Chiều 24/7, sau thời gian làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ, thẳng thắn và trách nhiệm, Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã hoàn thành chương trình đề ra và bế mạc.
Bộ máy mới thể hiện tính ưu việt, phù hợp, thông suốt, phát huy hiệu quả
Phát biểu bế mạc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, Trung ương đã thảo luận kỹ các nội dung; thống nhất cao nhiều chủ trương, quyết sách lớn về xây dựng Đảng, hệ thống chính trị, phát triển và bảo vệ đất nước. Bộ Chính trị đã nghiêm túc tiếp thu, giải trình, hoàn thiện các dự thảo văn bản.
Trong phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã khái quát 3 kết quả chủ yếu của hội nghị.
Thứ nhất, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Trung ương thống nhất đánh giá: trong 6 tháng đầu năm 2026, việc cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV và các nghị quyết chiến lược của Đảng được triển khai khẩn trương, quyết liệt; năng lực lãnh đạo, điều hành, kiểm tra, giám sát của Đảng có nhiều chuyển biến; bộ máy của hệ thống chính trị sau sắp xếp hoạt động ổn định, bước đầu phát huy hiệu quả.
Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất vẫn là khâu thực thi. Nguyên nhân sâu xa là thẩm quyền có nơi chưa đi liền trách nhiệm; phân cấp chưa gắn đủ với nguồn lực, dữ liệu, công cụ, năng lực cán bộ và kiểm soát; nguồn lực còn chia cắt; tăng trưởng chưa dựa vào năng suất, nội lực; dự báo, phòng ngừa ở một số lĩnh vực, ngành, địa phương chưa theo kịp biến động. Vì vậy, phải xử lý từ nguyên nhân gốc, đồng bộ trên cả thể chế, tổ chức, con người và phương thức lãnh đạo, quản trị; gắn xây dựng Đảng với quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc.
Thứ hai, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thông tin, Trung ương thống nhất cao về 13 nội dung trình hội nghị; biểu quyết thông qua nghị quyết hội nghị và các văn bản thuộc chương trình. Các nghị quyết, kết luận, quy định, đề án được thông qua bám sát Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đáp ứng yêu cầu trước mắt và lâu dài, tạo cơ sở thực hiện 4 bước chuyển chiến lược.
Trong đó, về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, Trung ương thống nhất đánh giá: sau một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy mới thể hiện tính ưu việt, phù hợp, thông suốt, phát huy hiệu quả, nhưng chất lượng vận hành còn chưa đồng đều, nhất là ở cấp cơ sở.
Trung ương thông qua các nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026; yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chức năng, thẩm quyền, quan hệ công tác, bảo đảm phân cấp gắn với nhân lực, nguồn lực, dữ liệu, công cụ thực thi và kiểm soát quyền lực. Trung ương quyết định ban hành Quy định sửa đổi, bổ sung Quy định số 20; nhấn mạnh đây là văn bản đặc biệt quan trọng để thi hành Điều lệ Đảng, mọi sửa đổi tuyệt đối tuân thủ Điều lệ, đúng thẩm quyền; vấn đề mới, chưa được Điều lệ quy định chỉ được thí điểm theo đúng thẩm quyền, có phạm vi, thời hạn cụ thể. Tiến hành sơ kết, tổng kết để phục vụ cho kế hoạch sửa đổi điều lệ Đảng tại Đại hội XV của Đảng.
Trung ương thống nhất ban hành Quy định mới về những điều đảng viên không được làm, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới và đồng bộ với các quy định của Đảng; nội dung rõ, chặt chẽ, khả thi, cụ thể hóa chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm nêu gương, nhận diện đúng các hành vi vi phạm, bảo đảm kỷ luật nghiêm minh, đồng thời không làm triệt tiêu tinh thần đổi mới, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Sửa Luật Đất đai để khơi thông nguồn lực nhưng không tư nhân hóa đất đai
Về tổ chức không gian phát triển và quản trị nguồn lực, Trung ương thông qua chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh. Thống nhất ban hành Kết luận về sơ kết Nghị quyết số 18 và các quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai, các luật có liên quan; khẳng định đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý, là tài nguyên đặc biệt, không gian sinh tồn và phát triển của quốc gia. Nhà nước không xem xét lại quyền sử dụng đất hợp pháp theo chính sách, pháp luật đất đai qua các thời kỳ.
