Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết, hiện tượng phụ huynh học sinh tập trung xếp hàng tại các cửa hàng bán lẻ trong những ngày gần khai giảng xuất phát từ các nguyên nhân liên quan đến đứt gãy trong kênh đăng kí tại trường và vướng mắc về lộ trình chính sách.
Gián đoạn trong kênh đăng kí mua sách
Giai đoạn trước 30/7, đơn cử tại TP.HCM, chỉ có 925/1.501 cơ sở giáo dục (chiếm 62%) gửi đơn đặt hàng SGK qua các đơn vị phát hành thuộc hệ thống Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Đối với toàn bộ sản lượng đặt trước 30/7, nhà xuất bản đã hoàn thành giao sách đầy đủ đến các trường.
Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, do từ ngày 19/5 và tháng 6, Sở GD&ĐT TP.HCM có thông tin khẩn yêu cầu các trường dừng đặt sách để chờ chỉ đạo về đề xuất cấp phát miễn phí SGK nên kéo theo việc số trường đăng kí đơn đặt hàng SGK thấp. Đến ngày 14/7, Sở GD&ĐT TPHCM mới tiếp tục có Công văn 6858 về khảo sát nhu cầu mượn SGK và chưa có hướng dẫn mới về việc đăng kí mua sách như hàng năm. Điều này càng khiến tình trạng đặt sách của các trường bị 'nghẽn' do phải chờ chỉ đạo.
Đến ngày 14/8, UBND TP.HCM mới chính thức ban hành Kế hoạch số 446 về việc triển khai miễn phí SGK trên địa bàn TP.HCM. Theo văn bản này, năm học 2026 - 2027 “triển khai miễn phí SGK theo nhu cầu mượn sách thực tế của phụ huynh học sinh để đảm bảo tiết kiệm, tránh lãng phí”.
Ngay sau khi Kế hoạch 446 được ban hành, các trường mới bắt đầu dồn dập gửi đơn đặt hàng đến các đơn vị phát hành của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (tại thời điểm gần kề năm học mới) với sản lượng rất lớn.
Cùng với đó, các trường đến thời điểm này mới yêu cầu phụ huynh tự trang bị sách cho học sinh dẫn đến việc phụ huynh ồ ạt đến các cửa hàng lẻ để mua SGK dẫn đến cảnh ùn tắc, xếp hàng dài trên địa bàn TP.HCM.
Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết, tính đến sau ngày 15/8, có tổng cộng 385 trường tại TP.HCM mới đặt hàng lần đầu (chiếm gần 26%) và 222 trường đặt bổ sung với sản lượng rất lớn. Đặc biệt, tính đến ngày 25/8, vẫn còn 197 trường tại TP.HCM không gửi đơn đặt hàng SGK.
Vướng mắc về thời gian và quy trình triển khai chính sách miễn phí SGK
Do quy trình đấu thầu, sản xuất và hoàn thiện SGK cần thời gian tối thiểu 6 tháng nên việc triển khai miễn phí ngay trong năm học 2026 – 2027 khi Nghị định ban hành vào tháng 7 là không đủ quỹ thời gian thực hiện (trừ các địa phương đã đăng kí và lập kế hoạch từ trước).
Vì vậy, ngày 21/7, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã có công văn gửi Bộ GD&ĐT và các Sở GD&ĐT về việc triển khai thực hiện miễn phí SGK phục vụ năm học 2026 – 2027 và các năm tiếp theo, trong đó có giải thích rõ quy trình và lộ trình này. Công văn nêu rõ: “Căn cứ quy định tại Nghị định 271 của Chính phủ, UBND tỉnh, thành phố có trách nhiệm: Phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu SGK hằng năm trước ngày 30/10 để làm căn cứ lập dự toán; bảo đảm sách giáo khoa được nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục chậm nhất vào ngày 15/6 hằng năm”.
