The Paper đưa tin blogger mang tên Bạn học Cảnh kể chuyện xưa, tên thật là Cảnh Hồng Vỹ đang gây chấn động giới học thuật Trung Quốc. Anh liên tục bóc phốt các trường hợp sai phạm học thuật, làm giả số liệu trong luận văn hoặc bài báo khoa học của các nghiên cứu sinh, tiến sĩ, từ các trường đại học danh tiếng khắp Trung Quốc.
Bão táp giới học thuật Trung Quốc
Bắt đầu từ tháng 4, tài khoản mạng xã hội Bạn học Cảnh kể chuyện xưa liên tục đưa tin về hành vi gian lận học thuật của các học giả đại học. Trước đó, Cảnh Hồng Vỹ là nghiên cứu sinh tiến sĩ kiêm blogger chia sẻ về kiến thức khoa học với hơn 1,8 triệu người theo dõi.
Sau những tiết lộ gây chấn động của anh, lượt truy cập lên tới hàng triệu. Nhiều cơ quan học thuật lớn của Trung Quốc như Liên đoàn Phổ biến Khoa học tỉnh Chiết Giang, Ủy ban Chính trị Hiệp thương Nhân dân tỉnh Chiết Giang đến gặp Cảnh Hồng Vỹ để trao đổi về những tiến triển mới nhất trong việc sản xuất video.
Cảnh Hồng Vỹ mổ xẻ các bài báo khoa học, sử dụng nhiều công cụ như ảnh chụp kỹ thuật Western blot, ảnh hiển vi, AI, các phương pháp thống kê, các tập dữ liệu bổ sung để chỉ ra dấu hiệu chỉnh sửa, ngụy tạo dữ liệu. Kết quả, những nghiên cứu khoa học mà Cảnh Hồng Vỹ phân tích đã bị điều tra lại, khiến 40 nghiên cứu sinh rơi vào cảnh lao đao.
Trong số người bị điều tra có 4 tiến sĩ, giáo sư giữ chức vụ cao như vụ trưởng, trưởng khoa tại các đại học lớn là Đại học Nam Khai (Nankai University) , Đại học Tôn Trung Sơn, Đại học Đồng Tế.
Đáng nói, bốn người này đều từng nhận danh hiệu Thanh niên kiệt xuất của Trung Quốc, một người là ứng cử viên viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc vào tháng 8/2025, người khác nhận danh hiệu Học giả Trường Giang của Bộ Giáo dục.
Người gây chú ý nhất là một chuyên gia hàng đầu về nghiên cứu ung thư, giữ chức Trưởng khoa Khoa học sự sống của Đại học Đồng Tế, Thượng Hải. Cả bốn người đã bị cách chức để điều tra vì không giám sát chặt chẽ tính chính xác của dữ liệu trong các bài báo nghiên cứu khoa học.
Đến 8/9, Quỹ Khoa học tự nhiên Quốc gia Trung Quốc (NSFC) đã tuyên bố 40 nhà nghiên cứu có sai phạm học thuật, liên quan tới 31 vụ vi phạm liêm chính khoa học tại các đại học và bệnh viện.
Theo thông báo của NSFC, nhóm các nhà khoa học này vướng phải nhiều lỗi như đạo văn, sử dụng hình ảnh giả mạo, số liệu thiếu tính xác thực, mua bán dữ liệu, sử dụng trái phép tên của người khác...
Hình phạt cho những người vi phạm là bị cấm tham gia các dự án do tổ chức này tài trợ trong 3-7 năm, đồng thời thu hồi quyền triển khai các dự án, tiền tài trợ.
Blogger đào tận gốc rễ các vụ gian lận
Sau khi Cảnh Hồng Vỹ chỉ ra những sai sót trong các bài nghiên cứu khoa học được đăng tải, giới học thuật Trung Quốc xôn xao, ngay cả lãnh đạo cấp cao của nhà nước Trung Quốc cũng kêu gọi quản lý và xử lý nghiêm các hành vi gian lận trong giới khoa học.
Truyền thông Trung Quốc bình luận: "Cảnh Hồng Vỹ là người đã đào tận gốc bộ máy thối nát của giới học thuật". Sự việc còn gây chấn động quốc tế, những tờ báo lớn như The Wall Street Journal cũng đưa tin về vụ việc.
Cảnh Hồng Vỹ là người đã khai màn cho cuộc trấn áp gian lận học thuật quy mô lớn, khiến hàng chục giáo sư, nhà nghiên cứu tại Trung Quốc bị điều tra.
Cảnh Hồng Vỹ, 33 tuổi, từng nhận bằng cử nhân và thạc sĩ từ Đại học Cát Lâm. Sau đó, anh theo học tiến sĩ Sinh học tại một đại học hàng đầu ở Bắc Kinh nhưng bỏ dở vì cảm thấy mệt mỏi bất lực vì việc học tiến sĩ không như anh mong muốn. Hiện tại, anh sinh sống tại Hàng Châu, được Trường Cao đẳng Công nghiệp Phổ biến Khoa học thuộc Đại học Truyền thông Chiết Giang mời làm diễn giả.
Chia sẻ với truyền thông, Cảnh Hồng Vỹ khẳng định chưa bao giờ liên hệ riêng với các nhà nghiên cứu hoặc tổ chức phát hiện gian lận học thuật. Mục tiêu của anh không phải để thu hút sự chú ý mà là để thực hiện trách nhiệm xã hội, mong muốn tạo ra môi trường nghiên cứu lành mạnh, trong sạch hơn.
"Các video vạch trần của tôi chủ yếu nhằm vào những người có chức danh danh giá như hiệu trưởng đại học, người nhận Quỹ Khoa học Quốc gia dành cho nhà khoa học trẻ xuất sắc và các học giả Trường Giang. Theo tôi, những người này có môi trường nghiên cứu hàng đầu, phòng thí nghiệm tốt nhất và đã nhận được tài trợ quốc gia. Họ có cơ hội đạt được nhiều "thành tựu" hơn thông qua các bài báo bịa đặt và gây ảnh hưởng đáng kể đến cộng đồng học thuật, điều này là vô cùng nghiêm trọng", Cảnh Hồng Vỹ chia sẻ.
Hành động của Cảnh Hồng Vỹ nhận được nhiều lời khen ngợi của nghiên cứu sinh, trường học... Phó chủ tịch Ủy ban Chính trị Hiệp thương Nhân dân tỉnh Chiết Giang Chu Quốc Huy nhấn mạnh: "Tôi đã từng nghe về Cảnh Hồng Vỹ rồi. Lòng dũng cảm nói lên sự thật và theo đuổi sự thật của cậu ấy là phẩm chất vô cùng quý giá. Thật đáng khen khi những người trẻ như Cảnh, dám nói thẳng thắn và hành động tỉ mỉ, đã chủ động đảm nhận nhiều nhiệm vụ trong phạm vi các cơ quan chính phủ và các tổ chức liên quan".