Việc sửa luật phải đồng bộ, đúng, trúng, kịp thời; khơi thông nguồn lực nhưng không tư nhân hóa đất đai; hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp; Nhà nước điều tiết, kiểm soát và quyết định giá đất; bảo đảm cải thiện chỗ ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất thu hồi.
Trung ương thống nhất ban hành Nghị quyết mới về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, xác định biển là không gian sinh tồn, phát triển và bảo vệ Tổ quốc; phát triển kinh tế biển hiện đại phải gắn với bảo vệ hệ sinh thái, nâng cao đời sống Nhân dân và giữ vững chủ quyền quốc gia.
Về kinh tế - xã hội, Trung ương thống nhất đánh giá tình hình 6 tháng đầu năm, xác định nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm 6 tháng cuối năm; quyết tâm phấn đấu tăng trưởng từ 10% trở lên, đồng thời giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, việc làm, thu nhập và an sinh xã hội.
Đối với Đề án đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, Trung ương quyết định ban hành nghị quyết, xác định đây là vấn đề rất lớn, rất mới, chưa có tiền lệ, có ý nghĩa định hình mô hình phát triển quốc gia đến năm 2045 và xa hơn. Nghị quyết không chỉ đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng mà xác lập mô hình phát triển tổng thể; cụ thể hóa đường lối, khát vọng phát triển đất nước; lấy Nhân dân và con người làm mục tiêu cao nhất; kết tinh những nội dung cốt lõi của Nghị quyết Đại hội XIV, các nghị quyết liên quan và chắt lọc kinh nghiệm quốc tế phù hợp.
Trung ương thống nhất thông qua Đề án xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển, xác định xây dựng con người, văn hóa, pháp luật, kỷ cương và môi trường xã hội lành mạnh là những nội dung cốt lõi, bảo đảm mọi thành quả phát triển thực sự nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của Nhân dân.
Về bảo vệ đất nước và phát triển bền vững, Trung ương nhất trí những quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ chủ yếu của Chiến lược an ninh quốc gia; yêu cầu đặt an ninh trong tổng thể phát triển đất nước, chủ động nhận diện, dự báo, phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa các nguy cơ truyền thống, phi truyền thống, liên ngành, xuyên biên giới; bảo vệ vững chắc Đảng, Chế độ, Nhà nước, Nhân dân, độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; bảo đảm an ninh con người, dữ liệu, năng lượng, nguồn nước, lương thực và hạ tầng trọng yếu.
Trung ương thông qua kết quả tổng kết Nghị quyết số 24 và ban hành Kết luận về bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới; xác định phải chuyển mạnh từ khắc phục hậu quả sang phòng ngừa, thích ứng, phục hồi; quản trị theo hệ sinh thái, lưu vực sông và vùng biển; gắn chuyển đổi xanh với nâng cao sức cạnh tranh, bảo đảm an toàn phát triển và trách nhiệm với các thế hệ mai sau.
