TPO - Chùa Linh Quang tọa lạc dưới chân cầu Rạch Miễu 2, một trong những chùa cổ tại cồn Thới Sơn (phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) với hơn 150 năm, nằm giữa sông Tiền. Ngôi chùa gây ấn tượng với kiến trúc lai giữa 3 miền, khi Chánh điện kiểu bánh ít (miền Trung), Tiền đường (miền Bắc) và nhà Tổ ba gian hai chái (miền Nam).
Bước chân vào chùa Linh Quang, du khách dễ dàng nhận thấy sự khác biệt so với những ngôi chùa thuần Nam Bộ thường thấy. Ngôi chùa có sự kết hợp kiến trúc đầy thú vị giữa các vùng miền, phản ánh sự giao thoa văn hóa đặc sắc. Ảnh: Hòa Hội. Chánh điện (khu thờ chính) với nóc vút nhọn lên, dân gian gọi đây là kiến trúc bánh ít (cũng gọi là tứ trụ). Kiểu kiến trúc này rất đặc trưng của đình, chùa, miếu ở Nam Bộ với bốn mái (trước, sau và hai bên) chụm lại tạo thành một cái đế vuông, rồi vút lên một cái chóp nhọn, y hệt bánh ít. Đây là lối kiến trúc ảnh hưởng từ miền Trung (Huế), đặc biệt từ các lăng tẩm của vua chúa triều Nguyễn.
Lúc đầu dân ít, chùa chỉ có ngôi chánh điện bánh ít đủ để đáp ứng nhu cầu dân đến chiêm bái. Năm 2011, khi thầy Thích Hải Châu về tiếp nhận trụ trì chùa Linh Quang, bá tánh đến đông, chùa ngày càng chật. Thầy muốn giữ lại nét cổ nên đã quyết định xây thêm hàng ba (hay tiền đường) rộng rãi phía trước này. “Kiểu cất chờm ra phía trước như thế này mang phong cách của miền Bắc”, thầy Châu giải thích.
Vì thế, chùa Linh Quang là sự kết hợp giao thoa giữa kiến trúc Miền Trung - Miền Bắc. Nếu không có hàng ba, kiến trúc chùa lại phong cách miền Trung (Huế) và Nam Bộ, khi thêm tiền đường lại mang kiến trúc của miền Bắc.
Phía sau chánh điện là khu nhà Tổ (Hậu Tổ) kiến trúc lại hoàn toàn khác, đây mới chính là kiểu nhà truyền thống của người dân Nam Bộ ba gian hai chái. Khu vực này thờ các vị Tổ, các vị trụ trì đã viên tịch của chùa. Toàn bộ hệ thống cột, kèo bằng gỗ căm xe được giữ lại nguyên bản từ lúc phục dựng chùa cách đây gần 150 năm.
Trở lại khu Chánh điện, không gian ở đây mang đậm phong cách cổ xưa của Nam Bộ. Một số chùa hiện đại bây giờ thường đơn giản hóa, chỉ thờ 1-2 vị Phật nhưng ở đây chùa giữ lại hệ thống thờ phượng phong phú. Ở ba bàn thờ chính, cả ba vị đều là tượng Phật A Di Đà (Di đà Tam tôn), tượng trưng cho Tam Thế Phật (Phật ba đời: quá khứ, hiện tại và vị lai). Ban thờ phụ có tượng Ngọc Hoàng, Diêm Vương, có cả Nam Tào, Bắc Đẩu và Phán quan. Đây là sự giao thoa giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian.
Không chỉ là nơi tu hành, trong thời kỳ chiến tranh, chùa Linh Quang còn là vùng cách mạng, vì vậy giặc Pháp và Mỹ đã càn quét dữ dội. Chùa từng đón Hòa thượng Thích Thiện Hào, người sau này được công nhận là một Danh tăng của Phật giáo Việt Nam thế kỷ 20, từng ở chùa tu hành và hoạt động cách mạng trong khoảng những năm 1950-1955. Chùa Linh Quang do ông Nguyễn Văn Đờn lập ra năm 1879. Ban đầu, chùa tọa lạc gần rạch Cả Sức (gần cầu Rạch Miễu 1), diện tích của chánh điện khoảng 100 m2. Ngoài nơi thờ tự, chùa còn bốc thuốc chữa bệnh và dạy chữ Nho cho mọi người. Một thời gian sau ông Nguyễn Văn Đờn qua đời, do không có người kế thừa chăm sóc nên Chùa xuống cấp hư hoại.
Năm 1932, ông Nguyễn Phục Sanh hiến đất và vận động người dân góp tiền, góp sức dựng lại chùa tại vị trí mới tới nay. Khi dựng lại, chùa cũng được xây dựng kiên cố, khang trang với chánh điện rộng khoảng 100 m2, lợp ngói, nền lót gạch. Cồn Thới Sơn nằm giữa sông Tiền nhìn từ trên cao.
