Nhà khoa học bỏ viện, nông dân thành kỹ sư

Nhà khoa học bỏ viện, nông dân thành kỹ sư
TP - Dường như đang trở thành trào lưu: Nhà khoa học nông nghiệp bỏ viện nghiên cứu, trong khi nhiều nông dân trở thành “nhà sáng chế”, tích cực nghiên cứu để ứng dụng sản xuất. Hệ quả ai cũng thấy nông nghiệp vừa lạc hậu, lại manh mún.

> Làm nông nghiệp thôi thì chỉ ổn, không giàu
> Vì sao nông dân viết đơn trả ruộng?

Tụt hậu 50 năm

Trong khi nhiều nông dân chế tạo, cải tiến ra nhiều loại máy móc, có tính ứng dụng cao, thì thành tựu của ngành nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực nông lâm nghiệp được coi là “yếu kém, khó chấp nhận”.

Theo nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn, khoa học nông lâm nghiệp nước ta có tỷ suất cống hiến đạt khoảng 30% giá trị gia tăng trong sản xuất. Trong khi, tỷ suất này ở Trung Quốc, như Quảng Tây là 40%, Quảng Đông 60%, Thượng Hải tới 70%; còn các nước tiên tiến là 80-90%. “Đây là sự yếu kém khó chấp nhận. Với đà phát triển này, nếu tỷ lệ cống hiến của khoa học nông lâm nghiệp chỉ tăng 1%/năm, phải 50 năm nữa, Việt Nam mới đuổi kịp các nước tiên tiến trên thế giới”- ông Tạn nói.

Ông Tạn dẫn chứng, đến nay, ngành chăn nuôi nước ta chưa tạo ra được con giống gọi là thành quả khoa học công nghệ tự thân của Việt Nam. Sản xuất thức ăn chăn nuôi công nghiệp, phần lớn phải nhập nguyên liệu (từ ngô, đậu tương, đến thức ăn bổ sung, phụ gia). Còn ngành lâm nghiệp, đến nay vẫn chưa trả lời được câu hỏi muôn thuở của dân: Ở vùng đồi núi trồng cây gì sớm được khai thác, đạt doanh thu 20 triệu đồng/ha/năm...

Trong khi đó, tình trạng tổn thất sau thu hoạch còn lớn. Hệ thống máy móc phục vụ nông nghiệp phải nhập từ nước ngoài. TS Chu Văn Thiện, Viện trưởng Viện Cơ điện và Công nghệ sau thu hoạch (Bộ NN&PTNT) cho biết, hiện 90% máy gặt đập liên hợp ở Đồng bằng sông Cửu Long nhập từ nước ngoài.

Nhiều loại máy trôi nổi, không kiểm soát được chất lượng. “Còn phần cơ giới hóa nông nghiệp, đến nay loại máy kéo 2 bánh trong nước sản xuất đã lỗi thời. Loại 4 bánh, tới 99% nhập nước ngoài. Trong nước cũng có một cơ sở của Hà Tây (cũ) nghiên cứu được loại này, nhưng mãi chưa chuyển giao vào sản xuất được”- ông Thiện nói.

Nguyên Cục trưởng Trồng trọt- ông Nguyễn Trí Ngọc cho rằng, kết quả nghiên cứu của các viện, trường còn chưa tương xứng so với mức độ đầu tư của Nhà nước. Về nghiên cứu khoa học, ông Ngọc cho hay: “Thực chất ông nào khéo vẽ thì tiêu được tiền. Chứ không phải ông nào khéo làm, làm giỏi và làm có kết quả mới được tiêu tiền”.

Cái chúng ta cần là những đơn vị làm ra sản phẩm được nông dân và xã hội công nhận. “Những sản phẩm khoa học phục vụ sản xuất còn khiêm tốn quá. Những báo cáo khoa học nhiều quá. Báo cáo khoa học nhiều làm gì, bà con có thời gian đọc đâu. Mà có đọc cũng không thể hiểu hết được”- ông Ngọc nói.

Nghiên cứu xong bỏ vào ngăn kéo

Đầu tư nghiên cứu hàng chục năm nay, nhưng máy gặt đập liên hợp ở ĐBSCL hầu hết phải nhập khẩu (ảnh to); “Hai lúa” nông dân Hoàng Văn Liêm bên chiếc máy xúc nông sản tự chế ở huyện Thới Lai - Cần Thơ (ảnh nhỏ). Ảnh: phương chăm
Đầu tư nghiên cứu hàng chục năm nay, nhưng máy gặt đập liên hợp ở ĐBSCL hầu hết phải nhập khẩu (ảnh to); “Hai lúa” nông dân Hoàng Văn Liêm bên chiếc máy xúc nông sản tự chế ở huyện Thới Lai - Cần Thơ (ảnh nhỏ). Ảnh: phương chăm.

