Bổ sung khoảng 1.000 ha
Theo báo cáo của Sở Xây dựng TPHCM, chỉ trong 4 tháng qua, số dự án nhà ở xã hội đang thi công tăng gấp đôi, từ 12 lên 25. Quy mô xây dựng theo đó tăng từ khoảng 10.700 lên 22.900 căn.
Số căn hoàn thành, đưa vào sử dụng tăng từ 580 hồi cuối tháng 5 lên 2.283 căn, thuộc 3 dự án gồm Khu chung cư Nhà ở xã hội Thạnh Tân, Khu nhà ở lực lượng vũ trang Công an nhân dân và Khu tái định cư Vĩnh Lộc B. TPHCM cũng đã khởi công 13 dự án, quy mô khoảng 14.000 căn.
Sở Xây dựng TPHCM dự kiến đến hết năm 2026 sẽ có 13 dự án hoàn thành với khoảng 9.000 căn. Với kết quả hiện tại, hơn 6.700 căn còn lại cần hoàn thành trong phần còn lại của quý IV/2026 để đạt mục tiêu năm nay. Ở khâu chuẩn bị đưa hàng ra thị trường, 17 dự án với khoảng 18.000 căn dự kiến hoàn thành phần móng trở lên để được xem xét điều kiện cho người dân đăng ký mua.
Hồi cuối tháng 5, Sở Xây dựng TPHCM còn dự kiến khởi công 64 dự án với khoảng 61.200 căn trong phần còn lại của năm 2026. Tuy nhiên, áp lực tiến độ sẽ còn lớn hơn trong các năm tới. Theo Nghị quyết 303/NQ-CP ngày 30/9, TPHCM được giao phát triển hơn 181.000 căn nhà ở xã hội và nhà cho thuê giai đoạn 2026 - 2030. Riêng năm 2027, mục tiêu gần 58.000 căn, trong khi cả giai đoạn 2021 - 2025, địa bàn TPHCM sau hợp nhất mới hoàn thành 17.900 căn.
Về quỹ đất, Sở Xây dựng thống kê TPHCM hiện có 191 dự án và khu đất dành cho nhà ở xã hội, rộng khoảng 740 ha. Hơn một nửa diện tích nằm tại TPHCM cũ, phần còn lại thuộc Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước khi sáp nhập.
TPHCM đang định hướng bổ sung khoảng 1.000 ha đến năm 2040 và rà soát đất Nhà nước quản lý, khu công nghiệp, nhà xưởng sử dụng kém hiệu quả để chuyển đổi. Tính cả phần dự kiến bổ sung, Sở Xây dựng ước quỹ đất có thể đạt khoảng 1.740 ha và đánh giá đủ đáp ứng mục tiêu được giao.
Trong mục tiêu đến năm 2030, có hơn 129.000 căn để bán hoặc cho thuê mua và 52.000 căn dành cho thuê. Riêng ba năm 2028 - 2030 phải thực hiện 45.000 căn cho thuê, chiếm gần 87% chỉ tiêu của phân khúc này.
Sở Xây dựng nhìn nhận nhà cho thuê cần nguồn vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn kéo dài nên nhà đầu tư ít quan tâm. Cơ quan này cũng đánh giá chính sách ưu đãi hiện hành chưa thật sự hấp dẫn doanh nghiệp. Mức lợi nhuận định mức không quá 10% tổng chi phí đầu tư đối với nhà ở xã hội để bán và nguồn vốn vay ưu đãi dài hạn chưa ổn định là những trở ngại thu hút đầu tư.
Đẩy nhanh thủ tục đầu tư
Để phát triển nhà cho thuê, TPHCM dự kiến dùng nhiều hơn quỹ đất Nhà nước và nguồn vốn công, đồng thời giao các tổ chức chuẩn bị kế hoạch nhà cho thuê. Quỹ Phát triển nhà ở TPHCM được giao lập kế hoạch tạo lập 25.000 căn. Liên đoàn Lao động hướng tới khoảng 10.000 căn nhà cho thuê. Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TPHCM chuẩn bị kế hoạch 10.000 căn lưu trú công nhân.
Theo Sở Xây dựng, những khó khăn chủ yếu trong phát triển nhà ở xã hội nằm ở thủ tục pháp lý, công tác chuẩn bị đầu tư, sự phù hợp quy hoạch và khả năng huy động vốn. Đặc biệt, các dự án nhà ở cho thuê đòi hỏi vốn đầu tư lớn, trong khi thời gian thu hồi vốn kéo dài.
Để tháo gỡ vướng mắc, UBND TPHCM đã ban hành công văn 1913/UBND-ĐT về trình tự, thủ tục thực hiện dự án nhà ở xã hội, trong đó cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính so với quy định hiện hành.
Sở Xây dựng TPHCM cũng đang hoàn thiện dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách ưu đãi trong đầu tư, xây dựng, quản lý, bảo trì và khai thác nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê. Đồng thời nghiên cứu chính sách hỗ trợ lãi suất, rà soát quỹ đất công để xem xét đầu tư bằng ngân sách hoặc thu hút doanh nghiệp tham gia.
Với doanh nghiệp, chính sách hiện có cho phép hỗ trợ lãi suất đối với phần vốn vay tối đa 200 tỷ đồng mỗi dự án nhà ở xã hội qua Công ty Đầu tư Tài chính nhà nước TPHCM trong thời gian không quá 7 năm. Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ 1/10 cho phép UBND TPHCM chỉ định chủ đầu tư nhà ở xã hội trên một số quỹ đất phù hợp quy hoạch, đồng thời trao HĐND TPHCM thẩm quyền ban hành ưu đãi riêng. Sở Xây dựng TPHCM đang soạn nghị quyết theo hướng hỗ trợ nhà cho thuê cao hơn loại hình để bán.
Với người mua nhà ở xã hội, Sở Xây dựng từng lưu ý chỉ nên theo dõi thông tin dự án, giá bán và thời gian nộp hồ sơ trên kênh chính thức của cơ quan quản lý hoặc chủ đầu tư. Người đăng ký cần đáp ứng điều kiện về đối tượng, nhà ở và thu nhập, không nên tin các dịch vụ môi giới hứa hẹn “bao đậu” hồ sơ.
