Năng lực và phẩm chất gì để một thế hệ trẻ tự tin bước vào tương lai?

Có những câu hỏi tưởng đã cũ, nhưng mỗi thế hệ lại phải tự mình trả lời một lần nữa. Trong một ngày thứ Bảy đặc biệt của Future Fest, hơn 120 trí thức Việt và gốc Việt — đang sống, làm việc và giảng dạy tại 10 quốc gia — đã cùng ngồi lại quanh một câu hỏi như thế: giữa một thời đại mà trí tuệ nhân tạo có thể viết, vẽ, lập trình và trả lời gần như mọi điều, thì điều gì còn lại làm nên một con người? Và nếu máy móc có thể biết tất cả, thì giáo dục có trách nhiệm giúp người trẻ trở thành ai?

Câu hỏi ấy không mang màu sắc bi quan. Trái lại, nó là một lời mời gọi đầy hy vọng — bởi mỗi lần công nghệ vẽ lại đường biên của những điều máy móc có thể làm, nó cũng đồng thời soi tỏ hơn những điều chỉ con người mới làm được. Và chính ở vùng sáng ấy, vai trò của một môi trường giáo dục đại học cho tương lai trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Thế giới việc làm 2030 đang gọi tên năng lực và phẩm chất

Những con số mới nhất cho thấy vì sao câu hỏi này cấp thiết. Theo Future of Jobs Report 2025 (Báo cáo Tương lai Việc làm 2025) của World Economic Forum (Diễn đàn Kinh tế Thế giới) — khảo sát hơn 1.000 doanh nghiệp tại 55 nền kinh tế — gần 39% kỹ năng cốt lõi sẽ thay đổi hoặc lỗi thời vào năm 2030, và 59% lực lượng lao động sẽ cần được đào tạo lại. Đáng chú ý, những năng lực được săn tìm nhất lại không thuần kỹ thuật: tư duy phản biện, sáng tạo, khả năng phục hồi, tò mò và học suốt đời — những phẩm chất con người mà AI khó lòng sao chép.

“39% of existing skill sets will be transformed or become outdated over the 2025–2030 period.”

“39% bộ kỹ năng hiện có sẽ bị biến đổi hoặc trở nên lỗi thời trong giai đoạn 2025–2030.” — World Economic Forum, Future of Jobs Report 2025

1-6546.jpg
Biểu đồ do nhóm thực hiện tái dựng theo số liệu công bố trong World Economic Forum — Future of Jobs Report 2025 (Báo cáo Tương lai Việc làm 2025). Vui lòng tham chiếu báo cáo gốc để biết dữ liệu đầy đủ.
2-2555.jpg
Số liệu trích từ World Economic Forum — Future of Jobs Report 2025 (Báo cáo Tương lai Việc làm 2025); đồ hoạ do nhóm thực hiện minh hoạ.

Sự dịch chuyển ấy không có nghĩa con người bị thay thế, mà là ranh giới giữa người và máy đang được vẽ lại. Đến năm 2030, tỷ lệ công việc do con người, do máy, và do hai bên phối hợp được dự báo gần như cân bằng — nghĩa là năng lực cộng tác với AI trở thành một kỹ năng nền, chứ không còn là lựa chọn.

3-3571.jpg
Ranh giới người – máy 2025 → 2030. Nguồn: WEF Future of Jobs Report 2025; biểu đồ do nhóm thực hiện tái dựng theo số liệu công bố.

Quy mô của cuộc chuyển dịch cũng đặt giáo dục vào tâm điểm. Nếu hình dung lực lượng lao động toàn cầu là 100 người, có tới 59 người cần được đào tạo lại hoặc nâng cao kỹ năng trước năm 2030 — và đáng lo, 11 người trong số đó khó tiếp cận cơ hội ấy. Con số này nói lên một điều: năng lực học suốt đời, và một nền giáo dục biết khơi dậy nó, chính là tấm vé an toàn nhất cho tương lai của mỗi người trẻ.

4.jpg
Bức tranh đào tạo lại đến 2030. Nguồn: WEF Future of Jobs Report 2025; biểu đồ do nhóm thực hiện tái dựng theo số liệu công bố.

Bức tranh ấy gửi đi một thông điệp rõ ràng cho giáo dục: trong một thế giới mà kiến thức trở nên sẵn có chỉ trong vài giây, giá trị bền vững nhất mà một ngôi trường có thể trao không nằm ở lượng kiến thức, mà ở năng lực tư duy và những phẩm chất bên trong.

