Bảo hiểm "phủi trách nhiệm"
Trong 8 án lệ TAND Tối cao vừa công bố có án lệ số 85/2026 liên quan đến một chủ tàu cá tại tỉnh Quảng Nam cũ bị sóng đánh chìm, nhiều năm khởi kiện doanh nghiệp bảo hiểm đòi quyền lợi.
Theo nội dung khởi kiện, ngày 27/8/2019, ông Lương Văn H. ký hợp đồng với Công ty Bảo hiểm B1 về việc mua bảo hiểm cho tàu cá số hiệu QNa-909xx-TS do ông H. làm chủ sở hữu. Số tiền bảo hiểm hơn 2,45 tỷ đồng, thời hạn bảo hiểm từ 28/8/2019 - 28/8/2020.
Khoảng 12h20 ngày 2/6/2020, tàu cá của ông H. có 5 thuyền viên ra khơi câu mực, đủ điều kiện xuất bến theo quy định kiểm soát phương tiện của Trạm kiểm soát Biên phòng A.
Tuy nhiên, đến 19h cùng ngày, tàu của ông H. bất ngờ bị gió dông, sóng biển lớn đánh khiến bị vỡ be hai bên mũi làm nước tràn vào. Ông H. cùng thuyền viên sử dụng máy bơm để bơm nước, lấy can nhựa tát nước ra nhưng do bị vỡ be to nên không khắc phục được.
Thấy phía trước khoảng 8 hải lý có ánh sáng điện, ông H. cho tàu chạy đến nhờ hỗ trợ. Khi cách khoảng 500m thì tàu chết máy, chìm dần. Nhận thấy không thể cứu tàu, ông H. cho các thuyền viên lên thúng câu rời tàu và được tàu cá khác cứu vớt.
Sau khi vào bờ, ông H. trình báo toàn bộ sự việc cho Trạm kiểm soát Biên phòng A và thực hiện đầy đủ thủ tục pháp lý khai báo, làm hồ sơ đề nghị Công ty Bảo hiểm B1 chi trả tiền bảo hiểm tàu cá theo hợp đồng bảo hiểm, hoàn thành đầy đủ hồ sơ hợp lệ.
Mặc dù vậy, Công ty Bảo hiểm B1 không chi trả tiền cho ông H. theo hợp đồng đã ký. Ông H. đã khởi kiện, yêu cầu Tòa án buộc Tổng Công ty Bảo hiểm B trả số tiền sau khi khấu trừ 2% tiền bồi thường theo hợp đồng là hơn 2,4 tỷ đồng, kèm lãi suất chậm thanh toán gần 600 triệu đồng.
Tòa cho rằng chủ tàu khởi kiện có căn cứ
Tại tòa, đại diện cho bị đơn là Tổng Công ty Bảo hiểm B thừa nhận ông Lương Văn H. có tham gia bảo hiểm đối với tàu cá số hiệu QNa-909xx-TS; thừa nhận, ông H. thông báo tổn thất, công ty đã cử nhân viên đến nhà ông để thu thập hồ sơ.
Ngày 9/6/2020, Tổng Công ty Bảo hiểm B yêu cầu Công ty cổ phần V giám định tổn thất đối với tàu cá số hiệu QNa- 909xx-TS. Công ty cổ phần V kết luận nguyên nhân tàu bị chìm theo khai báo của chủ tàu là do gió Tây Nam cấp 5 đến cấp 6, kèm theo gió dông lốc dẫn đến sóng lớn va đập vào xỏ mũi gây vỡ chìm tàu.
Kết luận này bị cho rằng không phù hợp với tình hình thời tiết thực tế tại khu vực tàu bị chìm như văn bản của Đài khí tượng thủy văn Khu vực Trung Trung bộ xác báo.
Mặt khác, giám định cũng thể hiện tàu QNa-909xx-TS đã sử dụng 8 năm. Trong điều kiện thời tiết bình thường của chuyến hành trình mà tàu xảy ra tai nạn thì khả năng lớn là do “hao mòn, mục thủng tự nhiên vỏ tàu”. Khi hành trình đi biển chịu tác động của sóng gió gây phá nước chìm tàu.
Dựa trên cơ sở báo cáo giám định trên, phía Tổng Công ty Bảo hiểm B không thống nhất với toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Lương Văn H.
Tháng 7/2023, TAND TP Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam cũ, xét xử sơ thẩm chấp nhận khởi kiện của ông Lương Văn H., buộc Tổng Công ty Bảo hiểm B bồi thường hơn 2,4 tỷ đồng và gần 600 triệu tiền lãi do chậm thanh toán.
Sau án sơ thẩm, Tổng Công ty Bảo hiểm B kháng cáo, tuy nhiên cấp phúc thẩm đã bác bỏ, giữ nguyên bản án sơ thẩm.
Theo Tòa phúc thẩm, báo cáo giám định cho rằng nguyên nhân tai nạn làm tàu chìm là do "mòn, thủng tự nhiên" là không có cơ sở, suy luận mang tính chủ quan. Trong khi, lời khai của ông H. và thuyền viên cho thấy, do bị gió dông, sóng biển lớn đánh khiến tàu bị vỡ be hai bên mũi, nước tràn vào làm tàu bị chìm là có căn cứ.
Tòa phúc thẩm cũng cho rằng việc ban hành báo cáo giám định thiệt hại chậm cũng do từ phía doanh nghiệp giám định...
