Sáng nay (20/5), Tòa Phúc thẩm Tòa án nhân dân Tối cao tại Hà Nội mở phiên tòa xét đơn kháng cáo của hai cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) là ông Nguyễn Thanh Phong, bà Trần Việt Nga. Phiên tòa dự kiến kéo dài 3 ngày.
Trước đó, Tòa án nhân dân TP Hà Nội (cấp sơ thẩm) tuyên phạt ông Phong 20 năm tù, bà Nga 15 năm tù về tội “Nhận hối lộ”.
Cùng tội danh, bị cáo Lê Hoàng (chồng của Trần Việt Nga) lĩnh 5 năm tù; bị cáo Nguyễn Hùng Long và Đỗ Hữu Tuấn (đều là cựu Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm) bị tuyên lần lượt 12 năm và 7 năm tù.
Các bị cáo còn lại là cấp dưới tại Cục bị tuyên mức án tương xứng với hành vi phạm tội đã gây ra.
Sau khi tuyên án sơ thẩm, ông Phong và bà Nga có đơn kháng cáo, xin giảm nhẹ hình phạt; một số khác xin hưởng án treo hoặc phạt bằng thời hạn tạm giam.
Bản án sơ thẩm xác định, quá trình thực hiện Nghị định 15/2018/NĐ-CP, do có nhiều nội dung mới gây khó khăn cho các cá nhân, doanh nghiệp trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, nhất là các yêu cầu liên quan đến cung cấp tài liệu khoa học chứng minh công dụng, liều dùng của sản phẩm.
Lợi dụng những khó khăn, bất cập trên, các chuyên viên, lãnh đạo đơn vị chuyên môn liên quan tại Cục An toàn thực phẩm đã nhiều lần gửi văn bản yêu cầu các cá nhân, doanh nghiệp sửa đổi, bổ sung hồ sơ với nội dung chung chung, khó hiểu, gây khó khăn hoặc kéo dài thời gian xử lý hồ sơ nhằm trục lợi.
Gây khó khăn, tạo cơ chế 'xin - cho' buộc doanh nghiệp chi tiền
Về phía doanh nghiệp vì mục tiêu lợi nhuận, để tránh việc xét duyệt hồ sơ và công bố sản phẩm bị kéo dài dẫn đến không thể sản xuất, đưa sản phẩm ra lưu thông ngoài thị trường nên nhiều đơn vị, cá nhân khi làm hồ sơ đã chủ động đề nghị đưa tiền từ 5 - 10 triệu đồng/1 hồ sơ ngoài lệ phí phải nộp theo quy định để rút ngắn thời gian thẩm định, hợp thức hóa hồ sơ không đủ điều kiện để được cấp giấy tiếp nhận, giấy xác nhận, giấy chứng nhận GMP.
Lợi dụng các quy định pháp luật, từ 2018 - 2025, một số chuyên viên báo cáo nội dung các doanh nghiệp đưa tiền để "bôi trơn" trong các hoạt động: Thẩm định cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; thẩm định Giấy xác nhận nội dung quảng cáo; thẩm định, hậu kiểm, cấp Giấy chứng nhận GMP cho lãnh đạo cấp phòng, trung tâm để báo cáo xin ý kiến chỉ đạo của Phó cục trưởng và Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm đồng ý cho phép nhân viên nhận tiền để hướng dẫn giúp đỡ khi tiếp nhận, thẩm xét hồ sơ cho các doanh nghiệp, cá nhân.
Bản án xác định, sau khi được Nguyễn Thanh Phong, Trần Việt Nga, đồng ý cho chủ trương trên, lãnh đạo phòng, trung tâm trao đổi lại với các chuyên viên thống nhất thực hiện.
Kết quả điều tra xác định từ 2018 - 2024, Nguyễn Thanh Phong cùng 34 bị cáo nguyên là lãnh đạo, cán bộ, chuyên viên của Cục An toàn thực phẩm đã có hành vi nhận hối lộ hơn 107 tỷ đồng của 21 bị cáo là các cá nhân, doanh nghiệp. Trong đó, tổng số tiền nhận hối lộ trong hoạt động cấp giấy tiếp nhận là gần 94 tỷ đồng, cấp giấy xác nhận là hơn 12 tỷ đồng và giấy chứng nhận GMP là hơn 1 tỷ đồng.
Ông Nguyễn Thanh Phong bị cáo buộc nhận hối lộ nhiều nhất, gần 44 tỷ đồng, bị cáo Trần Thị Nga nhận hơn 8 tỷ đồng.
Cơ quan tố tụng đánh giá, đây là vụ án nhận và đưa hối lộ lớn, gây bức xúc dư luận. Nhóm lãnh đạo và cán bộ Cục An toàn thực phẩm đã "móc nối" nhau gây khó khăn, tạo ra cơ chế đưa tiền "cảm ơn" từ doanh nghiệp xin cấp phép hồ sơ sản phẩm. Hành vi của nhóm bị cáo làm méo mó công tác quản lý nhà nước, tiềm ẩn nguy hại cho sức khỏe cộng đồng nên cần áp dụng hình phạt nghiêm khắc.
