Hiện nay, Cục Đường sắt Việt Nam thực hiện cấp, cấp lại và thu hồi giấy chứng nhận đăng ký phương tiện đối với đường sắt quốc gia và đường sắt chuyên dùng, đồng thời cấp giấy phép lái tàu trên tuyến quốc gia. Trong khi đó, đối với đường sắt địa phương, đường sắt đô thị và các phương tiện thuộc phạm vi quản lý của tỉnh, thẩm quyền được giao cho UBND cấp tỉnh.
Ở lĩnh vực hạ tầng giao cắt, Cục Đường sắt Việt Nam quản lý các đường ngang công cộng trên tuyến quốc gia, còn địa phương chịu trách nhiệm với đường ngang công cộng địa phương và đường ngang chuyên dùng kết nối với mạng lưới đường sắt quốc gia.
Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy nhiều thủ tục liên quan đến các tuyến đường sắt quốc gia đi qua địa bàn các tỉnh vẫn phải xử lý qua nhiều cấp, kéo dài thời gian và phát sinh chi phí cho người dân, doanh nghiệp.
Để khắc phục tình trạng này, bản tiếp thu, giải trình dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều thuộc phạm vi quản lý mới nhất của Bộ Xây dựng đã đề cập việc, dự thảo sửa đổi Thông tư số 33/2025/TT-BXD và 34/2025/TT-BXD đề xuất mở rộng đáng kể thẩm quyền cho địa phương.
Theo đó, Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ được giao quyền cấp, cấp lại và thu hồi giấy phép lái tàu cũng như đăng ký phương tiện trên toàn bộ hệ thống đường sắt, bao gồm đường sắt quốc gia, đường sắt địa phương và đường sắt chuyên dùng.
Địa phương đồng thời được trao quyền quyết định đối với hệ thống giao cắt đường sắt. Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ trực tiếp cấp, gia hạn, thu hồi giấy phép xây dựng hoặc quyết định bãi bỏ các đường ngang công cộng, đường ngang chuyên dùng trên toàn bộ mạng lưới đường sắt. Việc này được kỳ vọng giúp địa phương chủ động xử lý nhanh các điểm tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, thay vì phải chờ ý kiến từ cấp trên.
Để tránh nguy cơ gián đoạn hoặc phát sinh khoảng trống trong quản lý, dự thảo đưa ra cơ chế chuyển tiếp tối đa 24 tháng kể từ khi Luật Đường sắt có hiệu lực. Trong thời gian này, các địa phương chưa đủ điều kiện có thể đề nghị Bộ Xây dựng tiếp tục thực hiện nhiệm vụ cấp phép lái tàu và đăng ký phương tiện.
Số liệu từ Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) cho thấy, tình hình tai nạn đang diễn biến phức tạp. Chỉ trong 4 tháng (từ 16/12/2025 đến 13/4 năm nay), toàn quốc xảy ra 65 vụ tai nạn đường sắt, làm 32 người chết và 30 người bị thương. Đại diện đơn vị này chỉ ra rằng, 50% số vụ xảy ra tại các điểm giao cắt đường bộ và đường sắt; trong đó lối đi tự mở chiếm tới 42%, còn đường ngang hợp pháp chiếm 10%. Nguyên nhân chính tại hiện trường đều do người dân thiếu quan sát, không tuân thủ biển báo và tín hiệu.