Kết quả thứ ba, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Trung ương thống nhất cơ chế bảo đảm để các quyết sách được tổ chức thực hiện đồng bộ, có thể kiểm soát, đo lường và quy trách nhiệm. Năng lực thực thi phải được thiết kế ngay trong mỗi quyết sách. Mỗi nhiệm vụ phải rõ cơ quan chủ trì, đầu mối chịu trách nhiệm, thẩm quyền, điều kiện thực hiện, thời hạn và sản phẩm; kiểm tra, giám sát thường xuyên để cảnh báo, điều chỉnh kịp thời. Không giao nhiệm vụ mà không xác định rõ điều kiện thực hiện; không phân cấp mà thiếu kiểm soát; không để trách nhiệm hòa tan trong phối hợp. Kết quả thực tế và sự hài lòng của Nhân dân, doanh nghiệp là căn cứ chủ yếu để đánh giá tổ chức, cán bộ, nhất là người đứng đầu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, các kết quả trên cho thấy hội nghị đã đặt 13 nội dung trong một chỉnh thể thống nhất giữa xây dựng, phát triển và bảo vệ, trước mắt và lâu dài, mục tiêu chính trị và điều kiện thực hiện. Điểm mới thể hiện ở từng quyết sách và ở phương pháp lãnh đạo: nhìn thẳng vào nguyên nhân gốc, tổ chức nguồn lực theo mục tiêu chung, gắn quyết định với thực thi và đặt lợi ích lâu dài của đất nước, cuộc sống của Nhân dân ở vị trí cao nhất.
“Giá trị và sức sống của các quyết sách phải được đo bằng kết quả thực tế: điểm nghẽn được tháo gỡ, năng lực mới được tạo lập, bộ máy vận hành thông suốt, nguồn lực được khơi thông, năng suất và sức cạnh tranh được nâng cao, đất nước an toàn hơn, Nhân dân được thụ hưởng thiết thực hơn. Từ nhận thức đó, phải chuyển ngay sự thống nhất về chủ trương thành thống nhất trong hành động, đưa các quyết sách của Trung ương thành kết quả cụ thể”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.
Thí điểm có kiểm soát, vừa làm vừa đánh giá, đúng thẩm quyền
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, ngay sau hội nghị, toàn Đảng, toàn hệ thống chính trị phải tập trung làm tốt 5 nhóm việc.
Trong đó, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, phải xác định đúng trọng tâm, thứ tự ưu tiên và những khâu đột phá cần tập trung thực hiện. Các quyết sách của hội nghị có phạm vi rộng, tác động nhiều mặt và quan hệ chặt chẽ. Vì vậy phải triển khai thực thi ngay. Những nhiệm vụ có tính nền tảng, có sức dẫn dắt, lan tỏa phải được tập trung ưu tiên. Việc đã rõ, điều kiện đã chín muồi phải làm ngay, làm đến nơi đến chốn, làm hiệu quả; việc mới, khó, chưa có tiền lệ phải được nghiên cứu kỹ; khi cần thiết, thí điểm có kiểm soát, vừa làm vừa đánh giá, đúng thẩm quyền. Phải giải quyết dứt điểm những khâu then chốt để mở đường thực hiện các nhiệm vụ còn lại.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu tổ chức thực hiện dưới sự lãnh đạo thống nhất, xuyên suốt của Đảng; phát huy đầy đủ chức năng, thẩm quyền, trách nhiệm của từng cơ quan. Bộ Chính trị, Ban Bí thư lãnh đạo, chỉ đạo, phân công, kiểm tra, đôn đốc. Đảng ủy Quốc hội lãnh đạo việc thể chế hóa; Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp quyết định, giám sát theo thẩm quyền. Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo xây dựng chương trình hành động; chỉ đạo Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương bố trí nguồn lực, tổ chức thực hiện. Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương lãnh đạo công tác tuyên truyền, vận động, giám sát, phản biện xã hội, phản ánh ý kiến Nhân dân. Toàn hệ thống phải hành động đồng bộ, thông suốt, hướng về cơ sở và Nhân dân.
