Những giọt máu nằm lại Trường Sa

Những giọt máu nằm lại Trường Sa
TP - Đó là những đứa con – chiến sĩ nằm lại quần đảo Trường Sa từ 23 năm trước. Những người mẹ đất liền đã gửi từng giọt máu, từng nhúm ruột của mình, dựng thành cột mốc khẳng định chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Và Trường Sa được các mẹ gọi là quê hương thứ hai.

Kỳ 1: Mẹ ơi, út ở Trường Sa …

Quê anh Nguyễn Bá Cường – liệt sỹ Trường Sa, là xã Điện Thắng Trung, Điện Bàn, Quảng Nam, chính là nơi có những người mẹ bất tử như Mẹ Thứ, Mẹ Trị và cả Mẹ Ngò của anh nữa.

Dòng thông tin tư liệu từ “Danh sách 74 cán bộ, chiến sĩ Hải quân Nhân dân Việt Nam hy sinh, mất tích trong ngày 14–3–1988 tại vùng biển Cô Lin – Gạc Ma” thôi thúc tôi tìm đến với các gia đình thân nhân của liệt sĩ Trường Sa. Những ngày cuối tháng 6, trời miền Trung hầm hập nắng. Con đường vào thôn Thanh Quýt 1 (xã Điện Thắng Trung, Điện Bàn, Quảng Nam) khá quanh co, nhưng hỏi nhà cụ Trương Thị Ngò, ai cũng niềm nở dẫn đường.

Quyết đi bằng được!

Xế trưa, trong căn nhà tình nghĩa mới xây, những bằng Tổ quốc ghi công, Huân chương kháng chiến… được gia đình cụ Ngò treo trang trọng ngay trước phòng thờ. Cụ cặm cụi sửa soạn bàn thờ, thắp nén nhang bên di ảnh con trai. Thoáng trong ảnh là nét cười hiền, ánh mặt rạng rỡ của anh Nguyễn Bá Cường tuổi đôi mươi.

“Cường thông minh, nhanh nhẹn lắm. Hồi nhỏ chừng hơn chục tuổi, nó còn làm liên lạc cho cơ sở cách mạng địa phương cơ đấy. Có buổi, mệ cùng 7–8 du kích địa phương, chiến sĩ bộ đội đang núp dưới hầm thì địch kéo đến tra hỏi. Chỉ một mình thằng Cường ở trên nhà, nhưng nó tìm cách đánh lạc hướng được hết” - ở tuổi 90, cụ Ngò mở đầu ký ức bằng những câu chuyện chưa thể phai mờ.

Nguyễn Bá Cường sinh ngày 8-6-1962... Hăng hái tham gia quân ngũ. Nhà có ba con trai, hai anh đều đã tham gia bộ đội. Đến lượt Cường, cũng quyết tâm đi cho bằng được, chẳng ai ngăn cản nổi.

“Mệ chưa bao giờ tới được Trường Sa nhưng mệ biết đó là quê hương thứ hai của mệ vì nơi đó có máu xương con mình, có “nhúm ruột” mệ gửi gắm ở đó. Mệ gọi nó là đứa con Trường Sa của mệ” - Cụ Trương Thị Ngò

Anh Nguyễn Bá Thảo (55 tuổi, thôn Thanh Quýt 1) - cháu liệt sĩ Cường, kể, hai chú cháu cách nhau vài tuổi nên chơi thân.

Theo anh Thảo, năm 1985, anh Cường gia nhập Lữ đoàn bộ binh 173 (Quân khu V), một năm sau thì học trường Hải quân ở Nha Trang. Cường từng đăng ký đi học lớp hoa tiêu ở Nga để lấy bằng quốc tế nhưng khi biết được nhận nhiệm vụ ở Trường Sa, Cường xin lên đường.

“Chú kiên cường, mạnh mẽ lắm. Trước lúc đi, chú còn rắn rỏi tâm sự: Trường Sa là biển đảo của mình, nếu không đi được lần này sẽ thật khó có cơ hội lần sau”.

