Carry trade dễ bị tổn thương
Đồng yên đang ghi nhận đà tăng mạnh khi thị trường ngày càng kỳ vọng BOJ sẽ tiếp tục nâng lãi suất trong thời gian tới. Cùng với dấu hiệu dòng vốn bắt đầu quay trở lại Nhật Bản và sức ép từ Mỹ, diễn biến này đang buộc các nhà đầu tư phải nhanh chóng điều chỉnh những vị thế đã xây dựng trong nhiều năm.
Đà tăng của đồng yên cũng tạo áp lực lên hoạt động carry trade - một chiến lược phổ biến trên thị trường ngoại hối. Trong giao dịch này, nhà đầu tư vay yên với chi phí thấp, sau đó chuyển vốn sang các đồng tiền hoặc tài sản có mức sinh lời cao hơn để hưởng lợi từ chênh lệch lãi suất.
“Carry trade dễ bị tổn thương bởi quá trình tháo gỡ vị thế đang diễn ra ngay cả trước khi BOJ thực hiện đợt tăng lãi suất được dự báo”, bà Charu Chanana - chiến lược gia đầu tư trưởng tại Saxo, nhận định.
Theo bà Chanana, một số vị thế bán đồng yên đã được thu hẹp, nhưng quy mô vị thế vẫn còn lớn. Nếu đồng yên tiếp tục tăng giá, quá trình giảm đòn bẩy có thể nhanh chóng chuyển thành một vòng xoáy tháo gỡ vị thế, khi các nhà đầu tư đồng loạt mua đồng yên để đóng các khoản vay hoặc vị thế bán.
360.000 tỷ yên đang nằm trong các khoản vay xuyên biên giới
Quy mô chính xác của thị trường carry trade bằng yen rất khó xác định. Tuy nhiên, các dữ liệu quốc tế cho thấy lượng vốn liên quan đến chiến lược này đang ở mức rất lớn, đồng nghĩa một đợt tháo gỡ vị thế đột ngột có thể gây biến động mạnh trên thị trường toàn cầu, tương tự những gì từng xảy ra vào tháng 8/2024.
Theo phân tích của Jefferies dựa trên dữ liệu từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), lượng vay yên xuyên biên giới - một chỉ báo đại diện cho hoạt động carry trade đã tăng lên mức kỷ lục 360.000 tỷ yên, tương đương khoảng 2.350 tỷ USD, tính đến tháng 3. Đây là mức tích tụ carry trade lớn nhất trong khoảng 30 năm.
Akira Moroga - chiến lược gia thị trường trưởng tại Aozora Bank - cho rằng, kỳ vọng Nhật Bản tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng trong khi đẩy mạnh kích thích tài khóa đã khiến giới đầu tư xây dựng các vị thế carry trade quá lớn.
“Giới đầu tư carry trade bằng yên đã nắm giữ những vị thế quá lớn và quá trình tháo gỡ các vị thế này hiện đang tăng tốc”, ông Moroga nói.
Đồng yên tăng gần 5% so với peso và lira
Ngày 8/9, đồng yên tăng lên 152,89 yen/USD - mức mạnh nhất kể từ tháng 2. Đáng chú ý, chỉ chưa đầy một tuần trước, tỷ giá USD/JPY vẫn dao động quanh ngưỡng 160 yên/USD.
Đà tăng nhanh của đồng yên cũng làm gia tăng đồn đoán về khả năng Nhật Bản tiếp tục can thiệp vào thị trường ngoại hối.
Masahiko Loo - chiến lược gia cấp cao về thu nhập cố định tại State Street Investment Management ở Tokyo - cho rằng, việc tỷ giá phá xuống dưới 155 yên/USD có thể đã kích hoạt một làn sóng mua đồng yên để đóng vị thế bán. Theo ông, cả các quỹ sử dụng đòn bẩy lẫn các nhà đầu tư vốn thực đều đang giảm mức độ tiếp xúc với các vị thế bán yên.
Các chuyên gia phân tích cũng cho rằng đà tăng mạnh của yên có thể liên quan đến việc một loạt lệnh dừng lỗ được kích hoạt. Đây là những lệnh mua hoặc bán tự động được thực hiện khi tỷ giá chạm một ngưỡng được thiết lập trước, qua đó có thể khiến biến động thị trường tăng tốc.
Đà tăng của đồng yên diễn ra trên diện rộng. Tính từ đầu tháng 9, đồng tiền Nhật Bản đã tăng gần 5% so với peso Mexico và lira Thổ Nhĩ Kỳ - hai đồng tiền thường được sử dụng trong các giao dịch carry trade.
