Từ ngày 7-18/8, nhiều nhân vật thường được cộng đồng gọi là “giang hồ mạng” liên tiếp vướng vòng tố tụng. Các vụ việc diễn ra tại nhiều địa phương, liên quan những nhóm hành vi khác nhau, từ gây rối trật tự công cộng, lợi dụng quyền tự do dân chủ đến lừa đảo, vi phạm kế toán và mua bán trái phép hóa đơn.
Điểm chung giữa họ là sở hữu lượng người theo dõi lớn trên mạng xã hội. Một số người "nổi tiếng" từ phát ngôn tục tĩu, công kích người khác hoặc kể về quá khứ tù tội. Số khác sử dụng hình ảnh giàu có, nghĩa khí và quan hệ “anh em xã hội” để xây dựng thương hiệu cá nhân, sau đó chuyển sang livestream, quảng cáo và kinh doanh.
Làn sóng giang hồ mạng vướng vòng lao lý
Ngày 18/8, Công an TP Hà Nội khởi tố Lê Văn Phú, tức Phú Lê, vợ là Lã Thúy Kiều cùng hai bị can khác. Nhóm này bị điều tra về những sai phạm liên quan kế toán và mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ.
Phú Lê được biết đến qua các MV, phim mạng nói về tình nghĩa và quan hệ “anh em xã hội”. Các tài khoản của người này thu hút lượng lớn người theo dõi trên Facebook, YouTube và TikTok.
Từ năm 2017 đến năm 2023, Phú Lê và vợ tham gia thành lập ba doanh nghiệp kinh doanh mỹ phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Theo điều tra ban đầu, một doanh nghiệp do hai người điều hành không lập đầy đủ hóa đơn và không kê khai toàn bộ doanh thu. Hơn 107 tỷ đồng tiền bán hàng được chuyển vào 10 tài khoản cá nhân nhưng không được hạch toán đầy đủ.
Lã Thúy Kiều còn bị cáo buộc chỉ đạo nhân viên lập hóa đơn không đúng thực tế để xử lý lượng hàng tồn kho trên sổ sách.
Cùng ngày, Công an tỉnh Ninh Bình khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Văn Thùy, biệt danh Tế Điên Nam Định. Người này bị điều tra về tội Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Sau khi chấp hành án, Thùy xây dựng các tài khoản mạng xã hội để kể về thời gian trong trại giam. Theo cơ quan công an, người này nhiều lần livestream nội dung sai sự thật, xúc phạm cán bộ và Ban giám thị Trại giam Ninh Khánh. Một buổi phát trực tiếp vào tháng 7/2022 thu hút gần 38.000 lượt xem và hơn 1.000 bình luận.
Trước đó, ngày 10/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố năm bị can, trong đó có Bùi Xuân Huấn, tức Huấn Hoa Hồng, và vợ là Phạm Thị Ngọc Linh.
Huấn bị bắt tạm giam về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Ngày 14/8, người này bị khởi tố thêm về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Từ năm 2015, Huấn phát triển các tài khoản Facebook và TikTok với hàng triệu người theo dõi. Người này sau đó tham gia bán hàng trực tuyến, hoạt động từ thiện và mua bán tài sản. Cơ quan điều tra cáo buộc Huấn cùng những người liên quan lợi dụng sức ảnh hưởng để thực hiện hành vi vi phạm. Vụ án đang được tiếp tục mở rộng.
Chuỗi vụ việc bắt đầu ngày 7/8. Công an tỉnh Bắc Ninh khởi tố Nguyễn Văn Hợi, tức Khánh “Sky”, Hồ Văn Khoa và Trần Đình Tiệp, tức “Vua Quạt”.
Theo cơ quan điều tra, ba người nhiều lần livestream tranh cãi và công kích nhau để tăng tương tác. Mâu thuẫn sau đó chuyển ra đời thực. Khánh “Sky”, Hồ Văn Khoa cùng một số người đến xưởng của Trần Đình Tiệp tại Bắc Ninh. Nhóm này vừa phát trực tiếp vừa có lời lẽ chửi bới, đe dọa.
Nguyễn Văn Hợi bị khởi tố về hai tội Gây rối trật tự công cộng và Lợi dụng các quyền tự do dân chủ. Hồ Văn Khoa bị khởi tố về tội Gây rối trật tự công cộng. Trần Đình Tiệp bị điều tra về tội Lợi dụng các quyền tự do dân chủ.
Cũng trong ngày 7/8, TAND khu vực 6, TP Hải Phòng tuyên Nguyễn Thành Long, tức Tiến “bịp”, 8 năm tù về tội Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Đồng phạm của Long nhận cùng mức án.
Trước đó, nhiều nhân vật nổi tiếng bằng hình ảnh tương tự đã bị xử lý. Khá “Bảnh” lĩnh 10 năm 6 tháng tù về các tội Đánh bạc và Tổ chức đánh bạc. Quang “Rambo” bị tuyên 8 năm tù về tội Cưỡng đoạt tài sản. Đường “Nhuệ” nhận nhiều bản án trong các vụ án khác nhau.
Giang hồ mạng đang “chết” thế nào?
Việc nhiều “giang hồ mạng” liên tiếp bị xử lý chưa thể xóa bỏ ngay hiện tượng này. Tuy nhiên, chuỗi vụ việc trong tháng 8 tạo hiệu ứng cảnh báo rõ rệt.
Công thức nổi tiếng của giang hồ mạng là phát ngôn gây sốc, sau đó khoe tiền, xe sang cùng quá khứ "tù tội". Nhiều người công kích nhau trên livestream nhằm tạo thảo luận, tranh cãi trên mạng.