“Theo Quy định số 206 của Bộ Chính trị, các đồng chí Ủy viên Trung ương có trách nhiệm chủ trì hoặc chỉ đạo quán triệt, triển khai nghị quyết, kết luận hội nghị tại địa phương, cơ quan, đơn vị. Tinh thần trách nhiệm ấy phải được quán triệt từ các đồng chí ủy viên Trung ương đến từng cán bộ, đảng viên. Mỗi cán bộ, đảng viên phải chấp hành nghiêm Quy định về những điều đảng viên không được làm, thường xuyên tự soi, tự sửa; gương mẫu tuyên truyền, vận động Nhân dân; nói đi đôi với làm, nhận nhiệm vụ phải làm đến cùng, chịu trách nhiệm trước tổ chức đảng và Nhân dân về kết quả công việc”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.
Trung ương không làm thay địa phương; cấp tỉnh không ôm giữ việc cấp xã có thể làm tốt
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh, cần phân định rõ trách nhiệm giữa Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã; bảo đảm 3 cấp vận hành thông suốt, phối hợp chặt chẽ, tương tác hiệu quả.
Trung ương tập trung định hướng chiến lược, hoàn thiện thể chế, xây dựng các nền tảng dùng chung, phân bổ nguồn lực lớn và kiểm tra việc thực hiện. Cấp tỉnh là cấp phải cải cách, đổi mới mạnh mẽ hơn nữa phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành; cụ thể hóa chủ trương, tổ chức không gian phát triển, điều phối nguồn lực, bảo đảm điều kiện cho cấp xã và chịu trách nhiệm về kết quả công tác. Cấp xã là tuyến đầu của quản trị công, trực tiếp thực thi, phục vụ Nhân dân, xử lý, giải quyết mọi vấn đề phát sinh từ thực tiễn cuộc sống, nhu cầu của người dân và doanh nghiệp. Do vậy cấp xã phải được xây dựng đủ sức quản trị sự phát triển.
“Trung ương không làm thay địa phương; cấp tỉnh không ôm giữ việc cấp xã có thể làm tốt; khi công việc của cấp xã còn khó thực thi, khi chưa bảo đảm thẩm quyền, nhân lực, tài chính, dữ liệu, công cụ và hướng dẫn thì cấp tỉnh có trách nhiệm tháo gỡ và giải quyết, không để tồn đọng. Năng lực thực thi của cấp xã, sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp là thước đo hiệu quả hoạt động của cả hệ thống”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Trong phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu phải cụ thể hóa từng quyết sách thành chương trình, kế hoạch hành động; xác định rõ nguồn lực, lộ trình, sản phẩm và trách nhiệm thực hiện. Tiến độ phải được lồng vào từng nhiệm vụ, gắn với trách nhiệm cụ thể.
Trong 6 tháng cuối năm 2026, phải bảo đảm bộ máy thông suốt, xử lý điểm nghẽn cấp bách, hoàn thành cao nhất mục tiêu kinh tế - xã hội. Trong từng chương trình hành động, phải xác định rõ nội dung, phương thức và trách nhiệm thông tin, tuyên truyền về các nghị quyết, chủ trương, chính sách của Đảng; bảo đảm kịp thời, chính xác, dễ hiểu, thuyết phục; tạo thống nhất trong Đảng, đồng thuận trong xã hội, để Nhân dân hiểu đúng, tin tưởng và tự giác thực hiện; chủ động định hướng dư luận, phản bác thông tin sai trái, xuyên tạc. Tổ chức thực hiện không chỉ là công việc của hệ thống chính trị, mà phải trở thành hành động sâu rộng của toàn dân.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát; đánh giá bằng dữ liệu, sản phẩm và kết quả thực tế. Phải kiểm đếm điểm nghẽn đã được tháo gỡ, nguồn lực đã được khơi thông, đời sống Nhân dân đã chuyển biến thế nào. Kết quả thực hiện phải là căn cứ quan trọng nhất để đánh giá cán bộ, nhất là người đứng đầu; biểu dương nơi làm tốt, bảo vệ người dám đổi mới; đồng thời xử lý nghiêm tình trạng né tránh, đùn đẩy, làm chậm, làm hình thức.
