Không chỉ là trách nhiệm quản lý thông thường
Trong toàn bộ diễn biến vụ việc, bà Nguyễn Thị Phương Lan, Chi cục trưởng Chi cục THADS TP. Đồng Hới là người trực tiếp không ban hành quyết định đình chỉ thi hành án theo yêu cầu của Ngân hàng MB, dù phía ngân hàng đã nhiều lần xác nhận khoản nợ được xử lý xong và đề nghị trả lại giấy tờ tài sản cho bà Phạm Thị Ngọc Tú.
Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở vai trò của bà Lan thì có lẽ vụ việc đã không kéo dài suốt nhiều năm, không khiến VKSND Tối cao, Tổng cục THADS và Thanh tra Bộ Tư pháp phải liên tục vào cuộc.
Điều đáng chú ý là trong gần như toàn bộ các giai đoạn “nóng” nhất của vụ việc, ông Mai Công Danh, khi đó là Cục trưởng Cục THADS tỉnh Quảng Bình, không đứng ở vị trí chấn chỉnh cấp dưới, mà lại nhiều lần thể hiện quan điểm đồng hành với Chi cục THADS TP. Đồng Hới.
Ngày 8/9/2023, trả lời báo chí, chính ông Mai Công Danh xác nhận Cục THADS tỉnh Quảng Bình đã có văn bản đồng quan điểm với Chi cục THADS TP. Đồng Hới trong việc “chống” lại Kháng nghị của VKSND tỉnh Quảng Bình.
Chi tiết này đặc biệt đáng chú ý, bởi trước đó VKSND tỉnh Quảng Bình đã ban hành Kháng nghị số 2140, xác định việc không đình chỉ thi hành án là “vi phạm nghiêm trọng”. Sau đó, VKSND Tối cao tiếp tục có văn bản đề nghị Tổng cục THADS chỉ đạo thực hiện kháng nghị.
Nói cách khác, khi các cơ quan kiểm sát từ cấp tỉnh đến cấp tối cao đều xác định có vi phạm, thì cơ quan quản lý trực tiếp là Cục THADS Quảng Bình lại lựa chọn đứng về phía đơn vị bị kết luận vi phạm.
Từ “đồng quan điểm” đến dấu hiệu bao che?
Trong vụ việc này, ông Mai Công Danh không trực tiếp ký các quyết định tổ chức thi hành án như bà Nguyễn Thị Phương Lan. Tuy nhiên, nhiều động thái của ông cho thấy vai trò không đơn thuần là người đứng đầu thiếu kiểm tra, giám sát.
Theo kết luận của Thanh tra Bộ Tư pháp ban hành ngày 1/7/2024, Cục THADS Quảng Bình do ông Danh làm Cục trưởng lúc đó bị xác định có biểu hiện “bao che cho vi phạm của Chi cục THADS TP. Đồng Hới”, “báo cáo không trung thực về vụ việc với Tổng cục THADS”, đồng thời “né tránh, đùn đẩy, buông lỏng trong quản lý chỉ đạo công tác thi hành án”.
Đáng nói hơn, những biểu hiện này diễn ra trong bối cảnh Tổng cục THADS đã nhiều lần có văn bản chỉ đạo. Ngay từ ngày 15/6/2023, Tổng cục THADS đã yêu cầu Cục THADS Quảng Bình tổ chức làm việc với Ngân hàng MB, xác thực quan điểm đình chỉ thi hành án. Nếu phù hợp pháp luật thì phải thu phí và ra quyết định đình chỉ thi hành án theo quy định.
Sau đó, ngày 29/9/2023, Tổng cục THADS tiếp tục ra văn bản yêu cầu Cục trưởng Cục THADS Quảng Bình chỉ đạo Chi cục THADS TP. Đồng Hới thực hiện nghiêm kháng nghị của VKSND tỉnh Quảng Bình.
Thế nhưng, kết luận thanh tra cho thấy các chỉ đạo này “chưa được chấp hành, thực hiện đúng và đầy đủ”.
Một chi tiết khác khiến dư luận đặt dấu hỏi về vai trò của ông Mai Công Danh là các phát ngôn công khai trước báo chí. Khi được hỏi vì sao Cục THADS Quảng Bình đồng quan điểm với Chi cục THADS TP. Đồng Hới, ông Danh cho rằng do chưa nhận được hướng dẫn nghiệp vụ từ Tổng cục THADS nên Cục đồng tình với cấp dưới.
Lập luận này sau đó trở nên khó thuyết phục, bởi chính Tổng cục THADS đã phải ra văn bản “tuýt còi”, yêu cầu thực hiện nghiêm kháng nghị của VKSND tỉnh Quảng Bình.
Không dừng lại ở đó, sau khi Thanh tra Bộ Tư pháp kết luận hàng loạt vi phạm và yêu cầu xử lý nghiêm khắc, việc xử lý nội bộ tại Cục THADS Quảng Bình lại dừng ở mức “phê bình, rút kinh nghiệm”.
Điều này càng làm dấy lên nghi vấn về việc liệu có hay không sự bao che mang tính hệ thống đối với các vi phạm xảy ra tại Chi cục THADS TP. Đồng Hới thời điểm đó.
Về mặt pháp lý, việc xác định một cá nhân có phải “đồng phạm” hay không thuộc thẩm quyền của cơ quan điều tra và cơ quan tố tụng. Tuy nhiên, nhìn dưới góc độ dấu hiệu hành vi và chuỗi diễn biến vụ việc, dư luận hoàn toàn có cơ sở để đặt câu hỏi về mức độ liên đới trách nhiệm của ông Mai Công Danh.
UBKT Tỉnh ủy Quảng Bình sau đó đã thi hành kỷ luật cảnh cáo đối với ông Mai Công Danh và cách chức tất cả chức vụ trong Đảng đối với bà Nguyễn Thị Phương Lan. Tuy nhiên, câu hỏi dư luận đặt ra là: Với những gì đã được Thanh tra Bộ Tư pháp kết luận, mức kỷ luật cảnh cáo đối với ông Mai Công Danh đã tương xứng hay chưa?