Kết quả nghiên cứu có tính ứng dụng còn nghèo nàn, nhiều nhà khoa học muốn dời các viện nghiên cứu. TS Đặng Kim Sơn, Viện trưởng Chính sách và Chiến lược Phát triển NNNT (Bộ NN&PTNT) nói: “Tình trạng nông dân bỏ ruộng là bất thường, nhưng tình trạng nhà khoa học bỏ viện nghiên cứu còn tệ hơn”. Theo ông, trong 5 năm qua, tình trạng “chảy máu chất xám” tiếp tục diễn ra tại các viện nghiên cứu, nhất là các viện cách xa thành phố.

Theo ông Sơn, hằng năm, nước ta chi khoảng 1.000 tỷ đồng cho nghiên cứu khoa học nông nghiệp, với đội ngũ nhà nghiên cứu tới 5.000-6.000 người, ở trên 10 viện nghiên cứu. Đến 1/3 số tiền trên bỏ vào hoạt động bộ máy, nhưng lương vẫn rất thấp. “Dàn trải mà không đến đầu đến đũa. Hơn nữa, cách giao đề tài thông qua các hội đồng; các đơn vị nghiên cứu xong, lại nộp hội đồng đó đánh giá, và bỏ ngăn kéo là xong”- ông Sơn nói.

Ông Nguyễn Trí Hoàn, Viện trưởng Cây lương thực và cây thực phẩm (Bộ NN&PTNT) cho biết, vài năm lại đây, ở viện có 3-4 người, trình độ thạc sĩ đào tạo ở nước ngoài xin nghỉ, và chuyển sang làm cho một số công ty nước ngoài ở Việt Nam. “Ở ngoài họ trả 20-30 triệu đồng/tháng, ở viện chỉ được 3-4 triệu. Chịu thôi. Tình trạng một số anh em đi học nước ngoài ở lại làm tiếp, có người chả muốn về thì nhiều” - ông Hoàn nói.

Ông Hoàn cho hay: “Lớp trẻ bây giờ thực tế lắm, sống ở thành phố khó khăn như thế mà lương thấp, chỉ được mấy triệu mỗi tháng nên họ ra đi. Lúc đầu mình thấy ngạc nhiên, nhưng dần dần mình thấy đó là tất yếu cuộc sống”. Theo ông, thực ra, đội ngũ cán bộ khoa học “khó sống”. So với ngành nghề khác còn có tiền nọ, tiền kia, phần trăm này khác, chứ khoa học có gì đâu.

Tại Viện lúa đồng bằng sông Cửu Long, TS Lê Văn Bảnh-Viện trưởng cho biết, hiện đang có 16 người học tiến sĩ và 23 người học thạc sĩ ở nước ngoài. Lực lượng khoa học trẻ này, “cố bám” ở nước ngoài, hay sau này xin nghỉ ở viện cũng không loại trừ.

Nhiều sáng chế của nông dân được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất, như: ông Huỳnh Thái Dương ở Bình Thuận, đạt giải tại Hội nghị sáng tạo kỹ thuật toàn ngành Quốc gia với bóc vỏ, tách hạt bắp; ông Trần Văn Lía (xã Ninh Phụng, Ninh Hòa, Khánh Hòa) với quạt bắt muỗi, đoạt giải tại Cuộc thi Sáng tạo kỹ thuật Nhà nông lần thứ III; nông dân Nguyễn Văn Hai (phường Xuân An, Phan Thiết, Bình Thuận), chưa học hết lớp 5, có hàng chục sản phẩm kỹ thuật được giải thưởng và bằng sáng chế độc quyền như: máy tuốt củ lạc (đậu phộng), bơm tích nước nhỏ giọt tưới thanh long; phun thuốc trừ sâu, bơm nước, cứu hỏa; anh Nguyễn Hồng Chương (xã Lạc Lâm, huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng), có hàng loạt sáng chế: máy gieo hạt, máy dồn đất vào vỉ số, máy xay đất mùn; máy xay đất kết hợp băng tải...

Cùng chuyên mục

Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk kiểm tra thực địa, đôn đốc tiến độ thi công xây dựng các dự án trọng điểm

Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk kiểm tra thực địa, đôn đốc tiến độ thi công xây dựng các dự án trọng điểm

Chiều ngày 18/11/2026, đồng chí Đỗ Hữu Huy, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, đã dẫn đầu Đoàn công tác kiểm tra thực địa, đôn đốc tiến độ thi công xây dựng các dự án nhà ở xã hội và Dự án Nhà máy cà phê Trung Nguyên tại Cụm công nghiệp Tân An, nhằm kịp thời chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Vingroup giữ vững vị trí thứ 6 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam, Green SM vươn lên dẫn đầu

Vingroup giữ vững vị trí thứ 6 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam, Green SM vươn lên dẫn đầu

