Thanh tra Chính phủ vừa công bố Thông báo Kết luận thanh tra chuyên đề quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất dôi dư sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy tại Bộ Khoa học và Công nghệ. Theo kết luận, từ ngày 1/3/2025, Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Thông tin và Truyền thông được hợp nhất. Cùng với việc sắp xếp, tổ chức lại bộ máy, số lượng đơn vị trực thuộc Bộ được thu gọn từ 74 xuống còn 40 đơn vị.
Quá trình này đồng thời làm thay đổi quy mô quản lý tài sản công của Bộ Khoa học và Công nghệ. Tổng cộng 91 cơ sở nhà, đất trên phạm vi cả nước được Bộ quản lý, trong đó xác định 12 cơ sở thuộc diện dôi dư cần xử lý. Thanh tra Chính phủ ghi nhận Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức kiểm kê, rà soát và lập phương án xử lý đối với 36 cơ sở; trong đó 30 phương án đã được phê duyệt thực hiện.
Tuy nhiên, đến ngày 19/6/2026, công tác xử lý vẫn còn nhiều tồn tại. Có 12 cơ sở nhà, đất chưa được kê khai, đăng ký đất đai theo quy định của Luật Đất đai năm 2024; 6 cơ sở nhà, đất dôi dư vẫn chưa được xử lý dứt điểm.
Một trong những vấn đề tồn tại được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là sự chưa thống nhất giữa Bộ Khoa học và Công nghệ và chính quyền địa phương trong việc xác định căn cứ pháp lý để thu hồi, bàn giao và xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư.
Tại Hà Nội, một số cơ sở có vị trí thuận lợi rơi vào tình trạng kéo dài thủ tục do các bên chưa thống nhất được cơ chế xử lý. Đối với lô đất tại số 70 Trần Hưng Đạo và Khu nghiên cứu - phát triển tại Hòa Lạc, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất xử lý theo cơ chế thu hồi quy định tại Nghị định 186/2025/NĐ-CP hoặc pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.
Trong khi đó, UBND TP. Hà Nội yêu cầu đơn vị trực thuộc Bộ thực hiện thủ tục tự nguyện trả lại đất theo quy định của pháp luật đất đai. Việc chưa thống nhất về căn cứ pháp lý và trình tự thực hiện khiến quá trình xử lý các cơ sở này kéo dài.
Tương tự, tại TPHCM, khu đất B18 thuộc khu C30, phường Diên Hồng, có diện tích 6.403,4 m² cũng chưa thể xử lý. Theo kết luận thanh tra, khu đất không đáp ứng điều kiện về diện tích tối thiểu 1 ha để thực hiện dự án Trung tâm công nghệ cao. Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị thành phố thực hiện thu hồi theo quy định của pháp luật đất đai, trong khi phía thành phố đề nghị xử lý theo Nghị định 03/2025/NĐ-CP.
Đất công bị chia nhỏ làm ki - ốt kinh doanh
Tại Khánh Hòa, cơ sở nhà, đất rộng 281 m² tại số 1 Phan Chu Trinh, Nha Trang, dù UBND tỉnh đã thống nhất tiếp nhận từ tháng 5/2026 nhưng sau đó việc bàn giao vẫn chưa hoàn tất. Tại Lâm Đồng, diện tích 599.400 m² đất rừng phòng hộ ở Đà Lạt cũng được địa phương thống nhất phương án thu hồi nhưng tiến độ bàn giao thực tế còn chậm.
Theo Thanh tra Chính phủ, việc chậm hoàn tất các thủ tục bàn giao không chỉ kéo dài quá trình xử lý tài sản dôi dư mà còn làm chậm khả năng đưa nguồn lực đất đai vào sử dụng đúng mục đích.
Tại số 113 Trần Duy Hưng, Hà Nội, khu đất khoảng 8.000 m² từng được dự kiến triển khai Dự án Trụ sở giai đoạn 2. Dù khu đất đã được đầu tư hạ tầng, đến thời điểm thanh tra, tài sản này chủ yếu được sử dụng làm kho tạm và bãi đỗ xe, trong khi chưa có phương án chính thức để xử lý, khai thác.
Không chỉ tồn tại tình trạng chậm xử lý, một số cơ sở còn phát sinh tình trạng đất công bị lấn chiếm, sử dụng sai mục đích.
Tại cơ sở 96A Trần Phú, Hà Đông, có diện tích 55.133 m² do Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông quản lý, Thanh tra Chính phủ phát hiện 9 khu đất trống bị các hộ dân chiếm dụng làm kho tạm và nơi ở. Đáng chú ý hơn, tại Viện Công nghệ xạ hiếm thuộc Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, việc thu hồi diện tích đất bị sử dụng trái phép đã kéo dài nhiều năm.
Cụ thể, dù đơn vị đã ban hành quyết định thanh lý hợp đồng từ năm 2014, đến nay vẫn chưa thu hồi được 293 m² tại số 48 Láng Hạ, gồm 18 ki-ốt, và 311,5 m² tại số 140 Nguyễn Tuân, gồm 11 ki-ốt đang bị các cá nhân chiếm giữ, sử dụng để kinh doanh. Việc đất công bị chia nhỏ, sử dụng làm ki-ốt kinh doanh trong thời gian dài nhưng chưa được thu hồi cho thấy những hạn chế trong công tác quản lý, bảo vệ và xử lý tài sản công tại một số đơn vị trực thuộc Bộ.
Từ những tồn tại được phát hiện, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức rà soát, xác định rõ tính chất, mức độ, hậu quả và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan qua các thời kỳ để xem xét, xử lý theo quy định.
Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu làm rõ trách nhiệm của UBND phường Tương Mai, Hà Nội, trong việc chậm ban hành văn bản thu hồi khu đất khoảng 400 m² tại ngách 19/9 phố Kim Đồng. Đối với các cơ sở dôi dư còn vướng mắc, Bộ Khoa học và Công nghệ được yêu cầu khẩn trương phối hợp với UBND TP Hà Nội và TPHCM thống nhất căn cứ, cơ chế pháp lý để hoàn tất việc thu hồi, bàn giao và xử lý tài sản.
Đối với diện tích đất bị lấn chiếm, sử dụng sai mục đích, các đơn vị thuộc Bộ phải phối hợp với chính quyền địa phương để thu hồi toàn bộ diện tích, trong đó có các khu vực thuộc địa bàn Hà Đông, Thanh Xuân và Láng.
Riêng khu đất khoảng 8.000 m² tại 113 Trần Duy Hưng, Bộ Khoa học và Công nghệ phải sớm xây dựng phương án khai thác, sử dụng phù hợp, tránh để tài sản công tiếp tục bỏ trống sau khi dự án cũ được dừng.
