Phát huy hiệu quả hệ thống soi chiếu container tự động
Những ngày giữa tháng 5, tại khu vực soi chiếu container tự động của Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép (Chi cục Hải quan khu vực II), các xe container liên tục ra vào làm thủ tục thông quan. Không khí làm việc diễn ra khẩn trương nhưng ổn định, bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp được duy trì thông suốt.
Theo đại diện Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép, trước đây việc kiểm tra thực tế một container 40 feet có thể mất từ 2-3 giờ đồng hồ do phải mở container để kiểm tra hàng hóa. Tuy nhiên hiện nay, với việc đưa vào vận hành hệ thống soi chiếu container tự động, thời gian kiểm tra chỉ còn khoảng 5 phút để có kết quả phân tích, đánh giá hình ảnh hàng hóa.
Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp lực lượng hải quan nâng cao hiệu quả giám sát mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí nhân công và giảm áp lực lưu bãi tại cảng. Doanh nghiệp không phải dỡ toàn bộ hàng hóa để phục vụ kiểm tra như trước đây, qua đó góp phần rút ngắn thời gian thông quan.
Thông qua hình ảnh soi chiếu, lực lượng chức năng có thể kịp thời phát hiện hàng hóa khai báo không đúng thực tế, hàng cấm hoặc những dấu hiệu bất thường trong container để tiến hành kiểm tra chuyên sâu khi cần thiết.
Việc tăng cường soi chiếu tự động cũng góp phần hỗ trợ hiệu quả công tác phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và ngăn chặn nguy cơ vận chuyển trái phép ma túy qua đường cảng biển, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp chấp hành tốt quy định pháp luật.
Trong 5 tháng đầu năm 2026, Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép đã thực hiện soi chiếu tổng cộng 1.205 container. Qua công tác soi chiếu, lực lượng hải quan phát hiện 69 container có dấu hiệu nghi vấn và 5 container vi phạm.
Bên cạnh việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong kiểm tra, giám sát hàng hóa, Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép cũng duy trì ổn định hoạt động quản lý nhà nước về hải quan trong bối cảnh lượng hàng hóa xuất nhập khẩu tiếp tục tăng cao.
Tính đến cuối tháng 4/2026, tổng số container qua cảng đạt hơn 1,09 triệu container, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lũy kế đạt gần 2,5 tỷ USD. Trong đó, trị giá nhập khẩu đạt gần 1,79 tỷ USD, còn xuất khẩu đạt hơn 710 triệu USD.
Các mặt hàng chủ yếu làm thủ tục qua cảng gồm xăng dầu, khí hóa lỏng, than đá, nông sản, phế liệu sắt thép, nhựa, đồ nội thất, cà phê hòa tan, nhân hạt điều, hạt nhựa, tivi LCD, thủy hải sản và rau củ quả... Tổng số tờ khai xuất nhập khẩu từ đầu năm đến nay đạt hơn 22.600 tờ khai.
Theo đánh giá của Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép, hoạt động xuất nhập khẩu trong những tháng đầu năm 2026 vẫn chịu tác động bởi nhiều yếu tố từ thị trường quốc tế. Tuy nhiên, Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép vẫn nỗ lực triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm bảo đảm hoạt động thông quan hàng hóa diễn ra ổn định, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Chủ động kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại
Song song với nhiệm vụ tạo thuận lợi thương mại, Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép đặc biệt chú trọng công tác phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.
Với đặc thù là khu vực cảng nước sâu quốc tế, quản lý hệ thống 6 cảng container thuộc cảng biển đặc biệt theo Quyết định số 1579/QĐ-TTg ngày 22/9/2021 của Thủ tướng Chính phủ cùng hệ thống các cảng thương mại hàng xá, hàng lỏng, hàng rời và khu trung chuyển Gò Gia, địa bàn quản lý của Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép luôn tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng để thực hiện hành vi buôn lậu, gian lận thương mại hoặc vận chuyển trái phép ma túy qua đường biển.
Trước thực tế đó, đơn vị thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm soát địa bàn; tăng cường công tác phân tích thông tin, quản lý rủi ro và giám sát các nhóm hàng trọng điểm nhằm kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Từ đầu năm đến nay, Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép đã phát hiện 46 vụ vi phạm hành chính với tổng trị giá hàng vi phạm hơn 75,7 tỷ đồng. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính hơn 240 triệu đồng.
Các hành vi vi phạm chủ yếu gồm khai sai tên hàng, mã số hàng hóa, xuất xứ hàng hóa hoặc nộp chứng từ hồ sơ hải quan không đúng thời hạn quy định.
Theo lực lượng hải quan, hiện nay thủ đoạn vi phạm ngày càng tinh vi, đặc biệt trong hoạt động khai báo hải quan điện tử. Do đó, việc kết hợp giữa kiểm tra hồ sơ, quản lý rủi ro và ứng dụng công nghệ hiện đại được xem là giải pháp quan trọng nhằm kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường.
Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép cũng duy trì phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong công tác kiểm tra, kiểm soát địa bàn, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và ngăn chặn nguy cơ vận chuyển trái phép ma túy qua khu vực cảng biển.
Bên cạnh công tác chuyên môn, Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn do tác động từ chính sách giảm thuế và biến động thị trường thế giới.
Tính đến ngày 30/4, số thu ngân sách lũy kế của đơn vị đạt khoảng 2.804 tỷ đồng, giảm khoảng 12% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu do nhiều mặt hàng được áp dụng chính sách ưu đãi thuế theo các hiệp định thương mại và các nghị định giảm thuế của Chính phủ. Trong đó, mặt hàng xăng dầu - vốn chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn thu ngân sách hiện gần như không còn phát sinh số thu do hàng loạt chính sách giảm thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt.
Ngoài ra, tình hình xung đột tại Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến nguồn cung, vận tải quốc tế và kế hoạch nhập khẩu của nhiều doanh nghiệp. Một số mặt hàng như than đá, nông sản cũng chịu tác động từ chính sách giảm thuế và sự thay đổi nhu cầu thị trường.
Trong thời gian tới, Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép cho biết sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro và tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng nhằm bảo đảm an ninh, an toàn tại khu vực cảng biển trọng điểm phía Nam, đồng thời tiếp tục tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.
