Khoảng hai ngày trước khi nhập viện, anh Đ.K.M. (52 tuổi, trú tại Lào Cai) dự đám cỗ và có sử dụng thịt lợn không bảo đảm vệ sinh. Ngày hôm sau, bệnh nhân xuất hiện sốt cao tới 40°C, được đưa vào Trung tâm Y tế xã để truyền dịch. Tuy nhiên, sau khi về nhà, tình trạng không cải thiện mà nhanh chóng nặng lên với các triệu chứng đau đầu dữ dội, đau bụng, khó thở.
Ít giờ sau, bệnh nhân kích thích, rồi giảm dần ý thức, lơ mơ, kèm theo các ban xuất huyết đỏ tím xuất hiện ở ngực, bụng và hai chi. Trước diễn biến nguy kịch, các bác sĩ tuyến dưới nghi ngờ bệnh nhân nhiễm liên cầu khuẩn lợn, lập tức chuyển tuyến trên với chẩn đoán hôn mê chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não – màng não, giảm tiểu cầu, diễn tiến tối cấp.
Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân được chuyển thẳng vào Trung tâm Hồi sức tích cực trong tình trạng sốc nặng. Bác sĩ Trần Văn Kiên cho biết, thời điểm nhập viện, bệnh nhân mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp tụt còn 90/60 mmHg, da niêm mạc nhợt, nhiều ban xuất huyết dạng tử ban lan rộng ở mặt, thân mình và hai chi.
Kết quả xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm sâu từ 21 G/L xuống còn 13 G/L, rối loạn đông máu nặng, suy thận cấp. Bệnh nhân phải đặt nội khí quản, thở máy, sử dụng thuốc vận mạch liều cao và được lọc máu liên tục cấp cứu. Kết quả xét nghiệm Real-time PCR dịch não tủy xác định dương tính với Neisseria meningitidis – vi khuẩn não mô cầu, tác nhân lây truyền qua đường hô hấp.
Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị sốc nhiễm khuẩn do não mô cầu, viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, suy thận cấp và phù não trên nền xơ gan do nghiện rượu kéo dài. Tiên lượng hiện rất dè dặt.
Dễ nhầm với liên cầu khuẩn lợn
Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết não mô cầu và liên cầu khuẩn lợn thường dễ bị nhầm lẫn trên lâm sàng do đều có khả năng gây nhiễm khuẩn huyết tối cấp, phản ứng viêm toàn thân dữ dội.
Khi xâm nhập vào máu, các vi khuẩn này làm tổn thương nội mô mạch máu, gây rối loạn đông máu, dẫn tới sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và xuất hiện ban xuất huyết hoại tử đặc trưng. Tuy nhiên, hai bệnh có thể phân biệt dựa vào đặc điểm ban xuất huyết và các xét nghiệm vi sinh, đặc biệt là nuôi cấy và kỹ thuật sinh học phân tử.
Viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường gặp vào mùa đông – xuân, lây truyền từ người sang người qua đường hô hấp và có khả năng bùng phát thành dịch. Bệnh khởi phát đột ngột với các triệu chứng điển hình như sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức từ lơ mơ đến hôn mê, kèm ban xuất huyết dạng tử ban đặc trưng.
Nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh nhân có thể khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, tỷ lệ tử vong vẫn ở mức cao. Trong số những người sống sót, khoảng 20% có thể để lại di chứng nặng nề như tổn thương não, suy thận, hoại tử chi hoặc rối loạn đông máu kéo dài.
Khuyến cáo phòng bệnh
Bác sĩ CKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, nhấn mạnh việc phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu cần tập trung hạn chế lây truyền qua đường hô hấp. Người dân cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho, hắt hơi, hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện viêm đường hô hấp, đặc biệt trong môi trường kín, đông người.
Quan trọng nhất, mỗi người cần chủ động tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin phòng não mô cầu theo khuyến cáo của ngành y tế để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