Chàng trai trẻ Thượng sĩ Nguyễn Bá Cường (Tiểu đoàn trường Sĩ quan – hải quân) là người duy nhất tại địa phương lúc đó vinh dự lên đường ra Trường Sa nhận nhiệm vụ. Cụ Ngò kể: Ngày nó về ăn Tết âm lịch năm 1988 trông khỏe khoắn, rắn rỏi lắm. Cường còn dặn đi về lần này sẽ tìm cho mệ cô con dâu. Ai cũng hứng khởi, an tâm.

Anh Từ Văn Mỹ kể lại những ngày ra Trường Sa Ảnh: Nguyễn Huy
Anh Từ Văn Mỹ kể lại những ngày ra Trường Sa Ảnh: Nguyễn Huy.

Tiếp lửa

Vào mỗi dịp 27–7, cả xã Điện Thắng Trung nghi ngút khói hương trên bàn thờ các anh hùng liệt sĩ. Vợ chồng cụ Ngò lớn lên ngay chính mảnh đất quê hương mẹ Nguyễn Thị Thứ anh hùng. Cụ từng trực tiếp tham gia cơ sở cách mạng tại địa phương qua cả hai cuộc kháng chiến. Truyền thống của quê hương cách mạng và gia đình đã tôi luyện chàng chiến sĩ Nguyễn Bá Cường.

Cụ Ngò nói: Những năm kháng chiến chống Pháp, rồi chống Mỹ cứu nước sau này, nhà nhà tham gia cách mạng khí thế lắm. Các thôn trong xã Điện Thắng là “địa chỉ đỏ” cách mạng mà! Chồng mệ là cụ ông Nguyễn Bá Ngưu (sinh năm 1920) làm dân công, du kích, đi cảnh giới và liên lạc cho bộ đội. Còn mệ tham gia nữ cứu thương cho bác sĩ Nguyễn Hữu Kỉnh người địa phương thời đó. Gian nan, lửa đạn chẳng làm ai sờn lòng…

Ba người con trai của cụ Ngò lần lượt lên đường nhập ngũ. Con cả Nguyễn Bá Xuân gia nhập Trung đoàn thông tin 575 (Quân khu V), con thứ là Nguyễn Xuân Hùng tham gia Lữ đoàn 173, từng tham gia chiến đấu ở chiến trường Campuchia…

Tuy nhiên, khó khăn nhất với cụ Ngò là lần nghe tin con trai hy sinh ở Trường Sa. “Tháng 3 - 1988, mệ vừa dậy nghe đài phát thanh trên thôn thông báo chiến sự xảy ra ở đảo Trường Sa. Nhiều người hi sinh, mất tích lắm, mệ bán tín bán nghi nhưng mong sao thằng Cường vô sự. Mấy hôm sau thì nhận tin, trong danh sách cán bộ, chiến sĩ hi sinh, mất tích có tên Nguyễn Bá Cường” - mỗi lần kể về người con - chiến sĩ Trường Sa, giọt nước mắt lại lăn dài trên khóe mắt mẹ già.

Anh Thảo bộc bạch: Thời gian đầu, mệ Ngò khóc đến khô nước mắt, nhưng khi bình tâm, mệ lại rắn rỏi. Giọng mệ Ngò rành rõi: Cường có mất đi nhưng ý chí của nó vẫn tồn tại và động viên mệ. Mệ chỉ mong sao đất nước hòa bình, biển đảo bình yên thôi

Anh Trần Xiêm, Trưởng ban Văn hóa - xã hội xã Điện Thắng Trung tự hào: Những tấm gương như gia đình cụ Ngò, anh Nguyễn Bá Cường góp thêm trang sử quê hương. Toàn xã có 205 liệt sĩ, 16 Mẹ Việt Nam Anh hùng, như mẹ Nguyễn Thị Thứ, mẹ Trị (con mẹ Thứ) đã trở thành biểu tượng của những bà mẹ Việt Nam

Cụ Ngò thắp hương di ảnh con trai liệt sĩ Trường Sa
Cụ Ngò thắp hương di ảnh con trai liệt sĩ Trường Sa .

Rời nhà cụ Ngò, nhưng những câu thơ “Gửi mẹ” (Kính tặng mẹ liệt sĩ Nguyễn Bá Cường) in trên tờ báo Quảng Nam Đà Nẵng nhòe cũ (xuất bản năm 1988) cứ âm vang trong lòng: “Mẹ có ba người con – như bao hòn non xanh màu lá/Ba con đều xa mẹ/Đi bộ đội xa nhà/Mỗi đứa một miền xa… Mẹ đừng buồn dù có vắng con/Bạn con tiếp bước giữ hòn đảo xa/Mẹ ơi con ở Trường Sa/Mẹ ơi út ở Trường Sa”...

“Trước ngày lên tàu ra Trường Sa nhận nhiệm vụ, ai cũng háo hức mong sớm cập đảo” – anh Từ Văn Mỹ (44 tuổi, phường Hòa Cường Nam, quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng), người trực tiếp ra Trường Sa năm 1988 kể. Sau khi tham gia huấn luyện, mùng 6 tết âm lịch năm 1988 mọi người lên đường vào Cam Ranh (Nha Trang). Cùng đi có anh Nguyễn Bá Cường, và một số anh em ở Hòa Cường, Đà Nẵng (Quảng Nam Đà Nẵng cũ).

Chúng tôi nhận nhiệm vụ tập kết hàng hóa, vật liệu xây dựng đảo. Mới ra khỏi cửa biển, sóng gió lớn nên chỉ huy cho tàu cập bến trở lại. Gần tuần sau, anh em được chia thành hai nhóm đi hai tàu. Riêng chúng tôi cập đảo chìm cách đảo Cô Lin - Gạc Ma mất nửa ngày tàu chạy.

Ngày 14-3-1988, chúng tôi nghe tin báo nước ngoài đánh chiếm Cô Lin - Gạc Ma. Nhiều đồng đội đã ngã xuống, nhưng mọi người không nao núng. Chúng tôi tiếp tục ở lại xây dựng cơ sở tại đảo chìm thêm ba tháng, chủ động đối phó, ngăn chặn các hành động xâm chiếm và về lại đất liền. Tôi có cả thảy hai lần được phân công ra Trường Sa làm nhiệm vụ. Đó là những ngày tháng hào hùng và vinh dự nhất cho những người chiến sĩ từng được xây dựng, bảo vệ chủ quyền biển đảo Trường Sa.

Cùng chuyên mục

Tượng đài Nguyễn Tất Thành – Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Trường Quốc học Huế Ảnh: QH Huế

130 năm trường Quốc học Huế: Ngôi trường của tuấn kiệt, anh thư

TP - Trong nhiều lần trò chuyện với thạc sĩ Sử học Nguyễn Đình Dũng, người từng dạy môn lịch sử ở Đại học Huế và cũng từng công tác tại Bảo tàng Hồ Chí Minh TP Huế, thường nghe anh nói rằng: “Trường Quốc học Huế là ngôi trường vĩ đại, là chiếc nôi đào tạo lớp lớp hiền tài đóng góp rất lớn cho lịch sử đất nước. Họ đích thực là những tuấn kiệt, anh thư. Trong đó có vai trò đặc biệt quan trọng của người học sinh Nguyễn Sinh Côn, sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại”.

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

TPO - Suốt nhiều năm, thỉnh thoảng tôi vẫn được những vị khách phương xa, trong đó có cả khách Âu - Mỹ, nhờ dẫn đến những khu nhà hàng đặc sản thịt rắn như Lệ Mật để “thử món lạ”. Có những nhà báo châu Âu quyết tâm trải nghiệm đến cùng, giá cả chẳng thành vấn đề, cứ như thể đã đặt chân đến Hà Nội mà chưa nếm thịt rắn thì chuyến đi vẫn còn thiếu một điều gì đó. Vậy mà, khi tận mắt thấy quả tim rắn vẫn còn đập trong chiếc cốc thủy tinh, bên cạnh là thứ tiết đỏ au được khuấy bằng một cọng sả trắng nõn, không ít người bỗng chốc đổi ý. Họ lịch sự xin phép được dừng lại ở mức “chiêm ngưỡng”, nhường phần “thưởng thức” cho những người can đảm hơn.

