khoa học đoạt giải thưởng trong nước và quốc tế, cùng nhiều sáng kiến, giải pháp sáng tạo, thiết thực trong học tập và đời sống.

nháp

Chuyến đi 'ngàn dặm' của những giáo viên trẻ tiêu biểu

TPO - 100 gương mặt xuất sắc được vinh danh "Nhà giáo trẻ tiêu biểu" đến từ 35 đơn vị trên cả nước – từ những cô giáo mầm non vùng cao vượt rào cản ngôn ngữ để bám bản, đến các giảng viên đại học tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy. Tất cả hội tụ về TP Đồng Nai để tham dự Lễ tuyên dương “Nhà giáo trẻ tiêu biểu” cấp Trung ương lần thứ V, năm 2026 do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức.