Chuyển đổi số và hiện đại hóa lưới điện 110kV tại Công ty Điện lực Quảng Ninh

Trong bối cảnh nền kinh tế tỉnh Quảng Ninh đang có sự phát triển mạnh mẽ về công nghiệp và dịch vụ, nhu cầu sử dụng điện năng ngày càng tăng cao, đòi hỏi lưới điện phải vận hành ổn định, an toàn và hiệu quả. Trước yêu cầu đó, Công ty Điện lực Quảng Ninh (CTĐL Quảng Ninh) đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp khoa học kỹ thuật và tự động hóa, tạo nên một diện mạo hoàn toàn mới cho hệ thống lưới điện địa phương.

image001-3305.jpg
Nhân viên Xí nghiệp Lưới điện Cao thế Quảng Ninh kiểm tra thiết bị bằng camera nhiệt

Việc ứng dụng công nghệ hiện đại bắt đầu từ mô hình trạm biến áp không người trực, một bước tiến quan trọng trong lộ trình hiện đại hóa lưới điện. Đến nay, có 21/23 trạm biến áp 110kV trên địa bàn tỉnh đã chuyển đổi sang mô hình vận hành không người trực, được giám sát và điều khiển từ xa qua hệ thống SCADA/EMS. Tại Trung tâm Điều khiển xa, các điều độ viên có thể theo dõi trực tiếp các thông số kỹ thuật, trạng thái thiết bị và thực hiện thao tác đóng cắt từ xa với tỷ lệ thành công ấn tượng, đạt từ 99,1% đến 99,7% tùy loại thiết bị. Sự kết hợp chặt chẽ với hàng trăm thiết bị đóng cắt thông minh như Recloser, LBS, RMU cùng hệ thống quản lý lưới điện phân phối DMS với 8 mạch vòng tự động đã giúp công tác xử lý sự cố trở nên nhanh chóng, chính xác, giảm thiểu tối đa thời gian mất điện của khách hàng.

image002.jpg
Hệ thống trạm biến áp 110kV trên địa bàn tỉnh đã chuyển đổi sang mô hình vận hành không người trực, được giám sát và điều khiển từ xa

Song song với việc hoàn thiện hạ tầng cứng, CTĐL Quảng Ninh tích cực áp dụng các công nghệ chẩn đoán tiên tiến dựa trên dữ liệu và hình ảnh để chủ động quản lý tình trạng thiết bị. Nhân viên vận hành hiện nay sử dụng camera nhiệt và máy đo chuyên dụng để kiểm tra các điểm tiếp xúc, đầu đấu nối, máy biến áp và thiết bị đóng cắt, qua đó phát hiện sớm các hiện tượng quá nhiệt hoặc hư hỏng cách điện trước khi chúng gây ra sự cố thực sự. Đối với các khu vực địa hình hiểm trở, đơn vị ứng dụng công nghệ flycam (thiết bị bay không người lái) trang bị camera độ phân giải cao để kiểm tra đường dây và thiết bị trên cao, vừa đảm bảo an toàn cho người lao động, vừa nâng cao hiệu quả giám sát hiện trường. Những dữ liệu hình ảnh và thông số kỹ thuật này được lưu trữ, số hóa, tạo cơ sở quan trọng để theo dõi tình trạng thiết bị qua các năm, hỗ trợ đắc lực cho công tác bảo dưỡng dự báo thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống.

image004-297.jpg
Công nghệ flycam (thiết bị bay không người lái) trang bị camera độ phân giải cao để kiểm tra đường dây và thiết bị trên cao

Một trong những dấu ấn nổi bật gần đây là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác dự báo phụ tải hệ thống điện. Hai kỹ sư trẻ Cao Hồng Lĩnh và Vũ Việt Hồng đã nghiên cứu thành công giải pháp ứng dụng mô hình học máy LightGBM, một khung tăng cường độ dốc dựa trên cấu trúc cây quyết định có độ chính xác cao. Với hai kỹ thuật cốt lõi là GOSS và EFB, mô hình này cho phép tối ưu hóa việc xử lý dữ liệu vận hành, dữ liệu khí tượng và các thông tin liên quan, giúp dự báo nhu cầu phụ tải một cách nhanh chóng và chính xác. Giải pháp đã được Hội đồng Sáng kiến Tổng công ty Điện lực miền Bắc phê duyệt và áp dụng từ tháng 8/2025. Ngoài việc tối ưu hóa chi phí mua điện và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện, phần mềm này còn đóng vai trò như một "trợ lý ảo" đắc lực, hỗ trợ đắc lực cho các điều độ viên trong quản lý vận hành, đặc biệt trong các giai đoạn biến động nhân sự, giúp duy trì tính ổn định của toàn hệ thống. Hơn thế nữa, do được phát triển tối ưu, giải pháp có thể vận hành ổn định trên máy tính hiện hữu mà không cần trang bị máy chủ đắt đỏ, mang lại hiệu quả kinh tế gián tiếp đáng kể.

image005.jpg
Nhân viên CTĐL Quảng Ninh lấy thông số đếm sét máy biến áp trạm 110kV

Với quyết tâm thực hiện mạnh mẽ các ứng dụng công nghệ này nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng và đảm bảo an ninh năng lượng cho sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Ninh. Việc chuyển đổi từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu và tình trạng thiết bị giúp đơn vị chủ động, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa chi phí vận hành. Theo đó góp phần tích cực vào môi trường kinh doanh và đầu tư của địa phương.

image007.jpg
Hai kỹ sư trẻ Cao Hồng Lĩnh và Vũ Việt Hồng nghiên cứu thành công ứng dụng dụng mô hình học máy LightGBM vào công tác dự báo phụ tải

Sự thành công của các sáng kiến và giải pháp kỹ thuật tại CTĐL Quảng Ninh là minh chứng rõ nét cho năng lực làm chủ công nghệ của đội ngũ cán bộ, nhân viên và lộ trình chuyển đổi số quyết liệt. Những thay đổi này đang tạo ra diện mạo mới cho ngành Điện Quảng Ninh: chuyên nghiệp hơn, thông minh hơn và hiện đại hơn. Đây chính là nền tảng quan trọng để đơn vị tiếp tục tiến tới xây dựng lưới điện thông minh, nơi mà trí tuệ nhân tạo và kinh nghiệm thực tiễn được kết hợp hài hòa, hướng tới sự phát triển bền vững của ngành Điện trong thời đại số. Trong tương lai, đơn vị sẽ tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng sâu hơn nữa các công nghệ mới, nhằm đáp ứng yêu cầu về chuyển đổi số của ngành Điện Việt Nam.