Ông Nguyễn Hồng Quang tỉ mỉ, chăm chút từng sản phẩm mới

Khắc khoải về làng gốm cổ Hương Canh

TP - Từng có gần 400 hộ làm nghề, gốm Hương Canh (xã Bình Nguyên, tỉnh Phú Thọ) nay chỉ còn 4 hộ bền bỉ giữ lửa cho nghề gốm cổ. Được tạo nên từ nguồn đất trầm tích đặc biệt của địa phương, dòng gốm sành không men nổi tiếng bởi độ bền chắc và sắc màu trầm mộc mạc đang đối mặt với những khó khăn về đầu ra và nguy cơ thiếu người kế nghiệp.

Anh Lưu Quang Hà bên sản phẩm bê tông nghệ thuật của Công ty

'Chúa chổm' xứ Tuyên đúc nên cơ nghiệp

TP - Lưu Quang Hà vừa rời giảng đường đại học, bước chân khởi nghiệp liền bị quỵt tiền, phải vay nặng lãi để sống. Ở nhà, bố mắc ung thư phổi, gia đình khánh kiệt, khiến anh Hà nhiều đêm bật khóc. Nhưng rồi, anh đứng dậy, gây dựng công ty chuyên làm sản phẩm bê tông nghệ thuật – ngành nghề mà anh được học, doanh thu tiền tỷ, tạo việc làm cho gần 20 lao động. Anh còn là Bí thư Chi đoàn ở tổ dân phố.

Công an cơ sở tuyên truyền, vận động người dân xóa bỏ hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” Ảnh: NN

'Bóng ma đồ độc' ám ảnh vùng cao Quảng Ngãi

TP - Ở một số bản làng miền núi Quảng Ngãi, hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” vẫn âm ỉ tồn tại, len vào những mâu thuẫn đời thường, những cơn bệnh chưa được lý giải bằng khoa học. Từ một lời phán của thầy cúng, hàng xóm có thể thành kẻ thù, người vô tội bị cô lập, đánh đập, thậm chí mất mạng.

Cán bộ Trạm Y tế xã Buôn Đôn đi bộ đến từng hộ dân tại buôn Đrăng Phốk để tiêm vắc xin cho trẻ

'Cõng' vắc xin tìm trẻ giữa đại ngàn

TP - Không để người dân vất vả đưa con đến trạm y tế, vào ngày 16 hằng tháng, cán bộ y tế xã vùng xa tỉnh Đắk Lắk vượt hơn 20km đường rừng đều đặn mang vắc xin vào tận buôn. Chuyến đi của họ đã mang thêm một lớp bảo vệ đến với những đứa trẻ nơi vùng lõi rừng, từng ngày rút ngắn giữa dịch vụ y tế và người dân.

Giếng cổ được người dân tự hào giới thiệu với khách đến thăm đảo

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

TP - Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm.

Cựu chiến binh Nguyễn Duy Kháng và cô giáo HươngẢnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng-Bài cuối: Trái tim cô giáo trẻ dành trọn tiếng "tít te"

TP - Tháng 2/1970, bên dòng sông Vệ (Hành Thịnh, Quảng Ngãi), những chiếc HU-1A còn gọi là tàu rọ liên tục quần đảo, gầm rít trên bầu trời. Giữa khói lửa chiến tranh, trái tim một cô giáo trẻ lại bị cuốn vào âm thanh “tít te” không ngừng của một cậu lính thông tin quê Thái Bình. “Cái này bí mật, không thể giải thích” – chàng lính Nguyễn Duy Kháng mỉm cười nói với cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hương về công việc của mình.

