VDB và những bước chuyển mạnh mẽ trong tái cơ cấu

Ông Lê Văn Hoan cho biết:

Thực hiện Quyết định số 90/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Phương án cơ cấu lại, định hướng hoạt động của VDB giai đoạn 2023–2027, với sự quan tâm, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính và sự nỗ lực của toàn hệ thống, quá trình cơ cấu lại VDB đã được triển khai quyết liệt và đến nay đã tạo ra những chuyển biến thực chất.

Trước hết, nền tảng pháp lý cho hoạt động của VDB đã cơ bản được hoàn thiện. Đến nay, 8/8 văn bản quy phạm pháp luật cần thiết đã được các cơ quan có thẩm quyền ban hành, tạo hành lang pháp lý quan trọng để VDB triển khai hoạt động theo mô hình và cơ chế mới. Cùng với đó, VDB đang tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản trị nội bộ, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, chuyên môn hóa, gắn với tăng cường kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro.

Kết quả nổi bật thứ hai là năng lực tài chính được cải thiện rất rõ rệt. Từ năm 2023 đến nay, VDB liên tục có kết quả tài chính dương. Đến 30/6/2026, chênh lệch thu – chi lũy kế đạt dương 220 tỷ đồng; VDB đã bù đắp toàn bộ số lỗ lũy kế tại thời điểm cuối năm 2021. Đây là một dấu mốc rất quan trọng, bởi mục tiêu của Phương án cơ cấu lại là đến hết năm 2027 mới bù đắp toàn bộ khoản lỗ này.

Thứ ba, nợ xấu đã giảm mạnh và tiến rất gần mục tiêu của cả giai đoạn cơ cấu lại. Đến 30/6/2026, nợ xấu VDB chịu rủi ro tín dụng giảm 48,9% so với cuối năm 2021, đạt 88,9% mục tiêu; nợ xấu VDB không chịu rủi ro tín dụng giảm 46,3%, đạt 92,6% mục tiêu được giao. Đây là kết quả của quá trình tập trung nguồn lực, xử lý cụ thể đến từng dự án, từng khoản vay, đồng thời tăng cường quản lý, giám sát để hạn chế phát sinh nợ xấu mới.

Thứ tư, cùng với xử lý các tồn tại cũ, VDB đã từng bước khôi phục hoạt động tín dụng đầu tư mới. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, VDB tiếp nhận hồ sơ của hơn 80 dự án với nhu cầu vay trên 47.000 tỷ đồng; ký hợp đồng tín dụng với 29 dự án, số vốn chấp thuận cho vay hơn 20.000 tỷ đồng; giải ngân 4.783 tỷ đồng, tăng trưởng dư nợ tín dụng đầu tư đạt 5,4%.

Trong các giải pháp mà VDB áp dụng, đâu là giải pháp mang lại hiệu quả tái cơ cấu rõ nhất thưa ông?

Theo tôi, nếu nhìn vào toàn bộ quá trình cơ cấu lại thì việc từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý chính là giải pháp có tính nền tảng. Bởi khi hành lang pháp lý được xác lập rõ hơn thì VDB mới có cơ sở để đổi mới quản trị, triển khai cơ chế tín dụng mới, xử lý rủi ro, kiện toàn tổ chức và nâng cao tính chủ động trong hoạt động. Nhưng nếu nhìn vào hiệu quả thực tế có thể đo lường được, thì kết quả rõ nhất đến từ việc VDB thực hiện kỷ luật tài chính chặt chẽ gắn với xử lý nợ xấu quyết liệt.

Kết quả là hai chỉ tiêu khó nhất của quá trình cơ cấu lại đã có chuyển biến rất rõ: VDB đã bù đắp toàn bộ lỗ lũy kế trước thời hạn và nợ xấu đã giảm rất mạnh. Tôi cho rằng đây là những kết quả phản ánh rõ nhất tính thực chất của quá trình cơ cấu lại.

Theo ông VDB sẽ làm gì để phát huy vai trò mở đường, dẫn dắt của một tổ chức tín dụng Nhà nước?

