Tự động hóa để vận hành an toàn, hiệu quả
Dấu ấn nổi bật trong quá trình hiện đại hóa của EVNNPT là việc chuyển mạnh từ quản lý vận hành trực tiếp sang điều khiển, giám sát từ xa. Đến nay, toàn bộ 179 trạm biến áp (TBA) 220kV đã được chuyển sang thao tác xa, đạt tỷ lệ 100%; đồng thời, EVNNPT đã hoàn thành thử nghiệm thao tác xa tại 13 TBA 500kV.
Các Trung tâm giám sát vận hành B01-B04 hiện đã kết nối 205/223 TBA, tương đương khoảng 92%. Mô hình giám sát tập trung giúp EVNNPT theo dõi sát tình trạng thiết bị, kịp thời phát hiện, xử lý bất thường và giảm nhu cầu bố trí nhân lực trực tiếp tại trạm. Cùng với đó, Tổng công ty từng bước làm chủ công nghệ điều khiển và phần mềm máy tính của hầu hết 12 hãng thiết bị đang được sử dụng trên lưới truyền tải điện.
Không dừng lại ở tự động hóa trạm biến áp, EVNNPT còn đẩy mạnh ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV), công nghệ LiDAR, trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra đường dây, giám sát thiết bị và bảo đảm an toàn vận hành.
UAV kết hợp LiDAR đã hỗ trợ kiểm tra hành lang tuyến, thu thập dữ liệu địa hình và nhận diện sớm các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến lưới điện. Nhiều đề tài nghiên cứu khoa học của các đơn vị đã được đưa vào thực tiễn, tiêu biểu như giám sát an toàn tại TBA, ứng dụng LiDAR và UAV trong kiểm tra hành lang tuyến, ứng dụng AI trong quản lý đường dây.
Trong công tác quản lý thiết bị, EVNNPT triển khai đồng bộ các giải pháp giám sát trực tuyến tình trạng dầu và bản thể máy biến áp; sử dụng camera AI, camera nhiệt để theo dõi nhiệt độ sứ xuyên. Đặc biệt, 1.110 cảm biến đã được lắp đặt cho các máy biến áp, kháng điện có thời gian vận hành trên 15 năm. Nguồn dữ liệu thu thập liên tục giúp các đơn vị đánh giá nguy cơ, chủ động xây dựng kế hoạch bảo dưỡng, sửa chữa và hạn chế sự cố.
Một bước đi mới đang được EVNNPT chuẩn bị triển khai là thí điểm công nghệ bản sao số (Digital Twin) đối với máy biến áp 500kV - 900MVA tại TBA 500kV Pleiku 2. Công nghệ này được kỳ vọng tạo lập mô hình số phản ánh trạng thái thiết bị, phục vụ phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định trong quản lý vận hành.
Số hóa đồng bộ từ đầu tư xây dựng đến quản trị doanh nghiệp
Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, công nghệ số đã được EVNNPT đưa vào nhiều khâu, từ quản lý dự án, thiết kế, thẩm định đến giám sát thi công. Mô hình thông tin công trình (BIM) được áp dụng đối với toàn bộ dự án mới ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Tổng công ty cũng triển khai môi trường dữ liệu chung (CDE), nghiên cứu tích hợp BIM-GIS-PMIS để tăng khả năng kết nối, chia sẻ và quản lý dữ liệu xuyên suốt vòng đời dự án.
Chuyển đổi số cũng tạo chuyển biến rõ nét trong quản lý đấu thầu và xây dựng. Hiện 100% khâu thẩm tra, thẩm định, trình và duyệt trong quản lý đấu thầu được thực hiện bằng chữ ký số; 100% dự án, công trình được cập nhật, quản lý trên phần mềm chuyên dụng. Qua đó, quy trình xử lý hồ sơ được rút ngắn, tính minh bạch được nâng cao và sự phối hợp giữa các đơn vị ngày càng hiệu quả.
Trong quản trị nội bộ, EVNNPT đã số hóa 636 quy trình, cấp 6.861 chữ ký số và số hóa 100% hồ sơ tổng hợp, theo dõi, đánh giá nhiệm vụ. Các nền tảng SmartEVN, HRMS 3.0 được đưa vào sử dụng rộng rãi; riêng SmartEVN đã có trên 80% cán bộ, công nhân viên sử dụng. Việc giảm thao tác thủ công, tăng kết nối dữ liệu đang giúp công tác điều hành, quản lý nhân sự và trao đổi thông tin trong toàn Tổng công ty nhanh chóng, thuận tiện hơn.
AI cũng đang từng bước trở thành công cụ hỗ trợ công việc hằng ngày tại EVNNPT. Tổng công ty tổ chức đào tạo AI thực chiến cho cán bộ, công nhân viên; đồng thời triển khai, thử nghiệm các công cụ như Clex, Automagi Ins, các trợ lý ảo trong lĩnh vực kinh tế, xã hội, pháp luật, văn phòng và hệ thống AI hỏi đáp quy chế nội bộ. Những ứng dụng này hỗ trợ tra cứu thông tin, xử lý văn bản, tổng hợp dữ liệu và giải quyết công việc chuyên môn, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng công việc.
Hướng tới hệ thống truyền tải điện thông minh, hiện đại
Trong thời gian tới, EVNNPT tiếp tục coi khoa học công nghệ và chuyển đổi số là động lực then chốt để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, năng suất lao động và chất lượng quản lý vận hành hệ thống truyền tải điện quốc gia.
Một trong những mục tiêu trọng tâm trong năm 2027 là tiếp tục hoàn thiện các trung tâm giám sát, đẩy mạnh tự động hóa và nâng cao năng lực giám sát tình trạng thiết bị. Các công nghệ AI, UAV, LiDAR, IoT và dữ liệu lớn (Big Data) sẽ được mở rộng ứng dụng trong kiểm tra đường dây, giám sát thiết bị, phân tích dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định.
Trong đầu tư xây dựng, EVNNPT sẽ tiếp tục mở rộng BIM, hoàn thiện CDE, nghiên cứu tích hợp BIM-GIS-PMIS và đưa thêm các công cụ số vào quản lý dự án, giám sát thi công. Hệ thống IMIS cùng các giải pháp AI nhận diện hình ảnh cũng được định hướng triển khai nhằm tăng cường kiểm soát tiến độ, chất lượng và an toàn công trình.
Đối với quản trị doanh nghiệp, EVNNPT hướng tới mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, tăng cường kết nối, khai thác và chia sẻ thông tin giữa các hệ thống. Từ năm 2027, Tổng công ty dự kiến phối hợp xây dựng, kết nối cơ sở dữ liệu ngành điện, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành.
Song song với đầu tư công nghệ, EVNNPT tiếp tục chú trọng phát triển nguồn nhân lực trong các lĩnh vực AI, dữ liệu, tự động hóa, an toàn thông tin và an ninh mạng. Tổng công ty cũng tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế như USTDA, RTEi, Swedfund, IEC, ISO để tiếp cận kinh nghiệm, công nghệ và tiêu chuẩn tiên tiến.
Từ tự động hóa trạm biến áp, giám sát trực tuyến thiết bị đến ứng dụng AI, UAV, BIM và số hóa quản trị, khoa học công nghệ đang hiện diện ngày càng sâu rộng trong mọi mặt hoạt động của EVNNPT. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao độ tin cậy vận hành và năng suất lao động, mà còn là nền tảng quan trọng để EVNNPT xây dựng hệ thống truyền tải điện thông minh, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.