TPO - Chùa Am Các là ngôi chùa cổ nằm trên đỉnh núi cao hơn 600 m so với mực nước biển ở tỉnh Thanh Hóa. Nơi đây đang lưu giữ tấm bia đá xanh và bức phù điêu, tượng Phật cổ với nhiều điều bí ẩn chờ khám phá.
Clip: Kỳ bí bức phù điêu Phật trên tảng đá. Chùa Am Các tọa lạc trên đỉnh núi Các cao hơn 600 m so với mực nước biển, ở phường Hải Lĩnh (tỉnh Thanh Hóa). Đây là quần thể danh thắng với cụm công trình Phật giáo gồm chùa Hạ, chùa Trung, chùa Thượng, Tứ phủ, đền Trình.
Theo sư thầy Thích Nguyên Đại, hiện nay chưa có tài liệu nào ghi chính xác về sự ra đời của chùa Am Các. Tuy nhiên, từ năm 2018 đến 2023, các nhà nghiên cứu đã tổ chức thăm dò, khai quật khảo cổ, phát hiện nhiều hiện vật có niên đại trải dài từ thời Trần (thế kỷ XIV) đến thời Lê Sơ (thế kỷ XV-XVI). Ngoài ra, còn có nhiều di vật thời Lê Trung Hưng (thế kỷ XVIII).Trong số các hiện vật được tìm thấy, có bức tượng Phật bằng đá còn khá nguyên vẹn được đặt tại chùa Hạ ngày nay.
Bức tượng này hiện được đặt trong tủ kính để du khách chiêm bái, tham quan.Tại chùa Am Các có một bia đá xanh cao gần 2 m, rộng gần 1 m, dày khoảng 40 cm. Theo sư thầy trụ trì, tấm bia đá xanh này là một trong những bí ẩn chưa có lời giải về quá trình vận chuyển của những người thợ khi xây chùa ngày trước.Điều đặc biệt tại chùa Am Các là bức phù điêu Phật trên tảng đá. Tảng đá này nằm gần chùa Hạ, dưới tán cây rừng.Bề mặt tảng đá khá phẳng, rộng, khắc họa hình ảnh một vị Phật trong tư thế ngồi thiền. Dù đã bị bào mòn bởi thời gian, các đường nét chính như khuôn mặt hiền từ, dáng ngồi an nhiên vẫn hiện rõ.
Nằm trong quần thể di tích chùa Am Các có một giếng nước cổ đã được phục dựng lại. Giếng nước này nằm ở lưng chừng núi Các, cách chùa Hạ khoảng 500 m, quanh năm không cạn.
Nơi đây có không gian ngoài trời để các nhà sư thuyết pháp và rừng thiền. Lãnh đạo UBND phường Hải Lĩnh cho biết chùa Am Các được công nhận là Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh cấp tỉnh vào năm 2013. Bên cạnh những giá trị lịch sử, văn hóa tâm linh, cảnh quan quanh quần thể chùa Am Các cũng khá đẹp với hệ thống hồ nước và rừng thông.