Như vậy, nếu thực hiện cung cấp SGK miễn phí cho học sinh năm học 2026 - 2027 thì chậm nhất 30/10/2025, UBND tỉnh, thành phố phải phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu làm căn cứ lập dự toán, bảo đảm SGK được nhập kho các cơ sở giáo dục chậm nhất vào ngày 15/6. Do đó, việc các địa phương có kế hoạch miễn phí SGK ngay trong năm học 2026 - 2027 là chưa phù hợp với quy định của Nghị định 271 về thời điểm phê duyệt kế hoạch dự báo và thời điểm nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục.
Mặt khác, trên thực tế, nếu địa phương tổ chức đấu thầu mua SGK tại thời điểm này (thời gian thực hiện còn lại rất ngắn) thì không có nguồn cung, vì SGK in trong kế hoạch đã có địa chỉ cung ứng theo đăng kí, đặt hàng của học sinh và các cơ sở giáo dục. Việc này có nguy cơ dẫn đến thiếu sách và thừa sách cục bộ, gây lãng phí nguồn lực.
"Để giải quyết tình trạng ùn cục bộ, các đơn vị phát hành của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã nỗ lực triển khai linh hoạt phát hành SGK đến toàn bộ đại lí, cửa hàng sách tại địa bàn TPHCM, đồng thời chủ động thuyết phục các trường triển khai đặt sách", Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho hay.
Bên cạnh đó, nhà xuất bản đang phối hợp chặt chẽ với các Sở GD&ĐT triển khai các giải pháp khẩn cấp như liên tục vận chuyển sách từ các kho trung chuyển bổ sung về các nhà sách, cửa hàng bán lẻ và các đại lý để phục vụ phụ huynh; kích hoạt lại kênh đăng kí tại nhà trường; công khai danh sách điểm bán chính thống: Khuyến cáo phụ huynh chủ động tra cứu danh sách các cửa hàng cung ứng SGK chính thống thuộc hệ thống Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tại địa chỉ website: https://nxbgd.vn/bai-viet/danh-sach-cac-cua-hang-cung-ung-sach-giao-khoa-phuc-vu-nam-hoc-2026-2027-trong-he-thong-cua-nxbgdvn; tăng cường nhân lực tại các hệ thống nhà sách, mở rộng thời gian phục vụ trong ngày và đẩy mạnh các kênh đặt hàng online giao tận nhà; cung cấp SGK điện tử hoàn toàn miễn phí.
Năm học 2026 – 2027 là năm đầu tiên triển khai chủ trương thống nhất sử dụng bộ SGK Kết nối tri thức với cuộc sống của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam trên toàn quốc.
Tính đến ngày 25/8, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã in và phát hành 225 triệu bản SGK và hơn 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, hoàn thành vượt kế hoạch đăng ký ban đầu của các địa phương.
Từ nay đến khai giảng, nhà xuất bản sẽ phát hành bổ sung ra thị trường 10 triệu bản SGK theo nhu cầu thực tiễn từ các nhà trường, địa phương. Ngoài ra, ban lãnh đạo nhà xuất bản đã phê duyệt kế hoạch in bổ sung 8 triệu bản SGK để đảm bảo an ninh an toàn SGK, khắc phục thiên tai, bão lũ và các tình huống thực tiễn phát sinh khác.
Riêng tại TP.HCM, tính đến ngày 24/8, đã có 25,5 triệu bản SGK được cung ứng, đạt 102% so với kế hoạch dự kiến ban đầu (25,1 triệu bản). Ngoài cung ứng đến các nhà trường theo đặt hàng, nhà xuất bản còn trực tiếp đáp ứng nhu cầu mua sắm SGK của đông đảo phụ huynh học sinh tại các cửa hàng thuộc hệ thống.
Như vậy, về tổng sản lượng, Nhà xuất bản khẳng định hoàn toàn không có sự thiếu hụt nguồn cung SGK.