Tập đoàn Vingroup tiếp tục giữ vững vị trí thứ 6 trong bảng xếp hạng 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam năm 2026 do mạng cộng đồng nghề nghiệp Anphabe công bố. Bên cạnh vị thế dẫn đầu nhiều năm liên tiếp của VinFast, Vinhomes, Vinpearl, Vinschool, Vinmec trong từng nhóm ngành tương ứng, điểm nhấn của bảng xếp hạng năm nay là sự vươn lên mạnh mẽ, dẫn đầu ngành dịch vụ vận tải của Green SM - nền tảng di chuyển thuần điện được sáng lập bởi Chủ tịch Tập đoàn Vingroup Phạm Nhật Vượng.

Lãi suất ngân hàng: Trái phiếu neo cao, tiết kiệm hạ nhiệt

Lãi suất ngân hàng: Trái phiếu neo cao, tiết kiệm hạ nhiệt

TPO - Trong khi lãi suất tiền gửi tiết kiệm có xu hướng giảm từ 0,5-1%/năm nhiều ngân hàng vẫn huy động vốn qua kênh trái phiếu với mức lãi suất 9-10%/năm. Diễn biến này cho thấy nhu cầu bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn của các nhà băng vẫn rất lớn, trong bối cảnh áp lực cân đối nguồn vốn và nhu cầu tín dụng gia tăng.

Chuẩn bị toàn diện cho APEC 2027 tại Phú Quốc

Chuẩn bị toàn diện cho APEC 2027 tại Phú Quốc

TPO - Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 sẽ diễn ra vào tháng 11/2027 tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. Để chuẩn bị cho sự kiện lớn này, tới nay các công trình trọng điểm đang được đẩy nhanh tiến độ, thi công suốt ngày đêm. Địa phương cũng đang triển khai các hoạt động đào tạo, chuẩn bị nhân lực.

EVNNPT tạo đột phá từ khoa học công nghệ và chuyển đổi số

EVNNPT tạo đột phá từ khoa học công nghệ và chuyển đổi số

Xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng cho phát triển, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hiện đại trong quản lý vận hành, đầu tư xây dựng và quản trị doanh nghiệp. Những kết quả bước đầu không chỉ góp phần nâng cao độ tin cậy của hệ thống truyền tải điện mà còn giải phóng sức lao động, tăng năng suất và tạo nền tảng hình thành mô hình quản trị thông minh, hiện đại.

Doanh nghiệp ‘tìm đường’ đưa hàng triệu vỏ hộp sữa trở lại vòng tuần hoàn sản xuất

Doanh nghiệp ‘tìm đường’ đưa hàng triệu vỏ hộp sữa trở lại vòng tuần hoàn sản xuất

Không dừng ở việc thực hiện nghĩa vụ tái chế, Vinamilk cùng các đối tác đang xây dựng mạng lưới thu gom, phân loại và đưa bao bì sau sử dụng đến nhà máy tái chế. Tuy nhiên, để mô hình phát triển bền vững, bài toán không chỉ nằm ở khâu thu gom mà còn là chi phí vận hành và thị trường tiêu thụ sản phẩm tái chế.

C.P. Việt Nam là thành viên sáng lập sáng kiến phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững của Việt Nam

C.P. Việt Nam là thành viên sáng lập sáng kiến phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững của Việt Nam

P-CRAFT vừa được công bố tại COP31, là sáng kiến thúc đẩy chuỗi giá trị nông, lâm, thủy sản bền vững của Việt Nam. Tham gia P-CRAFT với tư cách thành viên sáng lập, C.P. Việt Nam cùng các đối tác nỗ lực thúc đẩy phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu của Việt Nam.

PV GAS “xắn tay” ngay vào kế hoạch năm 2027

PV GAS “xắn tay” ngay vào kế hoạch năm 2027

Cùng với việc xem xét kết quả sản xuất kinh doanh những tháng cuối năm 2026, lãnh đạo Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) cũng các đơn vị thành viên đã bắt tay ngay vào chuẩn bị cho kế hoạch năm 2027

Từ hỗ trợ đến đồng kiến tạo: Đặt người trẻ vào trọng tâm của sự phát triển

Từ hỗ trợ đến đồng kiến tạo: Đặt người trẻ vào trọng tâm của sự phát triển

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số và chuyển dịch xanh, thanh niên không còn là thế hệ thụ động chờ đợi sự trợ giúp. Họ chính là hạt nhân đổi mới sáng tạo, lực lượng tiên phong định hình năng lực cạnh tranh quốc gia. Bước chuyển từ tư duy “hỗ trợ một chiều” sang “đồng kiến tạo cơ hội” vừa được khẳng định mạnh mẽ qua hành trình hợp tác chiến lược giữa Trung ương Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam và Tập đoàn TCP.