Trao đổi với phóng viên, TS. Luật sư Đặng Văn Cường - Văn phòng Luật sư Chính Pháp cho rằng, việc khởi tố vụ án, khởi tố các bị can là diễn biến đã được dự báo từ trước, sau khi cảnh sát thực hiện khám xét khẩn cấp với đối tượng này.
Theo thông tin từ Bộ Công an, Bùi Xuân Huấn bị khởi tố về hai tội danh gồm “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, quy định tại khoản 3 Điều 221 Bộ luật Hình sự năm 2015 và “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, quy định tại khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Vợ của Bùi Xuân Huấn là Phạm Thị Ngọc Linh, chủ hộ kinh doanh Phạm Thị Ngọc Linh, cũng bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.
Theo TS. Đặng Văn Cường, trong hoạt động kinh doanh cũng như trên mạng xã hội, vợ chồng Huấn Hoa Hồng thường xuyên hoạt động cùng nhau, đặc biệt liên quan đến kinh doanh nước hoa và một số sản phẩm gây tranh cãi.
Việc cả hai cùng bị khởi tố về tội danh liên quan đến kế toán cho thấy cơ quan điều tra đang làm rõ vai trò của từng người trong quá trình hoạt động kinh doanh và thực hiện những hành vi bị cho là vi phạm pháp luật.
Hai tội danh và những vấn đề cơ quan điều tra sẽ làm rõ
Phân tích về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, TS. Đặng Văn Cường cho rằng nếu cơ quan điều tra chứng minh được các bị can đã sử dụng thủ đoạn gian dối để khách hàng tin tưởng, giao tài sản, sau đó tài sản bị chiếm đoạt thì hành vi có thể cấu thành tội danh này.
Điểm quan trọng trong quá trình điều tra là phải xác định thủ đoạn gian dối cụ thể, tài sản bị chiếm đoạt, người bị hại, giá trị tài sản cũng như mối quan hệ giữa hành vi gian dối và việc nạn nhân giao tài sản.
Theo khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự, trường hợp chiếm đoạt tài sản trị giá từ 500 triệu đồng trở lên thuộc khung hình phạt từ 12 năm đến 20 năm tù hoặc tù chung thân. Tuy nhiên, việc một bị can có bị áp dụng khung hình phạt này hay không vẫn phải căn cứ vào kết quả điều tra và những chứng cứ được cơ quan tiến hành tố tụng thu thập.
Bên cạnh tội danh trên, việc Bùi Xuân Huấn bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” cho thấy cơ quan điều tra đang tập trung làm rõ những dấu hiệu sai phạm trong hoạt động kế toán, tài chính của hoạt động kinh doanh.
Theo luật sư, trong các vụ án kinh tế, hành vi vi phạm quy định về kế toán có thể liên quan đến việc ghi chép sổ sách, hạch toán doanh thu, chi phí, kê khai tài chính hoặc những hoạt động nhằm che giấu dòng tiền, làm sai lệch số liệu kế toán.
Điều 221 Bộ luật Hình sự quy định nhiều hành vi có thể bị xử lý hình sự, trong đó có giả mạo, khai man, tẩy xóa tài liệu kế toán; dụ dỗ, thỏa thuận hoặc ép buộc người khác cung cấp, xác nhận thông tin, số liệu kế toán sai sự thật; để ngoài sổ kế toán tài sản của đơn vị kế toán hoặc tài sản liên quan đến đơn vị kế toán; hủy bỏ hoặc cố ý làm hư hỏng tài liệu kế toán trước thời hạn lưu trữ theo quy định.
Đối với trường hợp phạm tội thuộc khoản 3 Điều 221, mức hình phạt cao nhất có thể lên tới 20 năm tù. Do đó, cơ quan điều tra sẽ phải làm rõ hành vi cụ thể, hậu quả, giá trị thiệt hại cũng như vai trò của từng người liên quan.
Trách nhiệm gắn với vai trò của từng bị can
Theo TS. Đặng Văn Cường, trong các vụ án kinh tế, sai phạm về kế toán thường có thể được sử dụng như một công cụ để che giấu doanh thu thực tế, trốn tránh nghĩa vụ tài chính hoặc hợp thức hóa những hoạt động kinh doanh có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, có thể làm thất thu ngân sách và tạo ra môi trường cạnh tranh không bình đẳng.
Việc cả vợ chồng Huấn Hoa Hồng cùng bị khởi tố cũng đặt ra vấn đề xác định vai trò của từng người. Theo luật sư, tùy thuộc vào kết quả điều tra, mỗi người có thể có vai trò khác nhau như: chủ mưu, tổ chức, người thực hành hoặc người giúp sức. Vì vậy, không thể mặc nhiên cho rằng trách nhiệm hình sự của những người cùng bị khởi tố là giống nhau.
Ngoài hai vợ chồng Huấn Hoa Hồng, việc một số bị can khác cũng bị khởi tố cho thấy cơ quan điều tra đang mở rộng làm rõ trách nhiệm của những người tham gia vào quá trình quản lý, tổ chức hoạt động kinh doanh, vận hành tài chính và thực hiện các hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Trường hợp một người bị xét xử về nhiều tội danh, Tòa án sẽ quyết định hình phạt đối với từng tội rồi tổng hợp hình phạt theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Nếu các hình phạt đều là tù có thời hạn thì hình phạt chung được tổng hợp nhưng không quá 30 năm tù; trường hợp các hình phạt có tù chung thân thì hình phạt chung là tù chung thân theo quy định.
Hiện vụ án vẫn đang trong giai đoạn điều tra. Cơ quan điều tra sẽ tiếp tục làm rõ nguyên nhân, diễn biến hành vi, vai trò của từng bị can, dòng tiền, hậu quả và những vấn đề liên quan để có căn cứ xử lý theo quy định pháp luật.
Từ vụ án này, TS. Đặng Văn Cường cho rằng mạng xã hội không phải là vùng đất nằm ngoài pháp luật. Một cá nhân có thể nhanh chóng nổi tiếng, thu hút lượng lớn người theo dõi và tạo ra nguồn thu nhập đáng kể, nhưng sự nổi tiếng không đồng nghĩa với việc được đứng trên pháp luật.
Đối với những người hoạt động trên mạng xã hội, việc sử dụng sức ảnh hưởng để kinh doanh, quảng cáo, bán hàng hay tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng đều phải tuân thủ các quy định pháp luật. Nếu có hành vi gian dối, trục lợi hoặc vi phạm các quy định về tài chính, kế toán thì vẫn có thể bị xử lý.
Vụ án cũng là lời cảnh báo đối với hiện tượng thần tượng hóa những nhân vật nổi tiếng bằng tai tiếng, đề cao vật chất và sự phô trương mà xem nhẹ chuẩn mực đạo đức, pháp luật.
Dù vậy, trong mọi trường hợp, việc đánh giá trách nhiệm hình sự phải dựa trên chứng cứ và kết quả tố tụng. Các bị can chỉ bị coi là có tội khi hành vi phạm tội được chứng minh theo đúng trình tự pháp luật và có bản án kết tội của tòa án đã có hiệu lực.
