Doanh nghiệp lập hai sổ sách do thu - chi giữa quy định và thực tế có khoảng cách?
Chiều 19/8, luật sư cùng 28 bị cáo phạm tội trong vụ án xảy ra tại Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (cũ), thực hiện quyền bào chữa và tự bào chữa.
Nêu quan điểm luận tội trước đó, Viện Kiểm sát đề nghị Tòa tuyên bị cáo Nghiêm Quốc Hưng (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Hoàng Long) mức án từ 5 - 6 năm tù tội "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”. Trong vụ án, doanh nghiệp của Hưng đưa lao động đi xuất khẩu và thu tiền nhiều nhất, bị cáo chỉ đạo để ngoài sổ sách gây thiệt hại thuế hơn 241 tỷ đồng.
Bào chữa cho bị cáo Hưng, luật sư Bùi Anh Tuấn xác nhận thân chủ bị truy tố đúng tội. Tuy nhiên, mức án Viện kiểm sát đề nghị phạt là quá nghiêm khắc.
Theo luật sư, giai đoạn 2020 – 2024, các công ty của bị cáo Hưng đưa khoảng 15.037 người lao động đi làm việc tại thị trường Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc. Việc duy trì hai hệ thống sổ sách kế toán xuất phát nguyên nhân như: Công ty phải chi cho những khoản khác theo quy định, chi tiêu cực như bôi trơn, chạy giấy phép cho những người trong cơ quan quản lý Nhà nước ở Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội.
Luật sư cho rằng, việc lập hai sổ sách này không nhằm mục đích trục lợi tiền thuế, mà do cách quản trị doanh nghiệp yếu kém, do những rào cản, những khoản thu chi giữa quy định và thực tế có khoảng cách nên Công ty lập hai sổ sách để theo dõi. Tuy nhiên, dù lập với mục đích gì cũng là vi phạm pháp luật. Nhận thức được vấn đề, bị cáo Hưng đã cùng gia đình khắc phục triệt để.
Cụ thể, bị cáo Hưng và gia đình 4 lần nộp vào tài khoản của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ công an và Thi hành án dân sự Hà Nội tổng số tiền là hơn 201 tỷ đồng; giai đoạn chuẩn bị đưa vụ án xét xử, Công ty Hoàng Long và Hưng có đơn gửi Tòa án, Viện kiểm sát cho phép được tính số USD và số tiền VNĐ bị thu giữ khi khám xét là hơn 39 tỷ đồng để hoàn thành nghĩa vụ.
Theo luật sư, bị cáo Hưng có nhân thân tốt, phạm tội lần đầu. Công ty Hoàng Long là một trong những doanh nghiệp xuất khẩu lao động truyền thống. Nhiều địa phương Hà Tĩnh, Nghệ An, Thái Nguyên… đã ghi nhận và tặng bằng khen, giấy khen vì doanh nghiệp có những đóng góp thiết thực vào công tác giải quyết việc làm và phát triển kinh tế, xã hội.
Từ phân tích trên, luật sư đề nghị Tòa tuyên bị cáo Hưng mức án thấp hơn so với đề nghị của Viện Kiểm sát.
'Ông Nguyễn Bá Hoan chỉ được ký duyệt sau khi Bộ trưởng đã phê duyệt và đồng ý'
Bào chữa cho cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan, luật sư cũng đồng ý về tội danh, nhưng cho rằng "án đề nghị quá nặng".
Luật sư cho biết, ông Hoan trên cương vị Thứ trưởng, phải quản lý khối lượng công việc lớn, không chỉ chịu trách nhiệm quản lý riêng Cục Quản lý lao động ngoài nước mà còn có Cục Người có công, Trung tâm Lao động ngoài nước, Trung tâm Thông tin; hỗ trợ Bộ trưởng mảng bảo trợ xã hội, đơn thư khiếu nại, tố cáo...
Theo luật sư, áp lực công việc lớn khiến thân chủ phát sinh một số sai sót trong quy trình kiểm tra, giám sát. Nhìn từ diễn biến vụ án, luật sư cho hay cựu Thứ trưởng không đặt điều kiện, gây khó khăn hay sách nhiễu doanh nghiệp nhằm mục đích trục lợi mà chỉ thực thi công vụ và nhận hối lộ “thụ động". Việc này diễn ra do sự tự nguyện tiếp cận từ phía doanh nghiệp.
Vẫn theo luật sư, ông Hoan không phải cá nhân có toàn quyền với việc ký hay không ký hồ sơ cho doanh nghiệp. Theo quy trình, tờ trình được gửi lên cả Thứ trưởng và Bộ trưởng. Ông Hoan chỉ được ký duyệt sau khi Bộ trưởng đã phê duyệt và đồng ý.
"Việc chậm hay nhanh không do ông Hoan ký mà do cấp dưới gây khó ngay từ đầu", luật sư lập luận. Trong khi, cáo trạng buộc tội thể hiện rõ ông Hoan “ngó lơ” hoặc cho cấp dưới lập các giấy phép “con” đẩy doanh nghiệp vào thế khó, buộc phải đưa tiền “bôi trơn”.
Như với các loại giấy phép con diện Visa E7 cho lao động đi Hàn Quốc, cáo trạng xác định doanh nghiệp "không thể tự lấy". Trong khi, luật sư bào chữa cho ông Hoan lập luận rằng theo lời khai của cấp dưới thể hiện quy trình thay đổi do phía Hàn Quốc có yêu cầu khác các thị trường còn lại. Ông Hoan với tư cách Thứ trưởng phụ trách chỉ đưa ra chỉ đạo mang tính định hướng chung cho Cục Quản lý lao động ngoài nước khi xây dựng quy trình mới, trong bối cảnh các văn bản luật chưa bao quát hết được đặc thù của thị trường.
Luật sư đánh giá, xét về mặt quản lý Nhà nước, quy trình mới mang hiệu quả tích cực, giảm rủi ro cho người lao động. Tuy nhiên, đứng về phía doanh nghiệp lại là “phiền hà” nhưng những khó khăn này không được cố ý tạo ra từ đầu để "vòi vĩnh" hối lộ.
Theo luật sư, ông Hoan "không phạm tội vì tiền" mà xuất phát từ bất cập, chồng chéo của các quy định pháp luật, dẫn đến không thể đưa ra các chỉ đạo cụ thể. Nhóm bị cáo là cán bộ dưới quyền của ông trước đó cũng nhiều lần khai quy định mới khiến doanh nghiệp "hiểu lầm" cán bộ đang làm khó, nên mang tiền đến biếu.
Ngoài lập luận bào chữa, luật sư nêu thêm các tình tiết giảm nhẹ cho cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan như: cha mẹ ruột, cha mẹ vợ, chú bác đều có thành tích, cá nhân ông Hoan được tặng hàng chục bằng khen; Bộ Nội vụ và 46 cán bộ hưu trí từng công tác với ông Hoan có đơn xin giảm nhẹ trách nhiệm cho ông…
