Thị trường bùng nổ kèm nhiều rủi ro
Chưa bao giờ nhu cầu làm đẹp tại Việt Nam tăng nhanh như hiện nay. Từ phẫu thuật thẩm mỹ đến các thủ thuật không xâm lấn như tiêm filler, botox, trẻ hóa da…, dịch vụ làm đẹp đang trở thành nhu cầu phổ biến của nhiều người, đặc biệt là phụ nữ trẻ và nhóm lao động có thu nhập ổn định.
Không còn đơn thuần là “cắt mí, nâng mũi”, thị trường hiện nay mở rộng sang hàng loạt dịch vụ được quảng bá bằng những cụm từ nghe đầy công nghệ như “mũi 6D”, “mắt giọt lệ”, “trẻ hóa đa tầng”, “nâng cơ không đau”, “đẹp ngay sau 15 phút”… Các cơ sở làm đẹp xuất hiện dày đặc từ trung tâm thương mại, mặt tiền phố lớn đến mạng xã hội.
Theo nhiều báo cáo thị trường, quy mô ngành thẩm mỹ Việt Nam đạt khoảng 355,6 triệu USD trong năm 2024 và được dự báo có thể tăng gần gấp đôi, lên khoảng 750 triệu USD vào năm 2033. Tốc độ tăng trưởng trung bình hơn 8% mỗi năm cho thấy sức hút rất lớn của “miếng bánh” làm đẹp.
Một góc đáng chú ý của thị trường hiện nay là sự bùng nổ của các thủ thuật thẩm mỹ nội khoa như filler, botox và mesotherapy. Nếu trước đây các dịch vụ này chủ yếu xuất hiện ở bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa lớn, hiện nay chúng đã len sâu vào thị trường phổ thông, từ spa, cơ sở chăm sóc da đến các dịch vụ làm đẹp tại nhà.
Sự phổ biến của filler và botox đến từ tâm lý muốn “đẹp nhanh, ít đau, không nghỉ dưỡng”. Chỉ với vài chục phút tiêm, nhiều quảng cáo khẳng định khách hàng có thể nâng mũi, làm đầy môi, xóa nhăn, trẻ hóa gương mặt tức thì. Chính hiệu ứng thay đổi nhanh khiến ngày càng nhiều người trẻ xem tiêm filler như một bước chăm sóc sắc đẹp bình thường, thay vì thủ thuật y khoa có nguy cơ biến chứng.
Không chỉ phục vụ khách trong nước, Việt Nam còn dần trở thành điểm đến của du lịch thẩm mỹ nhờ chi phí cạnh tranh hơn nhiều quốc gia trong khu vực. Nhiều Việt kiều và khách quốc tế tìm đến các dịch vụ nâng mũi, cắt mí, hút mỡ, chỉnh hình khuôn mặt… với mức giá thấp hơn đáng kể so với Hàn Quốc, Singapore hay châu Âu.
Nhưng phía sau sự tăng trưởng chóng mặt đó là một thực tế đáng lo ngại. Thị trường phát triển quá nhanh trong khi chất lượng và mức độ kiểm soát chưa theo kịp.
Sai phạm trải dài từ các cơ sở nhỏ lẻ đến những đơn vị quảng cáo rầm rộ trên mạng xã hội. Chỉ cần gõ cụm từ “xu hướng làm đẹp mới”, người dùng sẽ lập tức rơi vào một “ma trận” quảng cáo với vô số lời mời gọi hấp dẫn, đánh trúng tâm lý muốn đẹp nhanh, đẹp ngay, ít đau và giá rẻ.
Điều đáng lo là nhiều biến chứng không xảy ra ngay lập tức. Có người sau khi tiêm filler vài tháng mới bắt đầu xuất hiện tình trạng sưng viêm, vón cục, biến dạng gương mặt. Nhiều trường hợp khác phải nhập viện cấp cứu vì hoại tử vùng mũi, môi hoặc mất thị lực sau các ca tiêm tại spa không phép.
Trong bối cảnh thị trường làm đẹp ngày càng “phổ thông hóa”, ranh giới giữa chăm sóc da thông thường và thủ thuật y khoa cũng đang bị đánh tráo một cách nguy hiểm.
Có kim là đã can thiệp y khoa
Theo bác sĩ Hà Thị Thanh Phượng - chuyên gia trong lĩnh vực Y học tái tạo - hiện nay thị trường đang xuất hiện tình trạng “làm mờ ranh giới” giữa chăm sóc da và thủ thuật y khoa.
Rất nhiều spa bình dân cũng tự thực hiện tiêm filler, botox hoặc meso dưới danh nghĩa “chăm sóc da chuyên sâu”, trong khi đây là những kỹ thuật bắt buộc phải do bác sĩ được đào tạo thực hiện trong cơ sở y tế đạt chuẩn.
“Chăm sóc da là skincare. Nhưng đã có kim thì đó là y khoa. Và y khoa thì phải thuộc về bác sĩ”, bác sĩ nhấn mạnh.
Các thủ thuật như tiêm filler, botox hay mesotherapy đều là thủ thuật xâm lấn tối thiểu, nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng nếu thực hiện sai kỹ thuật hoặc xử trí chậm biến chứng. Tiêm filler không khó ở động tác cầm kim, mà khó ở việc bạn đang đưa chất vào một mạng lưới mạch máu cực kỳ phức tạp. Chỉ cần sai vài milimet là có thể phải trả giá rất đắt.
