Bớt sổ sách vẫn lo hóa đơn
Bổ sung tại dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Bộ Tài chính đang đề xuất áp dụng phương pháp tính thuế trên doanh thu với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng/năm. Hộ kinh doanh có thể chỉ phải kê khai trên một sổ kế toán, thay vì 4 sổ như hiện nay và không phải hạch toán chi phí.
Anh Phạm Anh Quyết - đại diện một hộ kinh doanh tại Hà Nội - cho biết rất phấn khởi trước đề xuất giảm 30% thuế, đây là sự hỗ trợ thiết thực trong bối cảnh bà con đang phải thích ứng với nhiều quy định mới về hóa đơn điện tử, phần mềm bán hàng, thuế và kế toán.
Tuy nhiên, bài toán với các hộ chưa dừng ở cách tính thuế. Anh Quyết cho biết các hộ hiện phải thích ứng với nhiều yêu cầu cùng lúc như phần mềm bán hàng, hóa đơn điện tử, chữ ký số và dịch vụ kế toán. Với những hộ nhỏ, không có bộ phận chuyên trách, việc vừa kinh doanh vừa cập nhật và thực hiện các quy định mới tạo áp lực không nhỏ. “Liệu có thể tiếp tục đơn giản hóa các yêu cầu này?”, anh Quyết kỳ vọng.
Bà Vũ Thị Bình - Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Đào tạo Quản trị doanh nghiệp Bình Vũ - cho biết, việc nâng ngưỡng từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng và áp dụng tính thuế theo doanh thu sẽ “gỡ” nhiều vướng mắc cho hộ kinh doanh. Ngưỡng 3 tỷ đồng khá dễ đạt, nhất là với hộ kinh doanh thương mại. Khi vượt ngưỡng này, việc tính thuế theo thu nhập tính thuế lại khiến hộ kinh doanh gặp khó vì không dễ tập hợp, chứng minh đầy đủ chi phí.
Nếu chuyển sang tính thuế theo doanh thu, hộ kinh doanh không còn phải chịu áp lực chứng minh chi phí đầu vào như trước. Theo bà Bình, đây là điểm khiến các hộ “nhẹ nhõm hơn rất nhiều”.
Tuy nhiên, hóa đơn đầu ra vẫn là câu chuyện cần tiếp tục cân nhắc. Bà Bình cho rằng nếu một hộ bán chủ yếu cho khách lẻ, có thể nghiên cứu cho phép xuất gộp những đơn hàng nhỏ. Theo bà, mức khoảng 1-2 triệu đồng/đơn có thể được cân nhắc; những đơn hàng từ ngưỡng nhất định trở lên vẫn xuất hóa đơn riêng, cách này vừa giảm chi phí nhân lực, vừa hạn chế việc một hộ phải xuất hàng trăm, thậm chí hàng nghìn hóa đơn điện tử mỗi ngày.
Tránh tạo “vách đá” chính sách
Theo bà Vũ Thị Bình, vấn đề hóa đơn hiện không chỉ nằm ở chi phí. Hộ kinh doanh còn chịu áp lực tâm lý vì lo xuất sai, sai thời điểm, sai thông tin hoặc bị xử phạt. Nếu thuê kế toán thì phát sinh thêm chi phí; nếu tự làm thì vừa bán hàng vừa phải xử lý hóa đơn. Trong khi đó, việc tự động hóa hóa đơn đòi hỏi dữ liệu hàng hóa, đầu vào phải đủ minh bạch, điều mà nhiều hộ kinh doanh chưa thể đáp ứng hoàn toàn.
Ở góc độ chính sách, ông Trần Văn Quân - Chủ tịch Công ty Luật VNLAWS - cho rằng việc hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ là cần thiết, nhưng cần tránh thiết kế chính sách chỉ xoay quanh một mốc doanh thu.
Theo ông Quân, nếu doanh thu 9,9 tỷ đồng được hưởng ưu đãi nhưng 10,1 tỷ đồng lại mất ưu đãi, chính sách có thể tạo ra “vách đá”, khiến một số hộ có tâm lý không muốn lớn hoặc tìm cách duy trì doanh thu dưới ngưỡng. Nên nghiên cứu cơ chế ưu đãi giảm dần theo quy mô, thay vì vừa vượt ngưỡng là mất hoàn toàn ưu đãi. Khi đó, chính sách sẽ tạo động lực để hộ kinh doanh mở rộng, chuyển đổi thành doanh nghiệp và minh bạch hơn.
“Về nguyên tắc có thể giảm 30% số thuế phải nộp với doanh thu đến 10 tỷ đồng; trên 10 tỷ đến 50 tỷ đồng giảm ở mức thấp hơn và trên 50 tỷ đồng tiếp tục giảm theo một tỷ lệ phù hợp. Các mức này chỉ mang tính minh họa cho phương pháp thiết kế chính sách”, ông Quân dẫn ví dụ.
Chính thức giảm 30% thuế cho hộ kinh doanh
Chiều 24/8, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp. Theo đó, cá nhân và doanh nghiệp có doanh thu năm đến 10 tỷ đồng sẽ được giảm 30% thuế trong năm 2026, 2027.
