Con khởi kiện mẹ đòi nhà
Tại tỉnh Khánh Hòa, vụ án con gái kiện mẹ ra tòa đòi lại căn nhà được chính mẹ mình “cho, tặng” xảy ra đã gần 10 năm nhưng mỗi lần nhắc lại, ông Huỳnh Văn Lan (Chấp hành viên thuộc Thi hành án dân sự tỉnh) không khỏi day dứt.
Ông Lan kể, nguồn gốc căn nhà ban đầu của người mẹ tên Loan đã ngoài 70 tuổi, còn người con gái khởi kiện tên Lương khi đó gần 40 tuổi. Căn nhà đã được bà Loan “cho, tặng” để người con gái đứng tên hợp pháp nhưng quá trình chung sống, hai mẹ con phát sinh mâu thuẫn dẫn đến bà Loan muốn giữ lại ngôi nhà, còn người con muốn đuổi mẹ đi.
“Tòa xác định người con khởi kiện đúng, tuyên người mẹ phải trả tài sản” ông Lan nói, cho hay quá trình thực hiện, người mẹ không đồng ý với bản án nên con gái phải chuyển hồ sơ sang cơ quan Thi hành án dân sự.
Theo ông Lan, ban đầu khi nhận đơn giải quyết, ông làm thủ tục, tiếp xúc từng đương sự làm công tác “vận động” mới biết hai người là mẹ con. Lúc đó, ông thực sự bất ngờ vì con đuổi mẹ đòi nhà không đơn giản là một vụ án mà còn liên quan vấn đề đạo đức.
Ông Lan cho hay, những ngày đầu triển khai công việc, ông và cán bộ Thi hành án xuống địa phương xác minh nhưng “bế tắc”, không tìm được hướng giải quyết làm sao cho “thấu tình, đạt lý”. Đương sự làm đơn, trong khi bản án đã có hiệu lực pháp luật, buộc phải làm theo.
Suốt vài tháng sau đó, Chấp hành viên Huỳnh Văn Lan kiên trì vận động nhưng thấy người mẹ kiên quyết. Quay sang thuyết phục người con cũng được đề nghị “các anh phải làm bằng được cho tôi”.
Lần đầu vận động không thành, đến lần thứ hai, thứ ba vẫn không có kết quả. Ông Lan đã mời đại diện ban, ngành, đoàn thể địa phương cùng tham gia tuyên truyền, thuyết phục, tình hình vẫn không chuyển biến. Nếu sự việc tiếp tục kéo dài và các bên không tìm được tiếng nói chung, ông buộc phải báo cáo lãnh đạo để xem xét phương án cưỡng chế thi hành án.
Trước khi đề xuất biện pháp này, Chấp hành viên Huỳnh Văn Lan tiếp tục tìm gặp người thân của hai mẹ con bà Loan nhờ hỗ trợ công tác hòa giải. Ông hiểu, nếu phải tổ chức cưỡng chế cần huy động nhiều lực lượng tham gia, kéo theo chi phí lớn và làm tăng gánh nặng cho chính đương sự.
Sau nhiều lần xác minh, đi lại tìm hiểu các mối quan hệ, ông Lan may mắn tìm được một người bạn thân của cô con gái bà Loan. Thông qua người này, ông nhờ tác động, khuyên giải. Cuối cùng, người con gái chấp nhận “nhượng bộ”, không đòi đuổi mẹ ra khỏi nhà như trước.
Người phải thi hành án là cựu cán bộ am hiểu pháp luật
Câu chuyện thứ hai gây ấn tượng với Chấp hành viên Huỳnh Văn Lan xảy ra cuối năm 2024 kéo dài đến đầu năm 2025. Trong vụ án này, vợ chồng ông An (ở Khánh Hòa) có tài sản thế chấp ngân hàng, do không có khả năng trả nợ, để quá hạn xảy ra tranh chấp hợp đồng vay vốn.
Ngân hàng ban đầu yêu cầu vợ chồng ông An trả nợ số tiền 6 tỷ đồng, nếu không trả, căn nhà thế chấp sẽ xử lý phát mãi.
Khó khăn của vụ án là ông An từng làm cán bộ thuộc một sở của tỉnh, từng tham gia công tác hỗ trợ tư pháp và cùng ông Lan cưỡng chế nhiều vụ việc.