Khi tài khoản thu hút lượng lớn lượt xem, họ bắt đầu nhận quảng cáo và livestream bán hàng. Một số người kêu gọi từ thiện hoặc mở doanh nghiệp. Hình ảnh trên mạng trở thành công cụ hỗ trợ hoạt động kinh doanh.
Các vụ án liên quan Huấn Hoa Hồng và Phú Lê cho thấy phạm vi kiểm tra dần được mở rộng. Cơ quan chức năng không chỉ xem xét video hoặc phát ngôn, mà còn kiểm tra hoạt động kinh doanh của loạt đối tượng, bao gồm dòng tiền, hóa đơn và sổ sách kế toán.
Trong vụ Phú Lê, cơ quan điều tra xác định hơn 107 tỷ đồng tiền bán hàng được chuyển vào nhiều tài khoản cá nhân, số tiền không được hạch toán đầy đủ. Huấn Hoa Hồng bị cáo buộc lợi dụng sức ảnh hưởng trên mạng để thực hiện hành vi vi phạm. Các hoạt động bị xem xét gồm bán hàng trực tuyến, từ thiện và mua bán tài sản.
Trường hợp Khánh “Sky”, Hồ Văn Khoa và “Vua Quạt” bắt nguồn từ mâu thuẫn trên livestream. Khi lượt xem được đẩy lên cao trào, nhóm người tìm gặp nhau ngoài đời để câu view, tiếp tục vòng tròn "lượt xem tạo ra tiền". Sau cùng, vụ việc dẫn tới hành vi bị cáo buộc gây ảnh hưởng đến an ninh, trật tự.
Tế Điên Nam Định lại bị điều tra vì nội dung phát trực tiếp. Cơ quan chức năng xác định một số phát ngôn của người này không đúng sự thật. Những nội dung đó bị cho là xúc phạm uy tín của cán bộ và cơ quan chức năng.
Giữa điểm nóng "giang hồ mạng", công chúng đặt câu hỏi mạng xã hội có đang "tiếp tay" cho nhóm người này? Một chuyên gia giải thích với Tiền Phong rằng Facebook, YouTube và TikTok đều sử dụng thuật toán phân phối nội dung. Thuật toán dựa vào lượt xem và thời gian theo dõi, quan trọng nhất là lượt bình luận và chia sẻ nội dung.
Nội dung gây tranh cãi luôn có tương tác cao, bất kể họ là người nổi tiếng hay không. Hệ thống có thể tiếp tục đề xuất nội dung đó. Phạm vi tiếp cận của chủ tài khoản cũng ngày càng được mở rộng.
"Dù khán giả có lên án, phản đối, song hệ thống các nền tảng vẫn ghi nhận tất cả bình luận, cảm xúc phẫn nộ là "lượt tương tác". Đó là lý do video phản cảm có thể được phân phối rộng hơn sau mỗi cuộc tranh cãi", chuyên gia nói với Tiền Phong.
Cơ chế này giúp một số tài khoản nhanh chóng nổi tiếng. Lượng người theo dõi sau đó được sử dụng để quảng cáo và bán hàng. Chủ tài khoản cũng có thể nhận tiền từ hoạt động sản xuất nội dung.
Chuyên gia nhấn mạnh các nền tảng cần tăng khả năng phát hiện vi phạm. Nội dung độc hại cần được hạn chế phân phối. Tài khoản vi phạm nhiều lần cần bị ngăn kiếm tiền. Hoạt động livestream bán hàng cũng cần được kiểm soát.
Song, điểm nghẽn lớn nhất của các nền tảng là việc kiểm duyệt tiếng Việt còn gặp nhiều khó khăn. Người làm nội dung thường sử dụng tiếng lóng, dùng cách nói ám chỉ. Một số buổi livestream kéo dài nhiều giờ, hệ thống tự động có thể không nhận diện đầy đủ nội dung vi phạm.
Theo số liệu công bố tháng 10/2025, Facebook đã chặn và gỡ 10.713 bài viết vi phạm. YouTube gỡ 705 video. TikTok loại bỏ 798 nội dung. Tỷ lệ đáp ứng yêu cầu của ba nền tảng đạt từ 92% đến 97%.
Những con số cho thấy các nền tảng đang nỗ lực "thanh lọc giang hồ mạng". Tuy nhiên, lượng nội dung vi phạm còn lớn, nội dung tiêu cực có thể lan truyền nhanh trước khi bị gỡ.
Nghị định 147/2024/NĐ-CP bổ sung nhiều quy định mới. Tài khoản phải được xác thực mới có thể đăng bài. Quy định này cũng áp dụng với bình luận, chia sẻ và livestream. Tài khoản livestream để bán hàng phải được xác thực bằng số định danh cá nhân. Yêu cầu này được áp dụng khi hoạt động phát sinh doanh thu.
Nền tảng phải gỡ nội dung vi phạm, đồng thời cung cấp thông tin người dùng theo yêu cầu của cơ quan chức năng. Tài khoản thường xuyên vi phạm có thể bị khóa. Chủ trang, kênh và nhóm cộng đồng phải quản lý nội dung đăng tải.
Sau cùng, chuỗi vụ việc trong tháng 8 cho thấy mọi hành vi trên mạng đều có thể kéo theo trách nhiệm pháp lý, dẫn đến "cái chết dần" của giang hồ mạng, thanh lọc và tạo môi trường văn minh trên mạng xã hội.
