Phát biểu tại Hội nghị Ngoại trưởng lần thứ 52 của Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) ở Baghdad hôm thứ Bảy (17/10), Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran đã chuyển đề xuất này thông qua Qatar và sẵn sàng khôi phục tuyến đường thủy chiến lược nếu các điều kiện cần thiết được đáp ứng.
“Thông qua Qatar, chúng tôi đã truyền đạt một kế hoạch cụ thể trong bảy ngày. Nếu các điều kiện cần thiết được đáp ứng, eo biển có thể được mở cửa trở lại và hoạt động hàng hải bình thường được khôi phục trong vòng bảy ngày. Quyết định giờ đây thuộc về Mỹ”, ông nói.
Ngoại trưởng Iran khẳng định Tehran vẫn cam kết bảo đảm an toàn cho hoạt động hàng hải qua tuyến đường thủy chiến lược này. Tuy nhiên, ông cho rằng các hành động quân sự của Mỹ và Israel, cùng những biện pháp phong tỏa sau đó của Washington, là nguyên nhân khiến giao thông hàng hải bị gián đoạn.
“Không thể khôi phục an ninh bằng cách tiếp tục những hành động tương tự. Không thể ném bom một quốc gia, đe dọa tiêu diệt quốc gia đó và áp đặt lệnh phong tỏa, rồi lại mong muốn an ninh hàng hải trở lại bình thường”, ông Araghchi tuyên bố.
Ông cũng đề cập đến những nỗ lực ngoại giao trước đó giữa Tehran và Washington, cho biết hai bên đã ký một bản ghi nhớ tại Islamabad ngày 17/6, trong đó Pakistan đóng vai trò trung gian và Qatar hỗ trợ. Sau đó, Iran bắt đầu các cuộc thảo luận kỹ thuật với Oman nhằm tạo điều kiện cho tàu thuyền đi lại an toàn qua eo biển.
Theo ông Araghchi, lưu lượng hàng hải từng phục hồi khoảng 60% so với mức trước chiến tranh trong vòng hai tuần, trước khi các biện pháp tiếp theo của Mỹ cản trở việc thực hiện thỏa thuận.
Ngoại trưởng Iran cho biết Tehran đã nhiều lần tham gia đàm phán với thiện chí nhưng các nỗ lực này đều bị gián đoạn bởi hành động quân sự. Điều đó khiến Iran mất lòng tin vào triển vọng nối lại đối thoại nếu không có những bảo đảm đáng tin cậy nhằm ngăn chặn tình trạng tương tự tái diễn.
Bất chấp những lo ngại đó, ông Araghchi khẳng định Iran vẫn để ngỏ cánh cửa ngoại giao, với điều kiện các bên tôn trọng lẫn nhau và bảo đảm những cam kết được thực hiện.
Phát biểu trước đại diện các nước thành viên OIC, ông nhấn mạnh các hành động quân sự của Iran nhằm bảo vệ người dân, chủ quyền và lợi ích hợp pháp của nước này, đồng thời bác bỏ quan điểm cho rằng bảo vệ lợi ích quốc gia đi ngược lại mục tiêu hòa bình.
“Chúng ta biết cái giá của chiến tranh là bao nhiêu, và đó chính là lý do tại sao chúng ta coi trọng hòa bình”, ông nói.
Ông Araghchi cũng kêu gọi các nước OIC tuân thủ các nguyên tắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Theo ông, các vấn đề khu vực cần được giải quyết bởi chính các quốc gia trong khu vực.
Ngoại trưởng Iran đồng thời kêu gọi các nước tăng cường hợp tác an ninh, không để lãnh thổ hoặc cơ sở hạ tầng của mình trở thành địa điểm tấn công các quốc gia láng giềng.
Theo phía Iran, Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ và khí đốt toàn cầu, nằm dưới sự kiểm soát an ninh của Tehran kể từ những ngày đầu cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào nước này.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó nhiều lần cảnh báo các tàu vi phạm quy định an ninh tại eo biển sẽ phải đối mặt với những hậu quả nghiêm trọng.
