Ngày 3/11/2026, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng ký ban hành Quyết định số 6075/QĐ-UBND phê duyệt Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở). Quyết định này cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được phê duyệt tại Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 13-5-2026, nhằm hình thành không gian biểu trưng cho hình ảnh Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”.
Theo quy hoạch được duyệt, khu vực nghiên cứu có quy mô diện tích khoảng 11.418,96 ha, thuộc địa giới hành chính của 16 phường, xã gồm: Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân. Phạm vi nghiên cứu trải dài từ cầu Hồng Hà ở phía Tây đến cầu Mễ Sở ở phía Đông; phía Bắc cơ bản lấy đến đê tả ngạn sông Hồng và phía Nam cơ bản lấy đến đê hữu ngạn sông Hồng. Quy mô dân số dự báo tại khu vực này từ 800.000 đến 1.200.000 người, được tính toán theo ngưỡng chịu tải tối đa của hệ thống hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật.
Thành phố xác định sông Hồng là trục chiến lược, trục không gian xanh trung tâm, không gian văn hóa, đổi mới sáng tạo, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị của Thủ đô. Trong quá trình triển khai, ba định hướng được đặt lên hàng đầu là An toàn, Sinh thái và Giao thông. Mọi giải pháp phát triển không gian đô thị, sử dụng đất bãi sông và bố trí công trình đều phải được kiểm chứng bằng mô hình thủy văn, thủy lực nhằm bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, an toàn đê điều và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Quy hoạch cũng đặt mục tiêu từng bước di dời, sắp xếp, quy hoạch lại kết hợp cải tạo, chỉnh trang các khu dân cư ngoài đê, gắn với nâng cao chất lượng sống và bảo đảm an sinh xã hội. Đồng thời, thành phố xác định rõ vị trí, hướng tuyến giao thông kết hợp hệ thống cầu vượt sông để kết nối đồng bộ giao thông dọc, ngang sông, giao thông công cộng, đường thủy và đường sắt đô thị, đưa hai bờ sông hòa nhập thành một cấu trúc thống nhất với đô thị trung tâm. Đồ án này là cơ sở pháp lý quan trọng để lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, triển khai các dự án đầu tư và quản lý xây dựng theo quy hoạch.
Gắn kết di sản và nhịp sống cộng đồng đôi bờ
Từ góc nhìn chuyên môn, chủ trương chuyển hành lang sông thành hệ thống công viên, không gian xanh và không gian mở được đánh giá là bước chuyển chiến lược giúp Hà Nội chấm dứt tình trạng “quay lưng” với dòng sông do rào cản đê điều và đặc thù thủy văn. PGS.TS Trần Minh Tùng, Khoa Kiến trúc và Quy hoạch, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội nhận định, công viên ven sông Hồng không thể áp dụng mô hình thông thường mà cần phát triển các công viên chuyên đề có khả năng chấp nhận ngập nước, kết hợp sản xuất nông nghiệp đô thị với phòng, chống thiên tai. Mô hình này vừa tạo cảnh quan, vừa mang lại sinh kế và giúp thế hệ trẻ hiểu thêm về sản xuất nông nghiệp.
Nhấn mạnh yêu cầu đưa dòng sông trở thành một phần sống động trong đời sống người dân, PGS.TS Trần Minh Tùng chia sẻ: “Khi tạo ra hệ thống công viên, Hà Nội muốn quay toàn bộ diện mạo đô thị về phía dòng sông, hay nói cách khác, đưa sông Hồng trở thành một ‘phòng khách đô thị’ đúng nghĩa. Đã là phòng khách thì phải có các hoạt động sống, hoạt động sinh hoạt của người dân, chứ không thể chỉ là một cảnh quan mang tính biểu diễn”.
Để trục không gian xanh gắn với văn hóa sáng tạo phát huy sức sống thực chất, KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cho rằng Hà Nội cần nhận diện đầy đủ các giá trị truyền thống, lịch sử và sức sáng tạo của cư dân ven sông. Thành phố cần xác định rõ các khu vực mang đậm bản sắc Thăng Long - Hà Nội như làng gốm Bát Tràng, các làng nghề truyền thống và vùng trồng cây đặc sản như đào để gìn giữ, phát triển. Song song đó, cơ quan chức năng phải nghiên cứu kỹ diễn biến lòng sông và dòng chảy để phân định khu vực ổn định lâu dài, làm cơ sở bảo tồn, chỉnh trang hoặc di dời phù hợp, ổn định đời sống người dân.
Bên cạnh yếu tố di sản, bài toán kết nối hạ tầng giữ vai trò quyết định sức hút của không gian ven sông. KTS Đào Ngọc Nghiêm đề xuất liên kết không gian xanh ven sông với mạng lưới giao thông chung của thành phố, chú trọng kết nối từ các cây cầu xuống khu vực bãi giữa, khai thác giao thông thủy và bố trí các phương tiện tiếp cận thuận tiện. “Phương tiện thì hiện nay khoa học kỹ thuật đang hiện đại, chúng ta rất dễ thuận tiện làm. Nhưng vấn đề là tạo ra nguồn lực mới và tạo ra sức hút để cho người dân đến thì chúng ta sẽ thành công”, KTS Đào Ngọc Nghiêm nhấn mạnh.