Bác sĩ phân tích, trên khuôn mặt tồn tại hệ thống động mạch dày đặc như động mạch mặt, động mạch góc vùng cánh mũi, động mạch trên ổ mắt… Đây đều là những vị trí có liên quan trực tiếp đến nguồn cấp máu cho mắt và da mặt.
Đặc biệt, filler nếu đi vào lòng mạch có thể gây tắc mạch, làm ngừng nuôi dưỡng mô. Hậu quả nhẹ là hoại tử da, để lại sẹo vĩnh viễn, nặng hơn là mù mắt không hồi phục. Filler không chỉ nằm trong da, nó nằm trong một hệ mạch sống. Và chỉ những người hiểu hệ mạch đó mới có quyền đưa bất cứ thứ gì vào trong.
Nhiều người lầm tưởng tiêm filler là thủ thuật đơn giản vì chỉ mất vài phút thực hiện. Tuy nhiên, phía sau mỗi mũi tiêm là hàng loạt yêu cầu về giải phẫu, xác định đúng lớp tiêm, góc kim, lực bơm và khả năng nhận biết tai biến. Chênh lệch 1-2 mm thôi cũng có thể chuyển từ an toàn sang tai biến.
Không chỉ vậy, yếu tố quyết định sự an toàn của filler còn nằm ở khả năng cấp cứu biến chứng. Với các trường hợp tắc mạch, “thời gian vàng” để xử lý là ngay lập tức và càng sớm càng tốt trong vài giờ đầu.
“Nếu filler gây tắc động mạch võng mạc, thời gian cứu thị lực chỉ khoảng 60-90 phút. Sau đó nguy cơ mù vĩnh viễn rất cao”, bác sĩ cho biết.
Trong “cửa sổ vàng” này, bác sĩ phải nhanh chóng nhận diện dấu hiệu bất thường như đau nhói, da tái trắng hoặc tím, sau đó tiêm thuốc giải hyaluronidase đúng lớp, đúng vị trí để giải filler gây tắc.
Tuy nhiên, nhiều spa hiện nay không có bác sĩ thường trực, không có sẵn thuốc giải và cũng không đủ năng lực xử trí cấp cứu. Điều nguy hiểm nhất là họ không nhận ra biến chứng, nghĩ chỉ là đau bình thường rồi cho khách về theo dõi. Khi chuyển viện thì đã mất thời gian vàng.
Filler giả, máy giả và những biến chứng khôn lường
Một trong những vấn đề đáng báo động khác của thị trường làm đẹp hiện nay là tình trạng filler xách tay, filler không rõ nguồn gốc được quảng cáo tràn lan với giá rẻ bất thường.
Nhiều loại “filler xách tay” thực chất là silicone lỏng, paraffin hoặc polymer không phân hủy. Ban đầu khách vẫn có thể thấy đẹp nên rất chủ quan. Nhưng biến chứng thường đến muộn và lúc đó gần như không thể cứu hoàn toàn.
Trong thực tế điều trị, bác sĩ từng gặp nhiều trường hợp vùng mũi hoặc rãnh mũi má bị lở loét sau tiêm vài ngày do tắc mạch. Có người da hoại tử từng mảng, phải cắt lọc mô chết và để lại sẹo co kéo vĩnh viễn.
Nhiều trường hợp khác xuất hiện tình trạng filler vón cục, di lệch theo thời gian khiến gương mặt biến dạng. Điều đáng nói là các chất này không thể tiêm tan như filler chuẩn.
“Có những ca buộc phải phẫu thuật lấy filler ra, nhưng không bao giờ lấy sạch hoàn toàn và nguy cơ để lại sẹo rất cao”, bác sĩ cho biết.
Bác sĩ cho rằng tâm lý muốn “đẹp nhanh” đang khiến nhiều người rơi vào vòng xoáy treatment mạnh, lột tẩy hoặc tiêm trộn không kiểm soát.
“Sự thật là đẹp nhanh bằng lột tẩy mạnh thực chất là phá vỡ hàng rào bảo vệ da để đổi lấy hiệu ứng tức thời. Khi hàng rào này sụp, da sẽ bước vào vòng xoáy nhạy cảm, viêm, tăng sắc tố và lão hóa sớm”, bác sĩ Phượng nói.
Theo bác sĩ, một làn da khỏe không phải là làn da đẹp ngay sau mỗi liệu trình, mà là làn da vẫn ổn ngay cả khi không can thiệp gì.
Thẩm mỹ an toàn không phải là cuộc chạy đua theo hiệu ứng tức thời, mà là một hành trình dài cần được xây dựng trên nền tảng y khoa bài bản. Lộ trình làm đẹp chuẩn y khoa phải bắt đầu từ việc chẩn đoán đúng loại da, mức độ lão hóa và các bệnh lý đi kèm. Sau đó là phục hồi hàng rào bảo vệ da trước khi thực hiện các treatment mạnh.
“Không có phác đồ chung cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là cá nhân hóa và làm ít nhưng đúng”, bác sĩ nhấn mạnh.
Trong bối cảnh ngành thẩm mỹ phát triển quá nhanh, các chuyên gia cho rằng điều người tiêu dùng cần quan tâm không phải là nơi nào quảng cáo đẹp nhất hay giá rẻ nhất, mà là cơ sở đó có bác sĩ hay không, có được cấp phép hay không và có đủ năng lực xử trí biến chứng hay không.
Bởi phía sau một mũi tiêm tưởng chừng đơn giản có thể là những biến chứng kéo dài cả đời.