Trong bối cảnh đất nước bước vào một giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đối với VDB cũng phải được đặt ở một tầm cao hơn. Theo tôi, VDB không chỉ cần làm tốt vai trò cung cấp tín dụng đầu tư của Nhà nước, mà phải từng bước trở thành một định chế tài chính phát triển có khả năng mở đường, huy động và dẫn dắt các nguồn lực cho những mục tiêu chiến lược của quốc gia.

Trên nền tảng đó, theo tôi VDB cần tập trung vào bốn ưu tiên lớn.

Một là, hoàn thành dứt điểm quá trình cơ cấu lại hiện nay, xây dựng nền tảng tài chính đủ lành mạnh cho giai đoạn phát triển mới. VDB phải tiếp tục giảm nợ xấu, nâng cao chất lượng tài sản, củng cố năng lực tài chính và đặc biệt không để hình thành một chu kỳ nợ xấu mới.

Hai là, phải xác định rõ hơn vai trò “mở đường, dẫn dắt”. VDB không cạnh tranh với các ngân hàng thương mại ở những lĩnh vực mà thị trường đã có thể cung cấp vốn hiệu quả. Nguồn lực của VDB cần hướng tới những dự án có ý nghĩa chiến lược, thời gian thu hồi vốn dài, có hiệu ứng lan tỏa lớn nhưng khu vực tư nhân chưa sẵn sàng hoặc chưa thể tham gia đầy đủ. Và quan trọng hơn, vai trò dẫn dắt không chỉ được đo bằng VDB cho vay bao nhiêu, mà còn bằng việc một đồng vốn của VDB có thể huy động thêm bao nhiêu đồng vốn của xã hội cùng tham gia vào đầu tư phát triển. Đây là cách tiếp cận mà tôi cho rằng cần được nghiên cứu để đưa vào mô hình VDB thời gian tới.

Ba là, đa dạng hóa nguồn vốn và công cụ tài chính. Bên cạnh các nguồn vốn truyền thống, VDB cần nâng cao khả năng tiếp cận vốn ODA, vốn ưu đãi quốc tế, các nguồn vốn xanh; phát triển các hình thức hợp vốn, đồng tài trợ và phối hợp với các tổ chức tín dụng, định chế tài chính trong và ngoài nước. Khi đó, VDB không chỉ là người “cho vay”, mà còn có thể đóng vai trò kết nối và tổ chức nguồn vốn cho các dự án phát triển lớn.

Bốn là, đổi mới mạnh mẽ quản trị, công nghệ và đặc biệt là nguồn nhân lực. Muốn được trao quyền chủ động cao hơn thì VDB cũng phải có năng lực quản trị và trách nhiệm giải trình tương xứng. Cần nâng cao chất lượng thẩm định dự án, quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ; hiện đại hóa công nghệ; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực về tài chính dự án, tín dụng, pháp lý, quản trị rủi ro, công nghệ và các lĩnh vực mới.

Đồng thời, cách đánh giá hiệu quả của VDB cũng cần phù hợp với bản chất của một ngân hàng phát triển. Hiệu quả không thể chỉ được nhìn qua lợi nhuận hay quy mô dư nợ, mà phải đánh giá cả hiệu quả tài chính và hiệu quả phát triển: nguồn vốn có đến đúng lĩnh vực chiến lược hay không; dự án có tạo thêm năng lực cho nền kinh tế hay không; có tạo hiệu ứng lan tỏa, huy động thêm vốn xã hội, thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển những khu vực mà thị trường chưa đáp ứng đầy đủ hay không.

Tôi cho rằng, đích đến của quá trình đổi mới không phải là biến VDB thành một ngân hàng thương mại, mà là xây dựng VDB trở thành một ngân hàng phát triển hiện đại và đủ mạnh: hoạt động theo nguyên tắc thị trường nhưng thực hiện mục tiêu phát triển của Nhà nước; được trao quyền chủ động nhưng đi cùng kỷ luật tài chính và trách nhiệm giải trình; sử dụng nguồn lực Nhà nước để mở đường, chia sẻ rủi ro và dẫn dắt thêm các nguồn lực của xã hội.

Nếu làm được điều đó, VDB sẽ không chỉ cung cấp vốn cho phát triển, mà thực sự trở thành một công cụ tài chính chiến lược của Nhà nước trong kiến tạo và dẫn dắt đầu tư phát triển trong giai đoạn mới.