Tại tọa đàm “Hiểu đúng - Phòng ngừa và điều trị hiệu quả bệnh hẹp van động mạch chủ” do Báo Sức khỏe & Đời sống tổ chức với sự đồng hành của Medtronic Việt Nam, các chuyên gia tim mạch cho biết cùng với tốc độ già hoá dân số, bệnh lý van tim do thoái hoá, vôi hoá đang ngày càng được quan tâm. Trong đó hẹp van động mạch chủ là một trong những bệnh lý van tim thường gặp ở người cao tuổi.
Hẹp van động mạch chủ diễn tiến âm thầm
Thống kê quốc tế cho thấy khoảng 3-5% người trên 75 tuổi mắc bệnh. Với tốc độ già hóa dân số hiện nay, số bệnh nhân tại Việt Nam cũng đang tăng lên từng năm.
Theo TTND.GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM trước đây bệnh van tim ở Việt Nam chủ yếu là hậu quả của thấp tim thì hiện nay với quá trình già hóa dân số, bệnh van tim do thoái hóa và vôi hóa cũng xuất hiện ngày càng nhiều.
GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cho biết, hẹp van động mạch chủ có ba nhóm nguyên nhân chính gồm thoái hóa van theo tuổi tác, bất thường bẩm sinh như van động mạch chủ hai lá và bệnh van tim hậu thấp. Trong đó, thoái hóa van do tuổi tác hiện là nguyên nhân thường gặp ở người trên 65 tuổi.
Theo các chuyên gia, điều đáng lưu ý là bệnh thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Người bệnh có thể vẫn sinh hoạt bình thường cho đến khi xuất hiện các triệu chứng rõ rệt như khó thở khi gắng sức, đau ngực, choáng váng hoặc ngất.
“Nhiều bệnh nhân đến viện trong tâm trạng hoàn toàn bất ngờ. Hôm qua vẫn nghĩ mình chỉ yếu đi vì tuổi tác, hôm nay đã được thông báo phải thay van tim hoặc cấy van qua ống thông. Đó là cú sốc rất lớn”, TTND.GS.TS.BS Võ Thành Nhân chia sẻ.
GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định chia sẻ, van động mạch có vai trò đưa máu từ tim đi nuôi cơ thể. Khi van bị vôi hoá, xơ cứng và hẹp lại, tim phải tăng cường co bóp để đưa máu qua lỗ van ngày càng hẹp đó. Theo thời gian, cơ tim dày lên, giảm độ đàn hồi và chức năng bơm máu suy giảm.
“Khi trái tim đã không còn khả năng thích nghi, bệnh sẽ chuyển rất nhanh sang giai đoạn nguy hiểm", ông cho biết.
Theo TTND.GS.TS.BS Võ Thành Nhân, nhiều người cao tuổi có xu hướng xem việc giảm khả năng vận động là biểu hiện bình thường của tuổi già. Tuy nhiên, nếu khả năng gắng sức giảm nhanh trong thời gian ngắn, đây có thể là dấu hiệu bệnh đang tiến triển chứ không đơn thuần là biểu hiện của tuổi tác.
Nếu năm ngoái vẫn leo được hai tầng cầu thang mà năm nay mới lên nửa tầng đã phải dừng lại lấy hơi, hoặc những công việc trước đây làm được nay trở nên quá sức, đó không còn là biểu hiện của lão hoá đơn thuần, ông nói.
Can thiệp ít xâm lấn cho người bệnh có nguy cơ cao
Theo TTND.GS.TS.BS Võ Thành Nhân, hiện nay với sự phát triển của khoa học công nghệ, bệnh hẹp van động mạch chủ có thể được phát hiện tương đối dễ dàng hơn thông qua khám sức khỏe định kỳ và thực hiện siêu âm tim. Khi phát hiện bệnh, người bệnh có nhiều phương pháp điều trị, trong đó có phẫu thuật thay van tim và cấy van động mạch chủ qua đường ống thông. Tuy nhiên, việc lựa chọn phương pháp nào cần được đánh giá dựa trên tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân.
Kỹ thuật cấy van động mạch chủ qua đường ống thông (TAVI) là phương pháp đưa van tim nhân tạo vào vị trí van động mạch chủ thông qua hệ thống ống thông, thường tiếp cận qua đường mạch máu. Nhờ tính chất ít xâm lấn, phương pháp này giúp giảm sang chấn, hồi phục nhanh và rút ngắn thời gian nằm viện ở những bệnh nhân phù hợp.
“Mỗi bệnh nhân là một thế giới riêng. Lựa chọn điều trị không chỉ giải quyết ca bệnh hôm nay mà còn phải tính cho cả chặng đường nhiều năm sau. Vì vậy, mọi quyết định đều cần hội đồng tim mạch đa chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng”, TTND.GS.TS.BS Võ Thành Nhân chia sẻ.
Ông đưa ra trường hợp một bệnh nhân nữ 94 tuổi bị hẹp van động mạch chủ nặng, suy tim độ IV. Theo ông, trước khi can thiệp, bệnh nhân gần như chỉ nằm một chỗ vì khó thở. Sau khi được cấy van động mạch chủ qua đường ống thông (TAVI) đúng chỉ định, ngay từ ngày hôm sau, bệnh nhân đã có thể nằm đầu bằng và ngủ được, chất lượng cuộc sống được cải thiện rõ rệt.
Theo GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định, khi hẹp van động mạch chủ tiến triển nặng, người bệnh có thể đối mặt với suy tim, rối loạn nhịp tim, ngất hoặc đột tử. Vì vậy, việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm có ý nghĩa quan trọng trong điều trị cho bệnh nhân.
Các chuyên gia khuyến cáo người trên 65 tuổi, đặc biệt những người có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, bệnh thận mạn hoặc hút thuốc lá nên khám sức khỏe định kỳ và siêu âm tim khi có chỉ định.
Với hẹp van động mạch chủ, phát hiện sớm không chỉ giúp kiểm soát bệnh tốt hơn mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị phù hợp.
