Nghiên cứu cơ chế tháo gỡ vướng mắc
Cục Thuế vừa có văn bản trả lời Hội Tư vấn thuế Việt Nam và Hiệp hội Đại lý, môi giới và dịch vụ Hàng hải Việt Nam về chính sách tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện pháp luật quản lý thuế đối với doanh nghiệp, hộ, cá nhân kinh doanh. Đây là những trường hợp đang trong trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) và không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06).
Cơ quan thuế cho biết sẽ nghiên cứu trình Bộ Tài chính, Chính phủ và Quốc hội xây dựng văn bản quy phạm pháp luật quy định về cơ chế tháo gỡ đối với người nộp thuế ở 2 trạng thái này.
Theo bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, quá trình triển khai chiến dịch làm sạch mã số thuế đã phát sinh một số vướng mắc, với nhóm người nộp thuế không am hiểu pháp luật, không có dấu hiệu cố tình vi phạm. Cụ thể là việc xác định nghĩa vụ thuế, tiền chậm nộp và xử lý vi phạm đối với các trường hợp này.
Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam dẫn ví dụ một trường hợp thực tế cho thấy rõ vấn đề này. Doanh nghiệp chấm dứt hoạt động từ năm 2013 nhưng đến tháng 8/2026 mới làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Tổng số tiền doanh nghiệp được thông báo phải nộp để hoàn tất thủ tục gồm 11,5 triệu đồng tiền phạt chậm nộp tờ khai thuế giá trị gia tăng; 11,5 triệu tiền phạt chậm nộp tờ khai thuế thu nhập doanh nghiệp; 22 triệu lệ phí môn bài từ năm 2013 đến năm 2025 và 16 triệu tiền chậm nộp. Tổng cộng 61 triệu đồng.
Doanh nghiệp không hoạt động nhưng vẫn phát sinh lệ phí môn bài nếu không thực hiện đúng thủ tục thông báo tạm ngừng kinh doanh. Ảnh minh họa.
Bà Cúc đề xuất phân loại người nộp thuế để có cách xử lý phù hợp. Với doanh nghiệp “ma”, mua bán hóa đơn, trốn thuế hoặc giả mạo thông tin để thành lập doanh nghiệp, cần xử lý nghiêm. Với doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa chấm dứt mã số thuế do thiếu hiểu biết hoặc “bỏ quên”, nếu thực tế không kinh doanh, không phát sinh doanh thu, chi phí và không nợ thuế, có thể xem xét không truy thu lệ phí môn bài, tiền chậm nộp và không xử phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế trong thời gian không hoạt động.
Đối với các khoản thuế còn nợ trước khi ngừng hoạt động, bác Cúc cho rằng nếu không có dấu hiệu gian lận, cần thu đủ thuế gốc, đồng thời nghiên cứu giới hạn thời gian tính tiền chậm nộp, chẳng hạn không quá 5 năm, để tạo điều kiện cho doanh nghiệp sớm chấm dứt mã số thuế.
Linh hoạt để xử lý các nghĩa vụ tồn đọng
Ông Lê Văn Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas - cho biết, lệ phí môn bài là khoản mà tổ chức, cá nhân kinh doanh phải nộp hằng năm. Nếu doanh nghiệp không còn hoạt động thì nên xem xét không thu lệ phí môn bài, đó cũng là một phương án để chiến dịch làm sạch mã số thuế diễn ra thuận lợi, tránh kéo dài gây khó cho cả ngành thuế.
"Muốn làm sạch được mã số thuế, chúng ta cần giải pháp phù hợp cho tình hình hiện tại. Về lâu dài, cần rút gọn và đơn giản hóa quy trình giải thể, để đảm bảo thủ tục giải thể diễn ra nhanh chóng", ông Tuấn nói.
Ông Trần Văn Quân - Chủ tịch Công ty Luật VNLaws - cho biết, thực tế nhiều hộ kinh doanh cũ cũng gặp khó khi thực hiện dừng hoạt động. Theo ông Quân, có những hộ thực tế đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt mã số thuế. Khi chủ hộ muốn thành lập doanh nghiệp mới, doanh nghiệp lại gặp vướng mắc trong phát hành hóa đơn do nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh cũ chưa được giải quyết.
Ông Quân cho rằng vấn đề càng khó khi có trường hợp cơ quan thuế yêu cầu hộ kinh doanh cung cấp sổ sách hoặc sao kê ngân hàng từ những năm trước để giải trình, trong khi thời điểm đó chưa có đủ cơ chế để thực hiện yêu cầu như hiện nay.
Trong giai đoạn chuyển tiếp từ cơ chế cũ sang cơ chế mới, Chủ tịch VNLaws đề xuất cần có cơ chế linh hoạt để xử lý các nghĩa vụ tồn đọng trong quá khứ, thay vì để những vướng mắc này trở thành rào cản khiến hộ kinh doanh không thể chấm dứt hoạt động.
Cục Thuế đang rà soát gần 620.000 doanh nghiệp để làm sạch mã số thuế, trong đó có khoảng 291.900 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất giải thể và 325.500 doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, có nợ thuế.
