Chính quyền kiến tạo: Chuyển từ hành chính 'kính chuyển' sang KPI và AI

Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 (VPSF 2026) – Vòng đối thoại địa phương vừa diễn ra tại Gia Lai với chủ đề “Kinh tế tư nhân Việt Nam: Đột phá thể chế - Hợp lực công tư”.

Không gian phát triển mới

Phát biểu tại diễn đàn, anh Đặng Hồng Anh - Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Chủ tịch VPSF 2026, đã phác thảo một bức tranh Gia Lai đầy triển vọng sau hợp nhất: Một thực thể kinh tế kết nối hài hòa giữa cao nguyên (nông nghiệp, năng lượng, văn hóa) và duyên hải (cảng biển, logistics, công nghiệp).

Tuy nhiên, anh Hồng Anh cho rằng, không gian lớn hơn không tự động tạo ra phát triển lớn hơn. Điều quyết định là cơ chế thực thi, mức độ sẵn sàng của hạ tầng và năng lực hấp thụ đầu tư của doanh nghiệp bản địa.

Gia Lai cần chuyển từ xúc tiến đầu tư đơn lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái đồng bộ; doanh nghiệp địa phương phải “nâng chuẩn” toàn diện để tham gia chuỗi giá trị lớn; và đặc biệt, sau diễn đàn phải có những “đầu việc” cụ thể, có người chịu trách nhiệm và thời hạn thực thi rõ ràng.

Đồng quan điểm, TS. Cấn Văn Lực - Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV - phân tích, Gia Lai đang đứng trước “bộ tứ cơ hội” từ vị trí chiến lược đến sự đồng lòng của đội ngũ lãnh đạo.

Để tận dụng, ông Lực đề xuất các đột phá đến năm 2030, trong đó nhấn mạnh việc phát triển trục hạ tầng Pleiku - Quy Nhơn và tái cơ cấu kinh tế theo hướng chế biến sâu, du lịch chất lượng cao thay vì chỉ chạy theo số lượng.

Bài toán nâng tầm doanh nghiệp địa phương

Tại phiên đối thoại, ông Phạm Hồng Điệp - Chủ tịch Tập đoàn SHINEC nói về việc tỷ lệ chế biến sâu nông sản còn thấp dù nguyên liệu dồi dào. Ông kiến nghị, Gia Lai cần phát triển chuỗi khu, cụm công nghiệp sinh thái kết nối từ vùng nguyên liệu phía Tây xuống các cảng biển phía Đông.

“Khu công nghiệp không chỉ là nhà xưởng, mà phải là một hệ sinh thái gồm cả nhà ở công nhân, trung tâm kiểm nghiệm và logistics”, ông Điệp nói.

Ở góc độ khởi nghiệp công nghệ, ông Lê Duy Lân - nhà sáng lập Công ty Cổ phần X-Green, đặt vấn đề, với 15 tỷ kWh điện tái tạo mỗi năm, Gia Lai cần sớm đưa bài toán lưu trữ năng lượng vào danh mục nghiên cứu trọng điểm để không chỉ dừng lại ở việc sản xuất điện mà còn làm chủ công nghệ năng lượng sạch.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng nêu nhiều kiến nghị về vấn đề kế toán, thuế, hóa đơn điện tử và kỹ năng vận hành thương mại điện tử đang khiến lộ trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp của tỉnh còn chậm (mới đạt 65/3.200 mục tiêu). Các đại biểu kiến nghị cơ chế “cầm tay chỉ việc” trong ít nhất 12 tháng thay vì chỉ hỗ trợ thủ tục thành lập ban đầu.

Anh Vũ Hồng Quân - Phó Chủ tịch Hội DNT Việt Nam, Chủ tịch Hội DNT tỉnh Gia Lai - nhìn nhận tâm thế của một bộ phận doanh nghiệp tư nhân vẫn còn rụt rè so với mức độ quyết liệt của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương. Điểm nghẽn lớn hiện nay không chỉ là thiếu chủ trương mà nằm ở cơ chế thực thi, khả năng đưa chính sách và nguồn lực tới đúng doanh nghiệp có nhu cầu.

Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Gia Lai mong muốn tham gia sâu vào chương trình phát triển kinh tế tư nhân của tỉnh, các chương trình đào tạo CEO, đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ; đồng thời làm đầu mối phân nhóm nhu cầu và theo dõi kết quả hỗ trợ.

Chính quyền kiến tạo chuyển từ “kính chuyển” sang KPI và AI

Phản hồi các ý kiến của doanh nghiệp, lãnh đạo tỉnh Gia Lai đã đưa ra những cam kết mạnh mẽ. Ông Nguyễn Hữu Quế - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai - cho biết, tỉnh đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng 10,2% trong năm 2026 và duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong những năm tiếp theo.

Việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Gia Lai thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 là nền tảng pháp lý để tổ chức lại không gian phát triển sau hợp nhất. Tỉnh xác định 5 trụ cột, gồm: nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến - năng lượng tái tạo, du lịch, logistics và đô thị.

Đối với khu vực kinh tế tư nhân, tỉnh đang lựa chọn, làm việc trực tiếp với 80 doanh nghiệp có khả năng tiên phong trong các lĩnh vực phù hợp với lợi thế địa phương, qua đó nhận diện từng khó khăn, vướng mắc và xác định cơ chế hỗ trợ cụ thể.

Công tác cải cách thủ tục hành chính được triển khai mạnh mẽ; thời gian giải quyết thủ tục thành lập doanh nghiệp được rút từ 3 ngày xuống khoảng 3 giờ...

Tại Diễn đàn, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn cho biết, Gia Lai đã chuẩn bị khá kỹ cho mục tiêu tăng trưởng của cả giai đoạn. Nhu cầu vốn đầu tư dự kiến khoảng 650 nghìn tỷ đồng; hiện tỉnh đã chuẩn bị danh mục, nguồn lực khoảng 520 nghìn tỷ đồng, trong đó khoảng 150 nghìn tỷ đồng là đầu tư công, còn đầu tư tư nhân giữ vai trò chủ yếu.

Gia Lai xác định doanh nghiệp là động lực chính của tăng trưởng và đang thay đổi căn bản cách tiếp cận: chuyển từ hành chính sang kiến tạo, phục vụ; coi doanh nghiệp là một thành phần trong hệ sinh thái điều hành và phát triển.

Tỉnh cũng đang rà soát, cắt giảm mạnh giấy tờ, khâu trung gian; hạn chế tình trạng “kính chuyển”; yêu cầu lãnh đạo sở, phòng trực tiếp xử lý công việc; đo lường trách nhiệm bằng KPI; tăng sử dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong xử lý văn bản.

Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai đề nghị Hội Doanh nhân trẻ và các hội, hiệp hội doanh nghiệp đổi mới cách vận hành, thực sự trở thành đầu mối tập hợp khó khăn, nhu cầu và kiến nghị.

Cộng đồng doanh nghiệp chủ động nghiên cứu quy hoạch, danh mục dự án, cơ chế hỗ trợ; tự tin đề xuất ý tưởng, dự án mới; xây dựng phương án đầu tư nghiêm túc, bền vững...