Hơn 60 năm ngóng con
Trong căn nhà nhỏ ở phường Hội An Tây, Mẹ Việt Nam Anh hùng Ngô Thị Lang vẫn minh mẫn dù đã bước sang tuổi 105. Đôi mắt đã mờ theo năm tháng, mái tóc bạc trắng, nhưng mỗi khi nhắc đến người con trai liệt sĩ Huỳnh Quang Thợ, ký ức trong mẹ như còn nguyên vẹn. Mẹ bảo mình phải cố sống khỏe, cố giữ trí nhớ vì vẫn còn một tâm nguyện lớn nhất chưa thực hiện được là tìm thấy hài cốt của con trai sau hơn 60 năm xa cách.
Mẹ Lang là thân nhân của hai liệt sĩ và một thương binh. Chồng mẹ là liệt sĩ Huỳnh Kinh Nhi hy sinh năm 1950 trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Từ đó, người phụ nữ gầy gò vừa thay chồng nuôi ba con khôn lớn, vừa âm thầm tham gia hoạt động cách mạng ngay tại căn hầm bí mật dưới gian bếp của gia đình.
Năm 1963, khi người con gái đầu lên đường ra Bắc học tập, người con trai út cũng rời quê đi làm ăn xa, chỉ còn người con trai thứ là ông Huỳnh Quang Thợ (sinh năm 1946) ở lại phụ giúp mẹ quán xuyến việc nhà.
Mỗi lần nhắc đến người con đã hy sinh, đôi bàn tay gầy guộc của mẹ lại run run siết chặt. Mẹ nghẹn ngào: "Mỗi lần nhắc đến nó là tôi lại nhớ thương thắt ruột. Thằng Thợ da trắng, mắt tròn. Nếu còn sống thì năm nay cũng gần 80 tuổi rồi".
Năm 19 tuổi, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, anh Huỳnh Quang Thợ trốn mẹ đi tòng quân. Đến năm 1965, anh Thợ anh dũng hy sinh tại chiến trường Núi Thành (Quảng Nam cũ). Tờ giấy báo tử gửi về quê như nhát dao cứa sâu vào trái tim người mẹ trẻ. Nhưng giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt, mẹ không có thời gian để gục ngã. Bà lặng lẽ nuốt nước mắt vào trong, biến mất mát thành động lực, tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng.
Không có hài cốt để an táng, người thân chỉ có thể lập một ngôi mộ gió tại quê nhà. Trên bàn thờ nhiều năm liền cũng không có một tấm di ảnh hay kỷ vật nào của anh, chỉ có khói hương và nỗi nhớ chưa bao giờ vơi cạn.
Ông Huỳnh Quang Thuyền, em trai liệt sĩ Huỳnh Quang Thợ, cho biết gia đình đã nhiều lần đi khắp nơi tìm kiếm thông tin. Có nguồn tin cho rằng anh được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Tam Nghĩa (huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam cũ), nhưng nơi đây còn rất nhiều phần mộ chưa xác định được danh tính.
"Mỗi lần vào nghĩa trang, mẹ lại lặng lẽ đi giữa những hàng mộ vô danh, thắp hương rồi gọi tên anh Thợ. Chúng tôi chỉ biết hy vọng một ngày nào đó sẽ tìm được anh để đưa về quê nhà", ông Thuyền chia sẻ.
Món quà vô giá dành cho người mẹ 105 tuổi
Khi hành trình tìm kiếm hài cốt người con trai vẫn chưa có hồi kết, Mẹ Việt Nam Anh hùng Ngô Thị Lang bất ngờ đón nhận một món quà vô giá. Đó là hai bức chân dung được phục dựng của liệt sĩ Huỳnh Kinh Nhi, người chồng đã hy sinh vì Tổ quốc và liệt sĩ Huỳnh Quang Thợ, người con trai ngã xuống trên chiến trường cách đây hơn 60 năm.
Người thực hiện là anh Dương Cao Thành (35 tuổi, quê Phú Thọ), người nhiều năm tình nguyện phục dựng ảnh các liệt sĩ trên cả nước. Sau khi biết hoàn cảnh của mẹ Lang qua báo chí, anh đã chủ động liên hệ với gia đình để thực hiện việc phục dựng chân dung người chồng và người con liệt sĩ của mẹ.
Do không còn bất kỳ tấm ảnh gốc nào, quá trình phục dựng gặp không ít khó khăn. Từng đường nét trên khuôn mặt, ánh mắt hay mái tóc đều được anh Thành nhiều lần chỉnh sửa, đối chiếu với ký ức của người thân để tái hiện hình ảnh gần nhất với thực tế.
"Tôi chỉ mong những bức ảnh này sẽ giúp mẹ và gia đình phần nào được nhìn lại gương mặt của chồng, của con sau nhiều thập kỷ. Đó cũng là cách để tôi bày tỏ lòng biết ơn với những người đã hy sinh vì Tổ quốc", anh Dương Cao Thành chia sẻ.
Khi hai bức chân dung được trao tận tay, người mẹ 105 tuổi lặng đi rất lâu. Đôi bàn tay đã run theo năm tháng nhẹ nhàng vuốt lên từng khuôn mặt trong ảnh như muốn chạm vào những người thân yêu đã xa cách hơn nửa thế kỷ. "Từ ngày chồng và con tôi hy sinh, gia đình không còn một tấm ảnh nào để thờ. Hôm nay được nhìn lại gương mặt của họ, tôi mừng lắm, xúc động lắm", mẹ Lang nghẹn ngào.
Đối với nhiều người, đó chỉ là hai bức ảnh được phục dựng bằng công nghệ. Nhưng với người mẹ đã chờ con hơn 60 năm, đó là món quà vô giá, là lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ mẹ được nhìn lại gương mặt của chồng và người con trai đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.
Dẫu món quà ấy mang đến niềm an ủi lớn lao, nhưng hạnh phúc của Mẹ Việt Nam Anh hùng Ngô Thị Lang vẫn chưa thể trọn vẹn. Điều người mẹ 105 tuổi đau đáu suốt hơn nửa thế kỷ qua vẫn là được một lần đón người con trai liệt sĩ trở về quê hương.