Người có công phải xin xác nhận có công, doanh nghiệp gọi nhưng Bộ... không trả lời

Bỗng dưng bị thu hồi đất

Về sự phức tạp, rườm rà của thủ tục hành chính cấp cơ sở, trường hợp của gia đình bà Lê Thị Nga (SN 1949) trú thôn My Thượng, xã Thanh Oai, TP. Hà Nội (thuộc đối tượng gia đình có công với cách mạng) là một minh chứng điển hình.

Trao đổi với PV Tiền Phong, bà Nga cho biết gia đình có thửa đất 816m2 gắn liền với lịch sử thời kháng chiến chống Pháp, được sử dụng liên tục và không có tranh chấp. Năm 1970, gia đình đào khoảng 260m2 đất làm ao, sau đó lấp đi vào năm 2012. Bà cam đoan chưa từng hiến hay bán đất cho hợp tác xã, điều này cũng được cán bộ địa chính xác nhận từ năm 1991 khi gia đình nộp thuế sử dụng đất.

Tuy nhiên, khi gia đình nộp hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) vào đầu năm 2025, cán bộ địa chính liên tục lấy lý do từ chối. Sau khi nhận phiếu xin lỗi về sự chậm trễ và một thông báo mập mờ đùn đẩy trách nhiệm của cơ quan chức năng địa phương, bà Nga làm đơn khiếu nại nhưng phải mất tới 49 ngày thì UBND xã mới thụ lý.

Theo ghi nhận của PV Tiền Phong, tại buổi làm việc vào chiều 29/4 giữa bà Nga với bộ phận tiếp công dân xã Thanh Oai (gồm chuyên viên phòng Kinh tế Phạm Huy Tuyến và công chức văn phòng Nguyễn Đình Thắm), phía chính quyền cho rằng vụ việc vướng mắc là do Quyết định 249 (Kết luận số 249/KL-TTTP-P5) của Thanh tra TP. Hà Nội. Đây là văn bản yêu cầu thu hồi các diện tích đất công ích 5% bị buông lỏng quản lý, giao bán trái thẩm quyền.

Ông Phạm Huy Tuyến cho biết: "Nếu bây giờ chúng tôi cấp thì thanh tra thành phố họ quy trách nhiệm". Đáng nói, đây là vướng mắc chung của 119 hộ dân tại xã Thanh Oai suốt 27 năm qua do thực tế không thể thu hồi vì người dân đã xây nhà kiên cố. Chính quyền đã đề xuất 2 phương án: Một là tách phần 260m2 vướng Quyết định 249 ra chờ tháo gỡ chung và cấp sổ cho 556m2 còn lại của gia đình bà Nga. Hai là tiếp tục giải quyết khiếu nại nếu gia đình muốn cấp toàn bộ 816m2.

Tuy nhiên, bà Nga yêu cầu được cấp sổ đỏ cho toàn bộ diện tích đất, vì cho rằng trường hợp của mình có nguồn gốc rõ ràng, không giống với hàng trăm hộ dân kia.

Ở góc nhìn pháp lý, Luật sư Hoàng Tuấn Vũ - Đoàn Luật sư TP. Hà Nội - nêu ra một thực trạng nhức nhối: Cán bộ thực thi tự ý yêu cầu nhiều thủ tục gây khó dễ cho dân. Điển hình là việc bắt người dân tự chứng minh nguồn gốc đất qua nhiều đời chủ, hay ép người dân tự đi đo đạc và trả phí bản đồ. Theo Nghị định 151, trách nhiệm xác minh hồ sơ và liên hệ đơn vị đo đạc hoàn toàn thuộc về UBND cấp xã.

Người có công phải làm đơn xin xác nhận... có công

Pháp luật quy định đối tượng người có công với cách mạng sẽ được miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất khi cấp sổ đỏ, nhưng thực tế tại cơ sở lại có những trường hợp rất éo le.

Đơn cử là ông Đ.M.K. (78 tuổi) trú tại xã Tiến Thắng, TP. Hà Nội. Ông Đ.M.K. có Huy chương kháng chiến hạng Nhất và đang nhận trợ cấp hằng tháng từ Nhà nước, nhưng các cơ quan chức năng vẫn không coi đó là giấy tờ chứng minh.

Theo yêu cầu của cơ quan chức năng địa phương, để được miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất khi cấp sổ đỏ, ông Đ.M.K. phải nộp đơn lên Sở Nội vụ xin giấy xác nhận (không có mẫu chung, người dân phải tự viết), sau đó lại phải mang về UBND xã để xác nhận thêm một vòng nữa. Đây là một thủ tục thừa thãi, pháp luật không quy định, gây mất thời gian và có nguy cơ phát sinh tiêu cực.

