Săn bắt trái phép chim yến ngày càng phức tạp, nghiêm trọng

Ông Võ Văn Công - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa:

Thời gian qua, nghề nuôi chim yến ở Khánh Hoà phát triển nhanh hơn quy hoạch, tạo ra áp lực lớn đối với công tác quản lý nhà nước.

Hiện nay, 907/1.425 nhà yến đang nằm trong khu vực không được phép chăn nuôi, chiếm 63,64%. Đây là tồn tại trong nhiều năm, gây áp lực lớn trong quản lý, xử lý, vì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sinh kế, sản xuất của người dân và doanh nghiệp, nhưng nếu tiếp tục kéo dài sẽ làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước.

Tình trạng săn bắt trái phép chim yến hiện nay đã chuyển từ hình thức tự phát sang phương thức có tính tổ chức hơn, sử dụng các biện pháp tinh vi như giăng lưới tàng hình trên các tuyến bay cố định của chim yến.

Đến nay các địa phương chưa xử lý được trường hợp vi phạm điển hình nào liên quan đến săn bắt chim yến trái phép. Phần lớn các vụ phát hiện, giải cứu chim yến thời gian qua chủ yếu do lực lượng bảo vệ của Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hòa, trung bình mỗi năm, phát hiện từ 140 đến 160 vụ săn bắt chim yến trái phép, giải cứu từ 1.000 - 2.000 cá thể chim yến.

Tôi đề nghị các sở, ban, ngành, UBND các xã, phường tăng cường triển khai các giải pháp ngăn chặn tình trạng săn bắt trái phép, quản lý nuôi chim yến và đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm tổ yến. Tỉnh sớm ban hành chỉ thị về tăng cường các giải pháp cấp bách bảo vệ đàn chim yến trên địa bàn tỉnh.

Sở NN&MT cần rà soát, tham mưu xây dựng lại quy hoạch vùng chăn nuôi, trong đó có vùng nuôi chim yến. Đề nghị Cục Chăn nuôi thú ý đề xuất Bộ NN&MT nâng mức độ bảo vệ đối với chim yến trong hệ thống pháp luật về đa dạng sinh học nhằm tăng cường cơ sở pháp lý và chế tài xử lý đối với các hành vi săn bắt chim yến trái phép.

Ông Phạm Kim Đăng - Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường:

Việt Nam được thiên nhiên ưu đãi với đường bờ biển dài, hệ thống đảo ven bờ phong phú, là môi trường sinh sống lý tưởng của loài chim yến hàng.

Quần thể chim yến có mặt tại 23/34 tỉnh/thành phố. Giai đoạn 2021-2026 số lượng nhà yến tăng bình quân 6,05% (từ 20.344 lên 29.896 nhà yến), ước sản lượng tổ yến năm 2025 đạt 234,6 tấn yến thô. Trong đó, Khánh Hoà có 1.300 chủ nhà yến với 1.425 nhà yến, cho sản lượng 14 tấn (chiếm tỷ trọng 6,02% cả nước); có quần thể yến đảo rất lớn với 33 đảo và 173 hang yến.

Giá trị sản xuất yến sào năm 2025 (ước tính của ngành) khoảng 29.000 - 30.000 nhà yến, sản lượng khoảng 150-200 tấn/năm, giá trị sản xuất ước khoảng 600 triệu USD/năm (không phải giá trị xuất khẩu), tương đương 15.000 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 3,4-3,5% toàn ngành chăn nuôi.

Theo ước tính của các cơ quan chuyên ngành và hiệp hội ngành hàng, kim ngạch xuất khẩu tổ yến đạt khoảng 200-300 triệu USD/năm, tương đương khoảng 32-48% tổng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi.

Sau khi Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư mới về xuất khẩu tổ yến ngày 15/4/2025, dư địa tăng trưởng của ngành yến trong những năm tới được đánh giá là rất lớn, đến tháng 4/2026 đã có 20 doanh nghiệp được Hải quan Trung Quốc phê duyệt xuất khẩu chính ngạch tổ yến thô và tổ yến sạch.

Tôi kêu gọi các địa phương có quần thể chim yến phát triển, các viện, trường, doanh nghiệp và cộng đồng cùng đồng hành, tăng cường nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, tuyên truyền kiểm soát săn bắt chim yến trái phép, và phát huy hiệu quả mô hình liên kết “5 nhà” để bảo vệ và phát triển bền vững quần thể chim yến, một tài sản sinh học vô giá của đất nước, gồm: Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà báo - Nhà doanh nghiệp - Nhà nông.

Từ kết quả hội thảo này, chúng ta sẽ hình thành được những đề xuất, khuyến nghị cụ thể, góp phần xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển bền vững quần thể chim yến Việt Nam đến năm 2040, tầm nhìn 2050, gắn kết chặt chẽ giữa bảo tồn thiên nhiên - phát triển kinh tế - nâng cao đời sống nhân dân.

Ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong:

Yến sào Khánh Hòa là sản vật thiên nhiên đặc hữu quý giá, thương hiệu quốc gia được gây dựng từ hệ thống đảo yến tự nhiên độc đáo và hàng trăm năm khai thác bền vững.

Không chỉ là niềm tự hào của Khánh Hòa, ngành yến sào còn là một trong những trụ cột kinh tế của địa phương, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, phát triển du lịch và quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

Tuy nhiên, hiện nay ngành yến sào đang đối mặt với nhiều thách thức như tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng và nạn săn bắt chim yến trái phép ngày càng tinh vi, đe dọa nguồn tài nguyên quý giá cũng như uy tín thương hiệu Yến sào Khánh Hòa.

Hội thảo là diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng đề xuất giải pháp bảo tồn đàn chim yến, phát triển ngành yến sào theo hướng hiện đại, bền vững và nâng tầm thương hiệu quốc gia trong bối cảnh hội nhập.

Ông Trịnh Minh Hoàng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa:

Khánh Hòa từ lâu được biết đến là vùng đất có điều kiện tự nhiên đặc biệt thuận lợi cho chim yến sinh sống và phát triển. Với hệ thống đảo ven bờ, hang động tự nhiên phong phú cùng môi trường sinh thái biển đảo đặc trưng, tỉnh hiện sở hữu quần thể chim yến đảo thiên nhiên lớn nhất châu Á với 33 đảo yến và 173 hang yến tự nhiên.

Đây không chỉ là nguồn tài nguyên sinh học đặc hữu có giá trị to lớn mà còn là nền tảng tạo nên thương hiệu Yến sào Khánh Hòa - một sản phẩm đặc trưng, niềm tự hào của địa phương và là thương hiệu đã được khẳng định trên thị trường trong nước và quốc tế.

Trải qua quá trình hình thành, gìn giữ và phát triển qua nhiều thế hệ, nghề khai thác yến sào cùng thương hiệu Yến sào Khánh Hòa đã khẳng định vị thế là một trong những sản phẩm đặc trưng có giá trị kinh tế cao của tỉnh, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và quảng bá hình ảnh Khánh Hòa.

Tuy nhiên, hiện nay nguồn tài nguyên chim yến đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, suy giảm môi trường sinh thái, quá trình đô thị hóa và đặc biệt là tình trạng săn bắt trái phép bằng lưới tàng hình, bẫy tận diệt cùng nhiều hình thức vi phạm pháp luật khác. Những hành vi này không chỉ làm suy giảm quần thể chim yến tự nhiên mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động khai thác, chế biến và giá trị thương hiệu yến sào của địa phương.

Trước thực trạng trên, tỉnh Khánh Hòa đang triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý, bảo vệ đàn chim yến, ngăn chặn hoạt động săn bắt trái phép và bảo tồn nguồn tài nguyên sinh học đặc hữu.

Tôi kỳ vọng các đại biểu sẽ đóng góp nhiều ý kiến, sáng kiến có giá trị khoa học và thực tiễn, góp phần hoàn thiện các giải pháp bảo tồn chim yến, phát huy hiệu quả tiềm năng của ngành yến sào, hướng tới phát triển bền vững thương hiệu Yến sào Khánh Hòa.

Mở đầu chương trình, các đại biểu được thưởng thức phần biểu diễn đặc sắc của Ca sĩ Lam Trường - một giọng ca vô cùng đặc biệt - người được mệnh danh là ngôi sao đi đầu của làn sóng nhạc trẻ Việt Nam những năm cuối thập niên 90 và những năm 2000.

Với chất giọng trầm ấm, phong cách lãng tử cùng hàng loạt bản tình ca bất hủ đã gắn liền với thanh xuân của biết bao thế hệ khán giả, ca sĩ Lam Trường đã khuấy động cả hội trường, mang đến không khí nhộn nhịp, tươi vui.

Tiếp đó là một không gian âm nhạc ngập tràn năng lượng, rực rỡ sắc màu của biển xanh, cát trắng và nắng vàng giúp mọi người cùng cảm nhận một Khánh Hòa tràn đầy sức sống, năng động và hiếu khách qua ca khúc vô cùng rộn ràng thông qua phần biểu diễn của đội văn nghệ Công ty Yến sào Khánh Hòa cùng vũ đoàn với ca khúc: Khánh Hòa chào ngày mới!

Hội thảo có sự tham gia của 300 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan thuộc bộ/ngành trung ương, đại diện các tỉnh/thành phố lân cận, các sở/ngành, xã/phường, tổ chức chính trị xã hội của tỉnh Khánh Hoà; các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học cùng các hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp và 30 cơ quan báo chí Trung ương, địa phương.