Biến động tỷ giá mạnh đang làm giảm sức hấp dẫn của chiến lược này. Khi đồng yên tăng quá nhanh, lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất có thể bị xóa sạch bởi khoản lỗ tỷ giá.
Mức biến động ngụ ý 3 tháng của cặp USD/JPY, chỉ báo phản ánh kỳ vọng của thị trường dựa trên giá quyền chọn, đã tăng lên mức cao nhất trong 6 tháng. Đây cũng là mức tăng theo tuần mạnh nhất trong 2 năm.
Thị trường đặt cược mạnh vào khả năng BOJ tăng lãi suất
Theo dữ liệu của Tokyo Tanshi, thị trường hiện đánh giá xác suất BOJ nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 1,25% ở mức 97%, tăng mạnh so với 52% một tháng trước.
Xác suất BOJ tăng lãi suất vào tháng 10 hiện được thị trường đánh giá ở mức 27%, trong khi khả năng tăng vào tháng 12 là 61%.
Theo ông Loo, nếu làn sóng tháo gỡ carry trade tiếp tục diễn ra, tỷ giá USD/JPY có thể giảm về vùng giữa 140 yên/USD do quy mô vị thế bán đồng yên đang tồn đọng rất lớn.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh diễn biến hiện tại không còn đơn thuần là câu chuyện về vị thế của nhà đầu tư, mà đang phản ánh sự thay đổi trong kỳ vọng về chính sách tiền tệ của BOJ.
Nhà đầu tư cảnh giác với "bóng ma" tháng 8/2024
Thị trường vẫn chưa quên cú sốc hồi tháng 8/2024, khi BOJ tăng lãi suất khiến đồng yên tăng mạnh, buộc các nhà đầu tư phải nhanh chóng đóng các giao dịch carry trade. Làn sóng tháo gỡ vị thế sau đó đã gây chấn động trên thị trường tài chính toàn cầu trong nhiều ngày.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng kịch bản lần này có thể khác.
Các nhà đầu tư hiện đã chuẩn bị kỹ hơn cho khả năng BOJ duy trì lập trường cứng rắn trong thời gian dài, sau khi rút kinh nghiệm từ cú sốc năm 2024.
Kenneth Goh - Giám đốc quản lý tài sản tư nhân tại UOB Kay Hian - cho rằng, điểm khác biệt lớn hiện nay là lợi suất tại Nhật Bản đã trở nên hấp dẫn hơn.
“Tiền không còn nhất thiết phải rời khỏi Nhật Bản để tìm kiếm lợi nhuận”, ông Goh nói và cho biết lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm hiện dao động gần mức cao nhất trong 30 năm. Điều này có thể làm giảm động lực đưa vốn ra nước ngoài để tìm kiếm lợi suất cao hơn.
Ông Goh cho rằng thị trường sẽ chỉ có thể xác định liệu đà tăng hiện tại của đồng yên là một bước ngoặt thực sự hay chỉ là một đợt ép đóng vị thế sau cuộc họp ngày 18/9.
“Nếu đồng yên giữ được mức tăng sau khi BOJ nâng lãi suất, chi phí vốn của carry trade thực sự đã được thị trường định giá lại”, ông nói.
Carry trade không còn là "bữa trưa miễn phí"
Dù vậy, thị trường vẫn đối mặt với rủi ro ngược chiều. Kỳ vọng dành cho BOJ có thể đã được đẩy lên quá cao, trong khi Thống đốc BOJ Kazuo Ueda có thể không đưa ra tín hiệu cứng rắn như nhà đầu tư mong đợi.
Nếu điều đó xảy ra, sự thất vọng của thị trường có thể nhanh chóng kéo đồng yên giảm trở lại.
Bộ phận kinh doanh ngoại hối của Citi nhận định kỳ vọng hiện tại đang quá cao, bởi BOJ nhiều khả năng không muốn lặp lại những biến động mạnh như mùa hè năm 2024.
Tuy nhiên, Citi cho rằng trong bối cảnh mỗi cuộc họp của BOJ đều có khả năng tạo ra thay đổi chính sách, chiến lược bán đồng yên và chỉ đóng vị thế khi BOJ chuẩn bị tăng lãi suất sẽ ngày càng trở nên kém hấp dẫn.
Trong ngắn hạn, giới giao dịch đang có xu hướng thu hẹp các vị thế bán đồng yên trước thềm những cuộc họp chính sách quan trọng của BOJ và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ vào tuần tới.
“Một chiến lược carry trade vẫn có thể mang lại lợi nhuận, nhưng nó không còn là một ‘bữa trưa miễn phí’. Giờ đây, chiến lược này đi kèm với phần bù rủi ro chính trị”, ông Loo của State Street nhận định.