Đồng thuận từ 36 phiên: năng lực đi cùng phẩm chất

Trải 36 phiên đối thoại — từ những giảng đường Harvard, Cornell, Columbia, Tsinghua, Nanyang đến những nhà sáng lập, nghệ sĩ và nhà giáo trong nước — một đồng thuận dần hiện rõ. Người trẻ của tương lai cần cả hai: những NĂNG LỰC để làm chủ công nghệ, và những PHẨM CHẤT để làm chủ chính mình.

Về năng lực, đó là tư duy hệ thống, tư duy phản biện, năng lực truy vấn và phản tư, cộng tác và dẫn dắt AI, giải quyết vấn đề và học cách học. Về phẩm chất, đó là trực giác và khả năng thấu cảm, là kiên trì và chính trực, là sự chủ động, tò mò, và trên hết — một tấm la bàn giá trị giúp mỗi người biết đâu là điều nên làm, chứ không chỉ điều có thể làm. Năng lực giúp người trẻ thích nghi; phẩm chất giúp họ không đánh mất mình giữa đổi thay.

5.jpg
Từ khoá tâm điểm của Future Fest Day 7 — năng lực và phẩm chất song hành

“Giáo dục không trao cho người trẻ một tương lai đã định sẵn — giáo dục trao cho họ chính mình, để họ tự viết nên tương lai ấy.”

— Tinh thần xuyên suốt Future Fest Day 7

6.jpg
Tổng hợp / Synthesised from: WEF Future of Jobs 2025 · OECD Learning Compass 2030 · Harvard GSE

Những câu chuyện làm nên một niềm tin

Sức nặng của một ngày đối thoại không nằm ở những con số, mà ở những câu chuyện rất người. Một diễn giả mất đi ánh sáng đôi mắt ở tuổi đôi mươi, nhưng chưa từng đánh mất phương hướng — để rồi dẫn dắt một nền tảng giáo dục chạm tới hàng triệu người học. Những du học sinh kể lại hành trình ‘ra biển lớn’ không bằng bảng vàng thành tích, mà bằng những vết sẹo, những cú sốc văn hoá, và bản lĩnh đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã. Những nhà sáng lập dám rời bỏ các tập đoàn lớn để bắt đầu lại từ con số không, mang theo khát vọng ‘đặt tên Việt Nam lên bản đồ thế giới’.

Mỗi câu chuyện, theo cách riêng của nó, đều nói về cùng một điều: con người được giáo dục để kiến tạo, chứ không chỉ để tiêu thụ; để đặt câu hỏi, chứ không chỉ ghi nhớ câu trả lời; để dám là chính mình, chứ không chỉ để giống một khuôn mẫu. Đó cũng chính là tinh thần mà Trường Đại học Văn Lang theo đuổi.

Trách nhiệm của một môi trường giáo dục đại học cho tương lai

Với Trường Đại học Văn Lang, Future Fest không đơn thuần là một sự kiện. Đó là lời khẳng định công khai về một niềm tin được nhà trường theo đuổi bền bỉ: giáo dục đại học phải là nơi đầu tiên đánh thức năng lực và phẩm chất của người trẻ — để mỗi người không chỉ giỏi nghề, mà còn đủ bản lĩnh và tử tế để sống một cuộc đời có ý nghĩa, và góp phần làm nên một Việt Nam tự tin vươn mình.

Niềm tin ấy được hiện thực hoá tại Trường Đại học Văn Lang (VLU) — ‘Nơi bạn được nhìn thấy’. Văn Lang chọn một con đường khác với lối mòn: thay vì đo người học bằng những thước đo đồng phục, nhà trường khuyến khích mỗi người trẻ khai phóng tiềm năng, khám phá chính mình, và trưởng thành qua chính những lần thử nghiệm — thất bại — đứng dậy. Ở Văn Lang, thất bại không phải dấu chấm hết, mà là một phần của hành trình lớn lên; và mỗi sinh viên đều xứng đáng được nhìn thấy như một cá thể độc bản.

Trong dòng chảy đổi mới ấy, Van Lang Global School (VGS) — trường thành viên thuộc Trường Đại học Văn Lang — được kiến tạo như một mô hình đại học thiết kế cho tương lai. Tại VGS, người học không học để thuộc, mà học để làm — qua những dự án thật, trong tinh thần ‘sandbox’ dám thử và dám sai. Chương trình được đồng kiến tạo cùng doanh nghiệp và các chuyên gia đầu ngành, tổ chức theo hướng liên ngành, giảng dạy 70% bằng tiếng Anh, và kết nối với những giáo sư hàng đầu thế giới. VGS không hứa một con đường an toàn đã vạch sẵn; nó chuẩn bị cho người trẻ một điều quý hơn — năng lực tự tìm đường, và bản lĩnh để đi con đường ấy.

