UAE nhận đặc quyền chưa từng có sau khi hỗ trợ Mỹ tấn công Iran

Bình Giang

15/07/2026 09:15

TPO - Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã được Mỹ mở rộng quyền mua chip trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến, sau khi hỗ trợ Washington thực hiện hàng loạt cuộc không kích Iran trong những tháng gần đây.

Hình ảnh từ đoạn phim phát sóng trên đài truyền hình nhà nước Iran ngày 1/7, cho thấy 1 con tàu bị mắc cạn ở eo biển Hormuz. (Nguồn: AP)

Đây là kết quả của nhiều năm UAE vận động để có thể tiếp cận công nghệ tiên tiến từ Mỹ, nhằm đa dạng hóa nền kinh tế. Quyết định này cũng cho thấy chip bán dẫn ngày càng trở thành một công cụ quan trọng trong các cuộc đàm phán ngoại giao.

Theo quyết định mới của Mỹ, Chính phủ UAE và các công ty được phê duyệt sẽ không còn phải xin giấy phép để mua bộ xử lý bán dẫn, một số loại vệ tinh thương mại, thiết bị quân sự và các mặt hàng lưỡng dụng phục vụ điện hạt nhân dân sự. Hiện chưa có quốc gia Trung Đông nào khác, kể cả Israel hay Ả-rập Xê-út, được Mỹ trao quyền tương tự.

Bộ Thương mại Mỹ cho biết, việc UAE hỗ trợ chiến dịch quân sự của Mỹ ở Iran, cùng với vị thế đối tác thương mại lớn nhất của Washington tại Trung Đông, là những lý do dẫn đến quyết định thay đổi chính sách nêu trên. UAE cũng cam kết đầu tư hơn 1.000 tỷ USD vào Mỹ.

Abu Dhabi đã vận động Washington trong nhiều năm, nhưng các chính quyền Mỹ trước đây lo ngại những công nghệ nhạy cảm, trong đó có dòng chip Blackwell của Nvidia, có thể bị rò rỉ sang Trung Quốc nếu UAE được quyền mua.

Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren của đảng Dân chủ bày tỏ lo ngại việc công ty G42 của UAE được tiếp cận chip AI tiên tiến mà không cần giấy phép và quỹ MGX được đối xử ưu đãi sẽ gây ra nguy cơ rò rỉ công nghệ nhạy cảm cho Trung Quốc, cũng như các rủi ro đối với an ninh quốc gia.

Trước đó, G42 đã thoái vốn khỏi tập đoàn Huawei và cắt đứt quan hệ với các công ty công nghệ Trung Quốc, nhằm bảo vệ quyền mua chip từ Mỹ.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho rằng quyết định này của Mỹ là bằng chứng chính thức cho thấy Abu Dhabi đã ủng hộ chiến dịch quân sự của Washington chống Iran.

“Điều này kéo theo trách nhiệm quốc tế trực tiếp và các hệ quả pháp lý. UAE phải chịu trách nhiệm”, ông Gharibabadi viết trên mạng xã hội X.

Hai siêu tàu chở dầu bị tấn công

Trong cuộc chiến vừa qua, Iran nhiều lần tấn công các mục tiêu tại UAE, với lý do UAE cho phép Mỹ đặt căn cứ quân sự trên lãnh thổ và hợp tác với Israel.

Trong vụ việc mới nhất, ngày 14/7, Bộ Quốc phòng UAE cho biết 2 tàu chở dầu của nước này bị Iran tấn công tại eo biển Hormuz bằng tên lửa hành trình, khiến 1 thuyền viên người Ấn Độ thiệt mạng và 8 người khác bị thương.

Công ty vận tải biển ADNOC L&S thuộc Tập đoàn Dầu khí quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) xác nhận 2 tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC) Mombasa B và Al Bahyah đã bị tấn công khi đi qua eo biển Hormuz, hậu quả là bị “thiệt hại nghiêm trọng”.

Theo Reuters, ADNOC là một trong những đơn vị tham gia tích cực nhất vào chiến dịch do quân đội Mỹ dẫn đầu nhằm duy trì dòng chảy dầu mỏ từ vùng Vịnh ra thị trường quốc tế, bằng cách chuyển dầu giữa các tàu trên vùng biển ngoài eo biển Hormuz.

Bộ Quốc phòng UAE lên án đây là “cuộc tấn công trắng trợn” và khẳng định nước này “bảo lưu đầy đủ quyền đáp trả”.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tấn công và vô hiệu hóa 2 siêu tàu chở dầu “vi phạm quy định” tại eo biển Hormuz, sau khi các tàu này phớt lờ nhiều cảnh báo, tắt hệ thống định vị và cố tình đi qua tuyến đường mà IRGC cho là đã bị rải thủy lôi.

Tuyên bố của IRGC không nêu tên các tàu và cũng không xác nhận liệu đó có phải chính là 2 tàu mà Bộ Quốc phòng UAE đề cập hay không.

IRGC cáo buộc Mỹ “xúi giục các tàu sử dụng tuyến hàng hải bất hợp pháp”, cho rằng việc hợp tác với “kẻ thù xâm lược” sẽ chỉ dẫn tới thiệt hại lớn hơn, làm chậm quá trình mở lại eo biển Hormuz và đẩy thế giới vào một cuộc khủng hoảng năng lượng.