Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, virus lở mồm long móng (serotype SAT1) trước đây chủ yếu lưu hành tại châu Phi đang lan nhanh sang Trung Đông, Tây Á và đặc biệt đã xuất hiện tại Trung Quốc. Diễn biến này làm gia tăng đáng kể nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam, nhất là trong bối cảnh giao thương, vận chuyển động vật và sản phẩm động vật qua biên giới vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Lở mồm long móng là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, lây lan nhanh trên các loài gia súc móng guốc chẵn như trâu, bò, lợn, dê, cừu. Virus gây bệnh có 7 tuýp huyết thanh, trong đó SAT1 được đánh giá có độc lực cao và khả năng lây nhiễm mạnh. Trong điều kiện đàn vật nuôi chưa có miễn dịch, tỷ lệ mắc bệnh có thể lên tới 100%. Dù tỷ lệ chết ở gia súc trưởng thành chỉ khoảng 1-5%, nhưng với con non có thể vượt 20% thậm chí cao hơn do biến chứng tim mạch nghiêm trọng.
Điểm đáng lo ngại là Việt Nam hiện chưa ghi nhận sự lưu hành của chủng SAT1, đồng thời các loại vaccine đang sử dụng trong nước chỉ có hiệu quả với các chủng O, A và Asia1, chưa có khả năng bảo hộ đối với SAT1. Điều này đồng nghĩa nếu virus xâm nhập, nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng là rất lớn, đe dọa trực tiếp đến ngành chăn nuôi và an ninh thực phẩm.
Thực tế, ổ dịch SAT1 đã được ghi nhận tại nhiều quốc gia từ năm 2025 và gần đây nhất là tại Trung Quốc với hàng trăm ca bệnh trên đàn bò. Sự dịch chuyển nhanh chóng của virus từ châu Phi sang các khu vực lân cận cho thấy tính chất xuyên biên giới rõ rệt của dịch bệnh, khiến Việt Nam không thể đứng ngoài vòng ảnh hưởng.
Trước nguy cơ hiện hữu, Bộ NN&MT yêu cầu các địa phương, đặc biệt là khu vực biên giới, tăng cường giám sát dịch bệnh, chủ động lấy mẫu xét nghiệm và xử lý ngay từ khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ. Song song đó, công tác kiểm soát vận chuyển, buôn bán, giết mổ gia súc được siết chặt, nhằm ngăn chặn từ nguồn nguy cơ xâm nhập qua đường tiểu ngạch, đường mòn, lối mở.
Các lực lượng thú y, công an, bộ đội biên phòng và quản lý thị trường được yêu cầu phối hợp chặt chẽ, xử lý nghiêm các hành vi nhập lậu động vật và sản phẩm động vật. Người chăn nuôi được khuyến cáo thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn sinh học, không mua bán, vận chuyển gia súc không rõ nguồn gốc.
Bộ NN&MT cho biết đang xây dựng kịch bản ứng phó, bao gồm việc chuẩn bị vật tư, hóa chất, sinh phẩm xét nghiệm và phương án nhập khẩu khẩn cấp vaccine phù hợp; nghiên cứu phát triển vaccine SAT1 trong nước được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao năng lực tự chủ phòng chống dịch.
