Đảm bảo quyền lợi cho lao động nền tảng số

Cần sửa luật để đảm bảo an sinh cho người lao động

Ngày 25/9, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng LĐLĐVN Ngọ Duy Hiểu chủ trì Tọa đàm "Địa vị pháp lý và việc làm cho lao động nền tảng số tại Việt Nam".

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung trao đổi về nhận diện đúng địa vị pháp lý của lao động nền tảng, họ là ai; thiết kế lối vào bảo hiểm xã hội; tập hợp người lao động nền tảng số vào tổ chức công đoàn. Trong đó, cơ chế nào giúp người lao động đối thoại với nền tảng về đơn giá, mức khấu trừ, an toàn, giải quyết khiếu nại và điều kiện khóa tài khoản? Công đoàn có thể phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội tư vấn, hỗ trợ đăng ký, theo dõi quyền lợi của đoàn viên thế nào...?

Theo các đại biểu, hiện lao động nền tảng số tại Việt Nam có một số đặc điểm như việc làm linh hoạt, có thể đồng thời làm việc cho nhiều nền tảng; vừa làm việc trên nền tảng vừa làm lái xe truyền thống, hoặc làm không thường xuyên; thu nhập biến động; mức độ tự chủ tương đối cao; phụ thuộc nhiều vào nền tảng số; tiếp cận hạn chế với hệ thống an sinh xã hội truyền thống.

Từ thực tế ở các địa phương, các đại biểu đều nhấn mạnh cần xác định đây là người lao động có quan hệ lao động và cần sửa Luật Lao động để họ được đảm bảo về an sinh cũng như cần minh bạch hóa các thuật toán.

Khẳng định cần có nội dung về sự thống nhất giữa các cơ quan quản lý nhà nước cũng như tăng cường thành lập tổ chức Công đoàn cho đối tượng lao động này trong Luật Lao động, ông Lê Đình Quảng - nguyên Phó trưởng ban Quan hệ Lao động Tổng LĐLĐVN - đề xuất cần có 1 chương về lao động nền tảng số trong Bộ luật Lao động sửa đổi, trong đó cần có nội dung về đảm bảo an sinh xã hội một cách linh hoạt và tăng cường thêm cơ chế bảo vệ…

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Tổng LĐLĐVN Ngọ Duy Hiểu, từ năm 2020, Tổng LĐLĐVN đã có đề tài nghiên cứu về lao động nền tảng số tại Việt Nam nhưng điều cần thiết nhất bây giờ là phải có trách nhiệm của doanh nghiệp công nghệ và sự quan tâm của quản lý nhà nước.

“Tới đây, Tổng LĐLĐVN sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất chính sách để đảm bảo quyền lợi cho lao động nền tảng số; trong đó tập trung tăng cường tham gia thương lượng, đối thoại”, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng LĐLĐVN nhấn mạnh.

Đề xuất người làm việc trên nền tảng số phải đóng BHXH bắt buộc

Trước đó, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, để bảo đảm lộ trình mở rộng diện bao phủ chính sách bảo hiểm xã hội phù hợp, khả thi đối với nhóm người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, dự thảo Luật bổ sung, sửa đổi quy định tại khoản 6 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.

Cụ thể, dự thảo bổ sung theo hướng Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số trên cơ sở đề xuất của Chính phủ.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá toàn diện trong quá trình xây dựng Nghị quyết mới về chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Theo đó, tài xế công nghệ, shipper, hộ kinh doanh, người bán hàng online, người làm nghề tự do… có thể thuộc nhóm đối tượng này. Tuy nhiên, dự thảo hiện chưa quy định cụ thể những đối tượng nào thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

Khảo sát của Ngân hàng Thế giới với gần 5.000 người lao động trên các nền tảng số tại Việt Nam mới được công bố cho thấy, hơn 90% số người cho biết đang xem công việc trên nền tảng là nguồn thu nhập chính, nhưng chỉ khoảng 1/5 tham gia bảo hiểm xã hội.

Tuy nhiên, việc mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội đối với lao động nền tảng số cũng đặt ra những thách thức riêng.

Do đó, các chuyên gia cho rằng cần nghiên cứu, nhận diện đầy đủ các nhóm lao động nền tảng, làm rõ tính chất việc làm và quan hệ giữa các chủ thể liên quan, qua đó tạo cơ sở cho việc xác định hình thức tham gia bảo hiểm xã hội phù hợp.