Nhằm tối ưu hóa nguồn lực đất và nước thay cho nuôi cá truyền thống giá trị thấp, mô hình thí điểm nuôi cua Cà Ra xuất khẩu tại thôn Đống Long (xã Ứng Hòa, Hà Nội) ra đời. Đây được xem là bước đi chiến lược trong bài toán phát triển thủy sản hàng hóa gắn với liên kết chuỗi.
Sau nhiều năm gắn bó với nghề nuôi cá truyền thống, ông Nguyễn Minh Thư - Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Đống Long - nhận thấy việc duy trì các giống cá truyền thống tuy an toàn nhưng dư địa tăng trưởng kinh tế không còn nhiều. Được sự đồng hành của chính quyền địa phương và sự tư vấn chuyên môn từ Học viện Nông nghiệp Việt Nam, ông Thư đã trực tiếp khảo sát thực tế tại các vùng nuôi cua tập trung ở các tỉnh bạn. Nhận thấy cua Cà Ra là loài thủy sản đặc sản, có giá trị thương phẩm cao, nhu cầu thị trường lớn và đặc biệt phù hợp với hệ sinh thái ao nuôi tại địa phương, ông đã quyết định đầu tư bài bản để chuyển đổi sản xuất.
Trên diện tích 4.000 m² ao nuôi, toàn bộ quy trình chuẩn bị mặt nước được thực hiện theo tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt. Hệ thống ao được tháo cạn, nạo vét bùn đáy, xử lý vôi khử khuẩn, phơi đáy và cân bằng các chỉ số môi trường, đặc biệt là độ pH của nguồn nước. Đáng chú ý, để khắc phục triệt để đặc tính bò trốn của loài giáp xác này, toàn bộ bờ ao được gia cố kiên cố và lắp đặt hệ thống rào tôn chắn xung quanh.
Ngay sau khi hoàn thiện hạ tầng, lứa cua giống đầu tiên đã được thả với mật độ chuẩn kỹ thuật, dự kiến tổng đàn sẽ tiếp tục được nâng lên nhằm tối ưu hóa công suất ao nuôi. Điểm tựa vững chắc nhất của mô hình này không dừng lại ở kỹ thuật canh tác, mà nằm ở tư duy kinh tế chuỗi. Chủ mô hình đã ký kết hợp đồng liên kết tiêu thụ dài hạn với Công ty Minh Phú. Với giá thu mua cam kết dao động từ 360.000 đồng đến 500.000 đồng/kg tùy kích cỡ, mô hình đã giải quyết trọn vẹn bài toán đầu ra, loại bỏ rủi ro "được mùa mất giá" vốn là điểm nghẽn của sản xuất đơn lẻ, tự phát.
Tạo đòn bẩy nhân rộng vùng sản xuất hàng hóa
Thực tế theo dõi quá trình sinh trưởng cho thấy, cua Cà Ra thể hiện sự thích nghi vượt trội với điều kiện tự nhiên tại vùng đất Ứng Hòa. Cua phát triển khỏe mạnh, tỷ lệ sống cao và không ghi nhận các bệnh nấm ký sinh (nấm, bệnh ký sinh) thường gặp. Tốc độ tăng trọng của đàn cua đạt đà bứt phá ấn tượng: từ kích cỡ giống ban đầu khi thả, trọng lượng trung bình đã tăng gấp nhiều lần, đạt mức 17 - 20 con/kg và đang tiệm cận rất nhanh với tiêu chuẩn thu hoạch thương phẩm phục vụ xuất khẩu sau chu kỳ nuôi kéo dài khoảng 6 tháng.
Kiểm tra thực tế tại mô hình, đại diện lãnh đạo UBND xã Ứng Hòa đánh giá cao sự chủ động, tư duy đổi mới và tinh thần dám nghĩ dám làm của hộ sản xuất. Việc chuyển đổi từ nuôi cá truyền thống sang nuôi cua cà ra thương phẩm xuất khẩu không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội trên một đơn vị diện tích, mà còn đặt nền móng cho phương thức sản xuất nông nghiệp hàng hóa hiện đại, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào quản lý ao nuôi và quản trị rủi ro dịch bệnh.
Thành công từ mô hình điểm tại gia đình ông Nguyễn Minh Thư là cơ sở thực tiễn quan trọng để chính quyền địa phương đánh giá toàn diện quy trình sinh trưởng, hiệu quả kinh tế cũng như mức độ tương thích của đối tượng nuôi mới. Từ hạt nhân ban đầu này, xã Ứng Hòa định hướng sẽ từng bước tuyên truyền, vận động và chuyển giao quy trình kỹ thuật cho các hộ thành viên trong Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản Đống Long.
Việc mở rộng quy mô diện tích theo chuẩn liên kết chuỗi hứa hẹn sẽ hình thành vùng sản xuất thủy sản hàng hóa tập trung, từng bước xây dựng thương hiệu nông sản giá trị cao. Đây cũng chính là tiền đề quan trọng giúp địa phương cụ thể hóa mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn.
*Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hà Nội.