Cựu chiến binh Lại Vũ Yên và bà Nguyễn Thị Bè, mối tình và đám cưới trong chiến tranh, giờ đây đã hơn 50 năm Ảnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng-Bài 2: Mối tình người lính quân y và nữ du kích

TP - Trước năm 1975, địch xem xã Hành Thịnh là một trong những cái gai rất khó nhổ. Bởi đây là một xã đồng bằng của Quảng Ngãi nhưng lại có rất nhiều ngọn núi: núi Dàng, núi Đuôi Chuột, núi Rố, núi Gò Đồn, núi và rừng Ông Đương, gò Rú. Địa thế hiểm trở vốn là lợi thế của quân giải phóng và là vùng đất chết đối với quân đội chính quyền Sài Gòn. Y sĩ Lại Vũ Yên đã trải qua những ngày gian nan tại đây, sau đó kết hôn với cô du kích…

 Ông Trương Minh Hải, Tổ trưởng Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản phường Hồng Ngự chăm sóc đàn cá tự nhiên Ảnh: Hoà Hội

'Ngôi nhà' của đàn cá trên sông Tiền

TP - Xuất phát từ ý tưởng giữ cá lại với dòng sông, người dân vùng đầu nguồn Hồng Ngự (Đồng Tháp) đã biến đoạn bờ kè bình dị thành “bến đỗ an toàn” của đàn cá hàng nghìn con. Cá được cho ăn, bảo vệ và sinh trưởng tự nhiên. Mô hình độc đáo này không chỉ góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà còn đánh thức tình yêu thiên nhiên trong cộng đồng.

Chiến dịch 500 ngày đêm đang được tổ chức tại nghĩa trang liệt sĩ Hành Thịnh, xã Đình Cương. Trong số các liệt sĩ nằm lại, có nhiều người là đồng đội của vợ chồng ông Tân Ảnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng: Mối tình lính DKB và cô y tá

TP - Cách đây hơn nửa thế kỷ, khi đất nước hòa bình, hầu hết những người lính gác lại súng gươm để trở về với quê nhà, mang theo ký ức của một thời hoa lửa. Thế nhưng, tại xã Hành Thịnh (nay là xã Đình Cương) nằm dưới chân núi Dàng- vùng căn cứ cách mạng của Quảng Ngãi, vẫn có những người lính ở lại. Đầu tháng 9 này, họ đang lặng lẽ dõi theo từng nhát cuốc của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đang thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm.

Phiên chợ Sâm Ngọc Linh và dược liệu được tổ chức đều đặn mỗi tháng ở phố du lịch sầm uất của Đà Nẵng Ảnh: Giang Thanh

Quà quê kể chuyện Đà Nẵng

TP - Một tấm chiếu cói kể chuyện làng nghề, chai tinh dầu kể chuyện vùng dược liệu hay món đặc sản kể chuyện miền quê. Khi những món “quà quê” được đặt trong không gian trải nghiệm du lịch, câu chuyện về Đà Nẵng có cơ hội chạm vào du khách và theo họ đi xa hơn.

Gom rác đổi cháo sáng

Gom rác đổi cháo sáng

TPO - Từ những chai nhựa, vỏ lon, giấy vụn được gom lại từ mỗi gia đình, người dân xã Nghĩa Giang (tỉnh Quảng Ngãi) có thể đổi lấy cháo nóng. Những thứ từng bị xem là rác bỏ đi đang được biến thành nguồn quỹ để sẻ chia với người khó khăn.

Khát vọng hồi sinh nghề xưa của người trẻ Quảng Ngãi

Khát vọng hồi sinh nghề xưa của người trẻ Quảng Ngãi

TP - Từ những luống dâu ven sông Trà Khúc đến lò mật mía đỏ lửa, nhiều người trẻ ở Quảng Ngãi đang tìm cách đưa nghề truyền thống trở lại đời sống bằng tư duy mới. Không chỉ giữ nghề của cha ông, họ còn từng bước biến những giá trị văn hóa thành sản phẩm hàng hóa, tạo sinh kế và mở ra hướng phát triển mới cho quê hương.