Hạ kali máu: Dấu hiệu nhỏ, cảnh báo bệnh lý lớn phía sau

Phát hiện bệnh hiếm gặp từ tình trạng hạ kali máu

Ngày 25/4, tại BVĐK Hồng Ngọc, Hội nghị Khoa học Nội khoa toàn quốc lần thứ 14 đã diễn ra với sự tham dự của các bác sĩ nội khoa đến từ các chuyên khoa khác nhau như nội tiết, tim mạch, hô hấp… Đây là diễn đàn khoa học uy tín nhằm cập nhật những tiến bộ mới trong chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh, đồng thời thúc đẩy trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và tăng cường hợp tác chuyên môn giữa các cơ sở y tế trên toàn quốc.

Tại hội nghị, ThS.BSNT Kiều Hồng Nhung (Khoa Nội tiết, BVĐK Hồng Ngọc) đã trình bày và phân tích một ca lâm sàng điển hình về hạ kali máu kéo dài, đã được chẩn đoán chính xác và điều trị thành công tại bệnh viện.

Theo nội dung báo cáo, bệnh nhân H (79 tuổi) có tiền sử hạ kali máu kéo dài nhiều năm, với các biểu hiện chủ yếu là mệt mỏi, yếu cơ tái diễn. Trong suốt thời gian này, người bệnh chỉ được điều trị bằng cách bổ sung kali, giúp cải thiện triệu chứng tạm thời nhưng không xác định được nguyên nhân nền, dẫn đến tình trạng tái phát kéo dài.

Khi nhập viện tại BV Hồng Ngọc, chỉ số kali máu của bệnh nhân giảm xuống chỉ còn 1,65 mmol/L - chưa tới một nửa so với bình thường. Đây là ngưỡng nguy hiểm, có thể gây liệt cơ, rối loạn nhịp tim và đe dọa tính mạng. Ngay lập tức, người bệnh được cấp cứu bằng bù kali đường tĩnh mạch, đồng thời làm các xét nghiệm, thăm dò chuyên sâu.

Trong quá trình chẩn đoán, các bác sĩ nội tiết tiếp cận theo từng bước. Kết quả ban đầu ghi nhận tình trạng toan thận chuyển hóa do toan ống thận. Ở bước sàng lọc tiếp theo, người bệnh được chỉ định khám chuyên khoa mắt và siêu âm tuyến nước bọt.

Kết quả cho thấy test khô mắt dương tính, kèm theo đục thủy tinh thể và dấu hiệu thoái hóa võng mạc. Trên siêu âm, tuyến mang tai và tuyến dưới hàm hai bên có cấu trúc giảm âm không đồng nhất.

Tổng hợp toàn bộ dữ liệu lâm sàng và cận lâm sàng, các bác sĩ xác định nguyên nhân gây toan thận chuyển hóa (RTA type 1) kèm hạ kali máu kéo dài là hội chứng Sjogren, một bệnh tự miễn hiếm gặp (4 - 8/10.000 người).

"Hội chứng Sjogren là khi hệ miễn dịch tấn công nhầm các tuyến tiết dịch của cơ thể, chủ yếu là tuyến nước bọt và tuyến lệ. Khi bệnh ảnh hưởng đến thận, người bệnh có thể bị hạ kali máu, toan chuyển hóa kéo dài và tái phát nhiều năm gây biến chứng loãng xương, sỏi thận nếu không được chẩn đoán đúng nguyên nhân." - ThS.BSNT Kiều Hồng Nhung cho biết.

Ngay sau khi xác định nguyên nhân gốc rễ, bác sĩ chỉ định phác đồ điều trị đích song song cải thiện triệu chứng. Chỉ sau 3 ngày, tình trạng yếu cơ, buồn nôn và rối loạn điện giải cải thiện rõ rệt. Bệnh nhân được ra viện sau 7 ngày với các chỉ số trở về bình thường.

Hạ kali máu: Dấu hiệu nhỏ, hệ lụy lớn nếu chủ quan

Từ ca lâm sàng trên, THS.BSNT Kiều Hồng Nhung nhấn mạnh rằng hạ kali máu là một rối loạn điện giải khá phổ biến, có thể xuất hiện trong nhiều tình huống như mất kali qua đường tiêu hóa, sử dụng thuốc lợi tiểu hoặc chế độ ăn thiếu hụt. Do tính chất thường gặp và triệu chứng ban đầu không đặc hiệu, nhiều người bệnh dễ chủ quan, chỉ bổ sung kali mà chưa tiến hành đánh giá chuyên sâu để tìm nguyên nhân. Hệ quả là bệnh lý nền có thể bị bỏ sót, khiến tình trạng kéo dài dai dẳng trong nhiều năm.

Theo các chuyên gia tham dự hội nghị, hạ kali máu cũng có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý phức tạp như rối loạn nội tiết (cường aldosteron), bệnh lý thận (toan ống thận), các rối loạn di truyền hiếm gặp hoặc bệnh tự miễn như lupus ban đỏ, hội chứng Sjogren.

“Hạ kali máu chỉ là một triệu chứng, không phải là bệnh chính. Nếu không tìm được nguyên nhân, việc điều trị chỉ dừng ở mức kiểm soát tạm thời và người bệnh vẫn có nguy cơ tái phát, đồng thời đối mặt với các biến chứng như yếu cơ, rối loạn nhịp tim hoặc tổn thương thận kéo dài. Ngoài ra, đây còn là dấu hiệu của 1 số bệnh lý như thận, nội tiết hoặc ngoại thận nên cần đánh giá chuyên sâu và toàn diện thay vì chỉ điều trị triệu chứng” - ThS.BSNT Kiều Hồng Nhung phân tích.

Do đó, với các trường hợp hạ kali máu kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc không đáp ứng đầy đủ với điều trị bổ sung kali, cần nghĩ tới các nguyên nhân hiếm gặp và tiến hành đánh giá toàn diện nhằm tránh bỏ sót bệnh lý nền.

Đặc biệt, việc phối hợp giữa các chuyên khoa như Nội tiết, Xét nghiệm và Chẩn đoán hình ảnh đóng vai trò quan trọng trong nâng cao độ chính xác chẩn đoán. Do đó, người bệnh cần đến những cơ sở y tế chuyên sâu để được thăm khám đầy đủ.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo, người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, yếu cơ, chuột rút hoặc rối loạn nhịp tim… Việc thăm khám sớm không chỉ giúp phát hiện bệnh kịp thời mà còn tối ưu hiệu quả điều trị, đặc biệt trong các trường hợp bệnh lý hiếm gặp hoặc tiến triển âm thầm.

Không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn và cập nhật các tiến bộ y học, Khoa Nội tiết – BVĐK Hồng Ngọc chủ động tham gia các hội nghị, diễn đàn khoa học uy tín trong và ngoài nước, trong đó có Hội nghị Khoa học Nội khoa toàn quốc lần thứ 14. Đây là dịp để đội ngũ bác sĩ trao đổi chuyên sâu với các chuyên gia đầu ngành, đồng thời chia sẻ những ca lâm sàng điển hình, qua đó nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị, giúp người bệnh tiếp cận các phương pháp an toàn, tối ưu nhất.