Sau khi Tòa án địa phương ra phán quyết buộc ông An trả căn nhà cho ngân hàng, xét thấy bản án đúng pháp luật, Thi hành án dân sự ra quyết định thi hành án.
Là người tiếp nhận vụ việc, ông Huỳnh Văn Lan làm theo trình tự thủ tục nhưng mỗi lần xuống tống đạt cho đương sự, hai vợ chồng ông An đều chống đối.
Theo ông Lan, khi tống đạt quyết định với người từng là “cộng sự” với mình là quá khó khăn vì họ am hiểu pháp luật. “Ông An không bao giờ ra mặt chống đối nhưng ở sau bày mưu cho vợ, còn người vợ của ông là dân xã hội, rất gan lỳ, chuyên cho vay nặng lãi. Bà ấy chửi bới, dùng cơ thể ủi tôi ra khỏi nhà. Họ làm vậy chỉ mong mình không kiềm chế, lộ ra sơ hở để bắt lỗi hoặc vu oan”, ông Lan nhớ lại.
Do có kinh nghiệm, ông Lan không chống lại mà rời đi, tránh xô xát. Đến khi kê biên tài sản bán đấu giá, ông tiếp tục bị đương sự đóng cửa không cho vào nhà.
Xác định đối tượng chống đối nhằm kéo dài thời gian, ông Lan báo cáo lãnh đạo tìm phương án. Đồng thời, đề xuất huy động thêm lực lượng xuống vận động, thuyết phục nhiều lần vợ chồng ông An mới đồng ý cho thi hành căn nhà.
Kiên trì đối thoại hiệu quả hơn cưỡng chế
Qua hai vụ việc, ông Lan chia sẻ là một Chấp hành viên thi hành án dân sự, đã trải qua nhiều bản án phức tạp, nhưng câu chuyện người con khởi kiện mẹ đòi lại căn nhà vẫn để lại trong ông nhiều suy nghĩ về đạo đức, cách đối xử giữa người với người trong xã hội.
Theo ông Lan, nhờ kiên trì phân tích, khuyên giải, hai mẹ con bà Loan “tìm được tiếng nói chung” khiến ông thực sự nhẹ nhõm và xúc động. Điều ông Lan vui nhất không phải là vụ việc được giải quyết ổn thỏa, mà là người mẹ già không phải sống trong cảnh bất an, người con gái kịp nhìn lại “tình thân" và "chữ hiếu”.
Nhiều năm làm nghề, ông Huỳnh Văn Lan thấy thi hành án không chỉ là thực thi bản án mà còn là hàn gắn những rạn nứt trong các mối quan hệ. Pháp luật có thể giải quyết được tranh chấp, song tình cảm gia đình, người thân mới là điều thiêng liêng cần gìn giữ.
Ông Lan cho rằng, bài học lớn rút ra với mọi Chấp hành viên là luôn kiên nhẫn lắng nghe, đặt mình vào hoàn cảnh của đôi bên đương sự để tìm cách tháo gỡ mâu thuẫn bằng cả lý lẽ, tình cảm. Điều đó đôi khi mang lại giá trị lớn hơn một quyết định cưỡng chế.
Đối với bản án của vợ chồng ông An, Chấp hành viên Huỳnh Văn Lan đánh giá đương sự có nhiều kinh nghiệm, lại hiểu biết pháp luật. Tuy nhiên, cán bộ Thi hành án và công an tỉnh đã rất kiên trì vận động, cuối cùng tránh được việc huy động lực lượng cưỡng chế, tốn kém chi phí, nguy cơ mất an ninh trật tự địa phương.
Vụ việc cũng cho ông Lan nhiều trải nghiệm cuộc sống, thuyết phục thành công một cựu cán bộ tự nguyện chấp hành bản án, ông cảm thấy rất phấn khởi, thoải mái tâm trí hơn.
Theo ông, trong công tác thi hành án dân sự, sự kiên trì, tôn trọng và đối thoại chân thành thường mang lại hiệu quả cao hơn là gây áp lực. Đây cũng là cách góp phần củng cố niềm tin của người dân vào sự nhân văn của pháp luật.
Tên đương sự đã thay đổi !
