Anh Nguyễn Văn Thiên Vũ - Tổng Giám đốc Công ty CP Ðặc Sản Kinh Ðô, Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu 2022:
Ba kiến nghị gửi đến Thủ tướng
Nhìn lại hành trình khởi nghiệp từ AgriDrone đến đồng hành cùng các làng nghề qua Đặc Sản Kinh Đô, tôi nhận ra người trẻ Việt Nam không thiếu ý tưởng hay khát vọng. Nhưng ngọn lửa nhiệt huyết ấy đôi khi chững lại trước ba khoảng cách.
Thứ nhất, khoảng cách từ sản phẩm tốt đến thị trường lớn. Một sản vật địa phương muốn ra khỏi lũy tre làng phải qua hàng loạt khâu chuẩn hóa, chứng nhận. Điều này cần thiết, nhưng thường vắt kiệt thời gian và nguồn lực của doanh nghiệp nhỏ trước khi chạm đến khách hàng.
Thứ hai, khoảng cách từ khởi nghiệp đến quản trị. Rất nhiều bạn trẻ làm ra sản phẩm xuất sắc nhưng lại hổng kiến thức tài chính, hệ thống nhân sự, khiến dự án mãi loay hoay ở quy mô nhỏ lẻ.
Thứ ba, khoảng cách từ chính sách đến thực tiễn. Nghị quyết 57, 68 mở đường rất sáng, nhưng để dòng chảy chính sách này thực sự tưới tắm đến từng cơ sở sản xuất ở địa phương, chúng ta cần cơ chế thực thi sắc bén hơn.
Đứng trước kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, tôi kiến nghị ba việc gửi đến chương trình Thủ tướng đối thoại với thanh niên.
Một là, liên thông và số hóa thủ tục chứng nhận OCOP, an toàn thực phẩm. Hãy tạo một "đường cao tốc" hành chính để doanh nghiệp đi nhanh mà vẫn đảm bảo các tiêu chuẩn.
Hai là, mở rộng không gian thị trường. Hệ thống giao thông, du lịch và các tập đoàn lớn cần ưu tiên làm bệ đỡ cho sản phẩm Việt. Qua việc đưa đặc sản Kinh Đô lên tàu Bắc - Nam, chúng tôi nhận thấy: một cánh cửa thị trường mở đúng chỗ có giá trị thiết thực hơn muôn vàn khoản hỗ trợ.
Ba là, hình thành mạng lưới doanh nhân cố vấn gắn với các chương trình khởi nghiệp và khơi thông tín dụng dựa trên dòng tiền. Người đi trước kèm cặp người đi sau, tạo thành một hệ sinh thái cộng sinh bền vững.
Anh Ðinh Văn Nam - Nhà sáng lập MIMI Wallet, NIION, sinh viên ngành Công nghệ Tài chính, Trường ÐH Công Thương TPHCM:
Ðề xuất cơ chế vốn mồi cho startup giai đoạn đầu
Tôi bắt đầu hành trình khởi nghiệp từ năm 2023, khi còn là sinh viên, với dự án FINE trong lĩnh vực công nghệ giáo dục. Sau đó, tôi tiếp tục phát triển NIION, tập trung vào năng lượng sinh khối từ phụ phẩm nông nghiệp, và MIMI Wallet, ứng dụng AI vào quản trị tài chính cho doanh nghiệp nhỏ.
Qua quá trình xây dựng sản phẩm và tìm kiếm cơ hội thương mại hóa, tôi nhận ra rằng ý tưởng và công nghệ mới chỉ là bước khởi đầu. Thách thức lớn hơn là làm sao để doanh nghiệp non trẻ có đủ nguồn lực tồn tại và tạo dựng chỗ đứng trên thị trường.
Điều khiến tôi trăn trở nhất là bài toán tiếp cận vốn. Nhiều kênh tín dụng truyền thống yêu cầu doanh thu, lịch sử tài chính hoặc tài sản bảo đảm. Vậy startup chưa có doanh thu sẽ lấy gì để chứng minh khả năng tiếp cận vốn? Đây là vòng luẩn quẩn mà người trẻ khởi nghiệp khó tự tháo gỡ.
Bên cạnh đó là áp lực về thuế, kế toán và thủ tục hành chính. Dù doanh nghiệp nhỏ và vừa đáp ứng điều kiện có thể được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm đầu, các nghĩa vụ kê khai, kế toán và thuế giá trị gia tăng vẫn có thể tạo áp lực chi phí cho startup chưa có doanh thu.
Một vấn đề khác là khả năng tiếp cận chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo. Nếu xét duyệt và giải ngân kéo dài, nguồn lực hỗ trợ có thể không đến đúng thời điểm, khi doanh nghiệp còn đủ khả năng duy trì hoạt động.
Từ thực tế này, tôi kiến nghị có cơ chế vốn mồi dành cho startup giai đoạn đầu, đánh giá dựa trên công nghệ, sản phẩm thử nghiệm và tiềm năng thị trường thay vì chỉ dựa vào doanh thu. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục kê khai, giảm chi phí tuân thủ và minh bạch thời hạn xét duyệt, giải ngân các chương trình hỗ trợ.