* Về phía đại biểu bộ ngành Trung ương:

- Ông Phạm Kim Đăng - Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Bộ NN&MT).

- Ông Lê Huy Anh - Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Cục SHTT), Bộ Khoa học và Công nghệ (Bộ KH&CN).

- Ông Nguyễn Hữu Cẩn - Quyền Viện trưởng Viện SHTT quốc gia, Bộ KH&CN.

- Ông Bùi Sanh - Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm vùng IV.

- Ông Lê Hoài Điệp - Phụ trách phòng điều tra 2 - Cơ Quan điều tra vụ việc cạnh tranh, Ủy ban cạnh tranh Quốc gia.

- PGS, TS. Trần Thị Thanh Vân - chuyên gia cao cấp

* Về phía ban tổ chức:

- Ông Trịnh Minh Hoàng - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa.

- Nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong

- Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến - Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong

- Bà Đặng Thị Thủy - Phó Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Đắk Lắk

* Về phía nhà tài trợ:

- Bà Trịnh Thị Hồng Vân - Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Nhà nước MTV Yến sào Khánh Hoà

- Ông Nguyễn Văn Tưởng - Chủ tịch Công ty Trầm Hương Khánh Hoà

* Đại diện các đơn vị hiệp hội, trường học, doanh nghiệp:

- TS Nguyễn Mạnh Hà - Giám đốc Trung tâm bảo tồn thiên nhiên và phát triển.

- Thạc sỹ Nguyễn Hoài Bảo - Trường Đại học khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia TPHCM

- Ông Trịnh Văn Ngọc - Phó Chủ tịch Hiệp hội chống hàng giả và Bảo vệ Thương hiệu Việt Nam

- Ông Bùi Thanh Thủy - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam

- Luật sư Nguyễn Thị Bích Thủy - Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn Sở hữu trí tuệ Việt - Viet IP

Hội thảo, các đại biểu sẽ tập trung thảo luận vào hai nhóm nội dung lớn: Phiên thảo luận 1 về Bảo tồn bền vững quần thể chim yến, phiên thảo luận 2 về Bảo vệ thương hiệu Yến sào Khánh Hoà. Kết quả của Hội thảo sẽ là cơ sở khoa học, pháp lý và thực tiễn quan trọng để tỉnh Khánh Hòa và các bộ, ngành Trung ương tiếp tục xây dựng, hoàn thiện chính sách, quy hoạch và chương trình hành động quốc gia về bảo tồn và phát triển quần thể chim yến, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn trong việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ, chống cạnh tranh không lành mạnh.

Sáng 15/7, Báo Tiền Phong phối hợp với UBND tỉnh Khánh Hòa phối hợp tổ chức Hội thảo “Bảo tồn chim Yến gắn với phát triển bền vững thương hiệu Yến sào Khánh Hòa” nhằm trao đổi, đề xuất các giải pháp bảo tồn nguồn tài nguyên chim Yến tự nhiên và phát triển bền vững thương hiệu Yến sào Khánh Hòa. Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động chào mừng Festival Biển Nha Trang năm 2026.

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh, tình trạng săn bắt, bẫy, giăng lưới, vận chuyển, mua bán, tiêu thụ chim yến trái phép trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa đã và đang diễn biến rất phức tạp.

Theo số liệu của Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa, chỉ tính riêng từ tháng 1/2025 đến ngày 6/7/2026, lực lượng tuần tra của Công ty đã phát hiện 346 vụ giăng lưới bẫy bắt chim trái phép, thu giữ 762 tấm lưới với tổng chiều dài 38.100 mét, đặc biệt tăng mạnh trong giai đoạn cuối năm 2025 và đầu năm 2026.

Hành vi săn bắt chim yến trái phép hiện nay không còn là hành vi đơn lẻ, tự phát theo kiểu truyền thống. Các đối tượng đã sử dụng lưới tàng hình, thiết bị phát âm thanh dẫn dụ, lựa chọn địa điểm giáp ranh, đầm hồ, cánh đồng, khu đất trống, thực hiện vào ban đêm hoặc rạng sáng, liên tục thay đổi vị trí để né tránh lực lượng tuần tra. Điều này cho thấy hành vi vi phạm đang chuyển từ mức độ tự phát sang mức độ có tổ chức, có tính toán, có thị trường tiêu thụ và có nguy cơ hình thành đường dây tận diệt nguồn lợi chim yến.

Bên cạnh đó, các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với thương hiệu Yến sào Khánh Hòa ngày càng tinh vi. Những hành vi này đang diễn ra trên cả thị trường truyền thống và môi trường số. Hậu quả của thực trạng này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn tài nguyên quý giá của tỉnh Khánh Hoà, làm ảnh hưởng uy tín thương hiệu và trực tiếp gây hại sức khỏe của người tiêu dùng.