Bộ Y tế vừa phê duyệt Đề án Bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu mở rộng mạnh mạng lưới y tế chuyên sâu tại địa phương, giúp người dân được tiếp cận dịch vụ kĩ thuật cao ngay tại nơi cư trú, đồng thời giảm tình trạng quá tải kéo dài ở các bệnh viện tuyến trung ương.
Theo quyết định do Thứ trưởng Bộ Y tế GS.TS Trần Văn Thuấn kí ban hành, trong 5 năm tới ngành y tế sẽ phát triển thêm ít nhất 200 bệnh viện vệ tinh trên cả nước. Các cơ sở này sẽ được chuyển giao và triển khai thường quy nhiều kĩ thuật chuyên môn an toàn, hiệu quả, bảo đảm tính bền vững trong điều trị.
Bộ Y tế xác định mạng lưới bệnh viện vệ tinh sẽ trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống khám chữa bệnh quốc gia. Không chỉ nâng cao năng lực chuyên môn cho các cơ sở tuyến dưới, đề án còn hướng tới cải thiện năng lực quản trị bệnh viện, nâng chất lượng dịch vụ y tế và thu hẹp chênh lệch chăm sóc sức khỏe giữa các vùng miền.
Đề án sẽ được triển khai theo hai giai đoạn. Từ năm 2026 đến 2028, ngành y tế tập trung mở rộng mạng lưới tại những chuyên khoa có nhu cầu chuyển tuyến cao và gánh nặng bệnh tật lớn. Giai đoạn 2028-2030 sẽ tổng kết, đánh giá hiệu quả để nhân rộng mô hình, hướng tới hình thành mạng lưới bệnh viện vệ tinh kết nối đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.
Một trong những mục tiêu lớn của đề án là giúp người dân ở vùng sâu, vùng xa, khu vực khó khăn có thể tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao mà không phải chuyển lên các bệnh viện lớn. Những cơ sở được ưu tiên lựa chọn tham gia mạng lưới là các bệnh viện, trung tâm y tế có tỉ lệ chuyển tuyến cao, có nhu cầu tiếp nhận kĩ thuật mới và đáp ứng được điều kiện về cơ sở vật chất cũng như nhân lực để triển khai.
Điểm mới đáng chú ý của giai đoạn này là cơ chế “hồi chuyển có hướng dẫn”. Theo đó, sau khi điều trị qua giai đoạn cấp tính tại bệnh viện hạt nhân, người bệnh sẽ được chuyển về bệnh viện vệ tinh tiếp tục chăm sóc. Toàn bộ phác đồ điều trị, chỉ định chuyên môn và hướng dẫn theo dõi sẽ được chuyển giao đồng bộ để bệnh viện tuyến dưới tiếp nhận. Trong quá trình điều trị, bệnh viện tuyến trên vẫn đồng hành thông qua hội chẩn từ xa trên nền tảng số nhằm bảo đảm an toàn cho người bệnh.
Giảm tỉ lể chuyển tuyến còn tối thiểu 20%
Bộ Y tế đặt mục tiêu đến năm 2030, tỉ lệ chuyển tuyến đối với những nhóm bệnh đã được chuyển giao kĩ thuật phải giảm tối thiểu 20%. Đây được xem là giải pháp quan trọng để giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến cuối vốn thường xuyên trong tình trạng quá tải.
Công nghệ thông tin được xác định là nền tảng kết nối toàn bộ hệ thống. Theo đề án, 100% bệnh viện tham gia phải triển khai Telehealth, bao gồm đào tạo trực tuyến, tư vấn chuyên môn và hội chẩn liên viện. Khi đó, người bệnh điều trị tại tuyến tỉnh vẫn có thể tiếp cận ý kiến từ chuyên gia đầu ngành ở trung ương mà không cần di chuyển xa, giúp rút ngắn thời gian xử trí và tăng độ chính xác trong điều trị.
Song song với hạ tầng số, toàn bộ cán bộ y tế tại các bệnh viện vệ tinh cũng sẽ được đào tạo để làm chủ kĩ thuật mới. Mục tiêu không chỉ dừng ở chuyển giao mà còn bảo đảm các kĩ thuật được duy trì thường quy, an toàn và hiệu quả lâu dài tại địa phương.
Đáng chú ý, đề án lần này mở rộng sự tham gia của cả bệnh viện tư nhân, tạo thêm lựa chọn cho người dân và thúc đẩy cạnh tranh về chất lượng dịch vụ giữa các cơ sở y tế. Bộ Y tế cũng yêu cầu việc chuyển giao kĩ thuật phải gắn với cơ chế thanh toán bảo hiểm y tế để tránh tình trạng bệnh viện tiếp nhận được kĩ thuật nhưng không thể triển khai do vướng mắc tài chính.
Nguồn kinh phí thực hiện sẽ được huy động từ ngân sách trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn hợp pháp khác. Các bệnh viện tham gia đồng thời phải phối hợp chặt chẽ với cơ quan bảo hiểm xã hội nhằm bảo đảm quyền lợi thanh toán cho người bệnh khi áp dụng các kĩ thuật mới.
Hiện nay, cả nước có 54 bệnh viện lớn được giao làm bệnh viện hạt nhân trong 19 chuyên ngành như ung bướu, tim mạch, cấp cứu, đột quỵ, sản khoa, nhi khoa và hồi sức tích cực. Nhiều đơn vị đầu ngành như Bạch Mai, Việt Đức, Bệnh viện K, Chợ Rẫy, Trung ương Huế, Nhi Trung ương, Phụ sản Trung ương và Từ Dũ sẽ tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt chuyên môn cho toàn mạng lưới.