Triết lý ấy có thể gói trong một hành trình. Trước hết, mỗi người trẻ phải được nhìn thấy — được nhận ra như một cá thể độc bản, với một tiềm năng không ai khác có. Từ điểm khởi đầu đó, các em lớn lên qua những dự án thật, va chạm với những bài toán thật, để biến kiến thức thành năng lực và biến trải nghiệm thành bản lĩnh. Và trên suốt hành trình, điều nhà trường kiên trì bồi đắp không chỉ là cái đầu biết nghĩ, mà còn là trái tim biết rung cảm: tư duy đi cùng thấu cảm, sáng tạo đi cùng chính trực, tham vọng đi cùng một tấm la bàn giá trị. Đích đến không phải một tấm bằng, mà là một con người — đủ năng lực để thích nghi, đủ phẩm chất để không đánh mất mình, và đủ tự tin để kiến tạo: cho cả những nghề chưa kịp có tên, và cho một Việt Nam đang vươn mình ra thế giới.

Một nền tảng đủ vững để nuôi những khát vọng lớn

Niềm tin chỉ trở thành sức mạnh khi đứng trên một nền tảng vững chắc. Trường Đại học Văn Lang hôm nay là một trong những đại học phát triển năng động bậc nhất Việt Nam:

#251 xếp hạng trong nhóm 251 đại học hàng đầu Châu Á

#69 xếp hạng trong ngành Mỹ thuật – Thiết kế

Top 101-150 xếp hạng ngành Quản trị Khách sạn và Dịch vụ giải trí

#Top 101-150 thế giới ngành Nghệ thuật Biểu diễn

64 ngành đào tạo thuộc 8 khối ngành — đa dạng lựa chọn cho người học

700+ doanh nghiệp & tổ chức trong và ngoài nước hợp tác chặt chẽ — đưa thực tiễn vào tận giảng đường.

7.jpg
Trường Đại học Văn Lang — một nền tảng cho tương lai (số liệu cần kiểm chứng & cập nhật trước khi công bố)

Chính sự gắn kết với hơn 700 doanh nghiệp và tổ chức giúp việc học tại Văn Lang không tách rời thực tiễn: người học được va chạm với những bài toán thật, được đồng hành cùng những người làm nghề thật, và rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và công việc đầu tiên — cây cầu khó đi nhất trong hành trình của bất kỳ người trẻ nào.

Một thời khắc quan trọng cho một quyết định hệ trọng

Thông điệp của Future Fest Day 7 đến vào đúng thời điểm: hàng trăm nghìn học sinh cuối cấp trên cả nước đang đứng trước một trong những quyết định hệ trọng nhất của tuổi trẻ — chọn ngành, chọn trường, và qua đó, chọn một hướng đi cho tương lai. Đây không chỉ là chọn một nơi để học, mà là chọn một môi trường sẽ rèn nên con người mà các em trở thành.

Đồng hành cùng quyết định ấy, Trường Đại học Văn Lang dành quỹ học bổng hơn 300 tỷ đồng cho khoá tuyển sinh 2026 — như một cách nói rằng: tài năng và khát vọng của người trẻ xứng đáng được nâng đỡ, và không một ước mơ chính đáng nào nên dừng lại chỉ vì rào cản tài chính. Đây là lời mời các bạn trẻ dám chọn một môi trường giáo dục đại học cho tương lai, và dám bước vào tương lai ấy bằng sự tự tin.

Toàn bộ 36 phiên đối thoại của Future Fest Day 7 được lưu tại website chương trình — như một nguồn cảm hứng cho mọi bạn trẻ đang trên ngưỡng cửa lựa chọn: vietnamfuture-fest.com

Về Trường Đại học Văn Lang

Trường Đại học Văn Lang (VLU) — ‘Nơi bạn được nhìn thấy’ — là một đại học đa ngành thuộc nhóm 251 hàng đầu Châu Á, với 64 ngành đào tạo trong 8 khối ngành và mạng lưới hợp tác cùng hơn 700 doanh nghiệp, tổ chức trong và ngoài nước. Văn Lang theo đuổi triết lý khai phóng tiềm năng, đào tạo liên ngành, học qua dự án và nuôi dưỡng tinh thần phụng sự. Van Lang Global School (VGS) — trường thành viên thuộc Trường Đại học Văn Lang — là mô hình đại học thiết kế cho tương lai: học liên ngành qua dự án trong tinh thần sandbox, đồng kiến tạo cùng doanh nghiệp và chuyên gia đầu ngành, giảng dạy 70% bằng tiếng Anh và kết nối với các giáo sư hàng đầu thế giới. Nhà trường cam kết chuẩn bị cho người học những năng lực và phẩm chất quan trọng của kỷ nguyên AI — vì một thế hệ trẻ tự tin, và một Việt Nam vươn mình.