Chị Lù Thị Toản - Chủ tịch HÐQT kiêm Giám đốc HTX Du lịch cộng đồng Quan Chiêng, Mường Lay, Ðiện Biên:
Cần cơ chế thử nghiệm mô hình kinh doanh mới
Từ thực tiễn vận hành HTX Du lịch cộng đồng Quan Chiêng, tôi đề xuất nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tạo môi trường thuận lợi để thanh niên khởi nghiệp, lập nghiệp, mạnh dạn hiện thực hóa ý tưởng và phát triển các mô hình kinh doanh mới, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng của đất nước.
Theo tôi, cần công khai các bài toán thực tế về xúc tiến thương mại, phát triển du lịch, nông sản OCOP để doanh nghiệp trẻ tham gia giải quyết. Đồng thời, đơn giản hóa thủ tục tiếp cận các quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo, khuyến công, khuyến nông; đánh giá dự án dựa trên hiệu quả thực tế và số việc làm tạo ra tại địa phương.
Bên cạnh đó, cần xây dựng các trung tâm thực hành kỹ năng số và đổi mới sáng tạo tại vùng sâu, vùng xa, với sự phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp công nghệ. Chương trình đào tạo nên tập trung vào những kỹ năng thiết thực như phân tích dữ liệu, ứng dụng AI, thiết kế truyền thông số và bán hàng qua thương mại điện tử, giúp người trẻ có thể áp dụng ngay vào công việc.
Một giải pháp quan trọng khác là xây dựng cơ chế thử nghiệm linh hoạt cho các mô hình kinh doanh mới như kinh tế chia sẻ trong du lịch, thương mại điện tử qua KOC, tiếp thị liên kết và du lịch trải nghiệm xanh. Cơ chế này sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp trẻ thử nghiệm ý tưởng mà không gặp quá nhiều rào cản từ những quy định chưa phù hợp.
Anh Ðặng Thế Truyền - Tổng Giám đốc Công ty CP CamLamOnline, Top100 Doanh nhân trẻ khởi nghiệp xuất sắc 2026:
Chuyển đổi số phải giải đúng bài toán của doanh nghiệp
Trong bối cảnh hiện nay, doanh nghiệp cần bắt đầu từ một câu hỏi rất cụ thể: công nghệ sẽ giúp giải quyết khâu nào, giảm chi phí gì, tiết kiệm bao nhiêu thời gian hoặc tạo thêm doanh thu ra sao? Nếu chưa xác định được bài toán, đầu tư công nghệ dễ trở thành phong trào.
Tại CamLamOnline, chúng tôi triển khai hoạt động kinh doanh xoài theo một chuỗi liên kết: vùng nguyên liệu, sản xuất, thương mại và du lịch trải nghiệm. Chúng tôi dùng công nghệ kết nối các khâu này bằng dữ liệu thực tế, từ mùa vụ, chất lượng nguyên liệu, sản lượng chế biến đến nhu cầu của khách hàng, từ đó nâng cao năng suất, hiệu quả.
Với doanh nghiệp nông sản như CamLamOnline, công nghệ AI còn có thể hỗ trợ quảng bá câu chuyện xoài Cam Lâm đến nhiều nhóm khách hàng, đồng thời kết hợp dữ liệu bán hàng để lựa chọn sản phẩm và kênh phân phối phù hợp.
“Nhà nước kiến tạo, nhưng người trẻ cũng phải tự nâng chuẩn: minh bạch sổ sách, làm giá trị thật, dám nghĩ lớn và đi đường dài. Khi Nhà nước tạo điều kiện, doanh nghiệp dốc lòng, thế hệ trẻ không chỉ tự tạo việc làm, mà sẽ cùng đất nước vững bước vào kỷ nguyên vươn mình rực rỡ”. Anh Nguyễn Văn Thiên Vũ, Tổng Giám đốc Công ty CP Đặc Sản Kinh Đô
Tuy nhiên, từ thực tế vận hành doanh nghiệp, tôi nhận thấy người trẻ thường nhanh nhạy với công nghệ nhưng còn thiếu kỹ năng tư duy giải quyết vấn đề và phân tích dữ liệu cơ bản. Bên cạnh đó, các bạn cần nâng cao khả năng sử dụng AI có trách nhiệm, giao tiếp, làm việc nhóm, cũng như tinh thần học hỏi và thích ứng liên tục.
Nhân diễn đàn Thủ tướng đối thoại thanh niên, tôi kiến nghị có chính sách tăng cường kết nối giữa Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp và người lao động. Các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số nên giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán cụ thể như quản lý dữ liệu, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, tự động hóa phù hợp quy mô và ứng dụng AI. Cùng đó, có hướng dẫn để doanh nghiệp đo được hiệu quả sau khi triển khai.
Bên cạnh đó, cần mở rộng các chương trình đào tạo ngắn hạn gắn với nhu cầu thực tế, để người trẻ được học và thực hành trực tiếp tại doanh nghiệp. Doanh nghiệp cũng cần chủ động dành nguồn lực đào tạo, tạo cơ hội cho lao động trẻ thử nghiệm ý tưởng và cải tiến quy trình.