Ngoài ra, khi tách thửa, người dân bị yêu cầu làm những thủ tục không cần thiết như xin xác nhận "đủ điều kiện", hay "hiến đất làm đường" trái với quy định của Bộ luật Dân sự. Đáng ngại hơn, để được miễn thuế thu nhập cá nhân, người dân phải tự đi xin xác nhận có "một căn nhà duy nhất", trong khi cơ quan quản lý hoàn toàn có thể tra cứu trên hệ thống liên thông.

Phát nản vì ngược xuôi xin cấp phép

Theo phản ánh của chị P.T.L. - nhân viên một doanh nghiệp có trụ sở trên địa bàn phường Đông Ngạc, TP. Hà Nội, chị P.T.L. được ủy quyền nộp hồ sơ xin cấp giấy phép lao động đối với người lao động làm việc tại Việt Nam. Theo phiếu hẹn trả lời, kết quả trả lời dự kiến của chị là 9h11 ngày 29/9/2025. Tuy nhiên đến ngày 4/10/2025, sau rất nhiều lần đi lại giữa hành chính công chi nhánh 2 và Sở Nội vụ tại Hà Nội, chị P.T.L. nhận được câu trả lời rằng kết quả đã được chuyển xuống hành chính công. Nhưng khi đến nhận kết quả tại địa điểm đăng ký, chị P.T.L. được thông báo rằng kết quả thủ tục không có và liên hệ với các bộ phận phụ trách hồ sơ để giải quyết, nhưng chị P.T.L. không liên hệ được.

Trao đổi với PV Tiền Phong, chị P.T.L. cho biết, sau khi phản ánh chị đã nhận được kết quả, tuy nhiên chị P.T.L. phải đi lại tận 3 nơi để xin dấu xác nhận mới lấy được kết quả về, việc này khiến chị tốn nhiều thời gian và công sức hơn.

Ông Đoàn Duy Hưng - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần IIP (đơn vị tư vấn thu hút đầu tư bất động sản công nghiệp cho các đối tác FDI từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu) - thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn về thủ tục hành chính. Ông Hưng nhấn mạnh: "Doanh nghiệp Việt Nam am hiểu thị trường mà còn gặp khó, thì các doanh nghiệp nước ngoài khi sang đây sẽ còn thấy khó khăn gấp bội".

Vấn đề cốt lõi hiện nay là các cơ quan quản lý nhà nước như Ban quản lý các khu công nghiệp, Sở Tài chính, Sở Công Thương có ban hành hướng dẫn nhưng rất thiếu chi tiết, đầu mối liên hệ không cụ thể. Các đường dây nóng lập ra nhưng "có chỗ gọi được, chỗ không". Tình trạng nộp hồ sơ qua cổng dịch vụ công bị trả lại hoặc luân chuyển nội bộ mà không có một lời giải thích phản hồi cho doanh nghiệp, điều này diễn ra như "cơm bữa".

Ông Hưng dẫn chứng câu chuyện từ chính doanh nghiệp của mình. Ngày 15/1 năm nay, công ty gửi văn bản tới Bộ Khoa học và Công nghệ để xin thẩm định nền tảng công nghệ trí tuệ nhân tạo do công ty tự đầu tư để làm đề tài khoa học. Vậy nhưng, hơn 3 tháng trôi qua, hiện doanh nghiệp vẫn không nhận được bất kỳ một dòng hồi đáp nào, gọi điện thoại lên cơ quan bộ không có ai nghe máy và cũng không có đầu mối hỗ trợ.

Đối với các nhà đầu tư nước ngoài, ông Hưng chỉ ra 4 rào cản thủ tục lớn nhất khiến môi trường đầu tư kém minh bạch: Thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC); thủ tục cấp giấy phép xây dựng; thủ tục thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy; thủ tục môi trường. Nhà đầu tư nước ngoài luôn đề cao tính minh bạch, họ cần biết phải chuẩn bị giấy tờ gì, liên hệ với ai và bao lâu có kết quả. Khi thời gian làm các thủ tục này kéo dài từ 3-9 tháng kể từ lúc chốt thuê đất, nhà đầu tư sẽ nản lòng, đánh mất cơ hội kinh doanh và hệ quả tất yếu là họ chuyển hướng rót vốn sang các quốc gia cạnh tranh khác.

Ông Hưng khẳng định, nếu rút ngắn thời gian từ khi chốt đất đến khi có giấy phép xây dựng xuống chỉ còn 1-3 tháng, sức cạnh tranh của Việt Nam sẽ tăng cao.