Ngày 23/7, Bộ Tư lệnh TPHCM cùng Công an TPHCM phối hợp nhóm phục dựng ảnh Team Lee tổ chức trao tặng 54 bức ảnh chân dung đã được phục dựng đến thân nhân các gia đình liệt sĩ trên địa bàn thành phố.
Đây là hành động thiết thực, ý nghĩa của các các cơ quan chức năng TPHCM cùng các bạn trẻ hướng về các bậc tiền nhân có công với đất nước, trước thềm kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026) và hòa trong không khí thiêng liêng của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Trực tiếp đón nhận những bức ảnh về người thân yêu của mình đã được phục dựng, thân nhân các liệt sĩ lặng người ôm chặt di ảnh sau hàng chục năm mong đợi. Nhiều người không khỏi nghẹn ngào, không cầm được nước mắt khi lần đầu tiên được nhìn lại gương mặt người cha, người chồng, người anh, người con đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc qua những bức ảnh được phục dựng.
Theo năm tháng, nhiều tấm ảnh liệt sĩ đã phai mờ, sờn rách, chỉ còn lưu giữ những đường nét mờ nhạt. Đối với thân nhân, đó không đơn thuần là một bức ảnh, mà là kỷ vật thiêng liêng, là hình bóng của người thân đã hiến dâng trọn tuổi thanh xuân cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.
Nhận bức di ảnh của chồng vừa được phục dựng, cụ bà Đỗ Thị Ân (83 tuổi, phường Đông Hưng Thuận, TPHCM, vợ liệt sĩ Lương Đình Canh hy sinh năm 1968) cho biết suốt nhiều năm qua, bà luôn mang trong lòng những nỗi niềm, mong mỏi khôn nguôi. Với bà, được nhìn lại hình ảnh người chồng đã hy sinh cách đây gần 60 năm là niềm an ủi lớn lao.
Bà Ân kể, liệt sĩ Lương Đình Canh từng tham gia quân đội, sau đó xuất ngũ, trở về công tác tại Nhà máy giấy Vạn Điểm (Hà Tây trước đây, nay là thành phố Hà Nội). Tại đây, hai người tìm hiểu rồi đi đến hôn nhân.
Chỉ ít ngày sau lễ cưới, một ngày tháng 4/1965, người chồng trẻ tiếp tục lên đường chiến đấu.
Trên đường hành quân vào chiến trường, đi đến đâu anh chiến sĩ Lương Đình Canh cũng viết thư về cho vợ. Những cánh thư vượt qua bom đạn, mang theo nỗi nhớ và những dự định của đôi vợ chồng trẻ chưa kịp có một mái ấm trọn vẹn. Lá thư cuối cùng được ông viết bên dòng sông Nhật Lệ.
Bà Đỗ Thị Ân bồi hồi nhớ lại: “Trong thư, anh kể với tôi về một cô gái lái đò trên sông Nhật Lệ. Khi cô hỏi anh đã có gia đình chưa, anh trả lời mình đã có vợ ở quê nhà. Anh gửi thư về dặn nếu sinh con trai thì đặt tên Lương Đình Chiến, nghĩa là mong chiến tranh mau kết thúc; sinh con gái thì đặt Lương Thị Cẩm Thơ vì anh ấy hay ngâm thơ. Nhưng chúng tôi không có với nhau một người con”.
Đến năm 1968, gia đình nhận giấy báo tử, rằng anh Lương Đình Canh đã hy sinh.
Cơ quan, đoàn thể, chính quyền và gia đình hai bên nhiều lần động viên bà Ân đi thêm bước nữa. Về sau, bà lập gia đình với người chồng sau cũng là bộ đội và có với nhau 2 người con.
“Từ khi anh ấy hy sinh đến giờ, hôm nay tôi mới có dịp đứng ở đây để tâm sự, thỏa lòng mong ước của một người vợ liệt sĩ. Năm nay tôi đã 83 tuổi, tôi đã toại nguyện. Tôi biết ơn Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương luôn quan tâm, chăm lo cả về vật chất lẫn tinh thần cho gia đình chính sách, gia đình liệt sĩ”, bà nói và cho hay mới đây, Đoàn Thanh niên phường Đông Hưng Thuận đã tổ chức một bữa cơm tri ân tại gia đình để tưởng nhớ chồng bà - liệt sĩ Lương Đình Canh.
“Đi là đi luôn, từ ngày đó không còn gặp lại nữa”
Đến dự buổi lễ, chia sẻ với phóng viên, bà Nguyễn Thị Thuận (ngụ ở phường Phú Thạnh, vợ liệt sĩ Hoàng Văn Khế, hy sinh năm 1974) bùi ngùi nhớ lại: “Ngày ông lên đường ra trận cũng là lần cuối cùng hai vợ chồng gặp mặt. Đi là đi luôn, từ ngày đó không còn gặp lại nữa”.
Khi ấy, con gái lớn của bà Thuận mới 2 tuổi, còn con trai vẫn đang trong bụng mẹ. Sau ngày chồng hy sinh, bà quyết định ở vậy, một mình tần tảo nuôi con khôn lớn đến hôm nay.
Điều khiến người phụ nữ này đau đáu suốt nhiều năm qua là đến nay gia đình vẫn chưa tìm được hài cốt của liệt sĩ Hoàng Văn Khế. Bà cho biết bản thân từng lặn lội sang tận Campuchia để tìm kiếm nhưng không có kết quả. Theo những thông tin mà gia đình nhận được, khu vực chiến trường năm xưa đã bị tàn phá nặng nề nên việc xác định nơi an nghỉ của các liệt sĩ vô cùng khó khăn.
Theo bà Thuận, bà và chồng quen nhau khi ông là bộ đội pháo binh, được cử về huấn luyện dân quân tại địa phương nơi bà làm việc. Sau đó, hai người kết hôn vào năm 1964.
Anh Lê Quyết Thắng - Trưởng nhóm Team Lee, cho biết suốt gần 5 năm qua, nhóm đã chung sức khôi phục hơn 10.000 tấm hình từ những bản gốc cũ kỹ để trao tặng lại cho gia đình thương binh - liệt sĩ trên khắp cả nước. Công việc này gặp nhiều thách thức do điều kiện bảo quản ảnh tại một số địa phương không được tốt, khiến nhiều bức ảnh gốc chỉ còn giữ được một phần chi tiết.
Tuy nhiên, anh Thắng khẳng định chính sự mong mỏi của những người mẹ, người vợ liệt sĩ và giá trị lịch sử thiêng liêng đã trở thành động lực to lớn để các thành viên nỗ lực làm việc xuyên đêm. Mỗi bức ảnh được hoàn thiện là sự an ủi tinh thần vô giá, giúp lưu giữ câu chuyện và hình ảnh của những anh hùng đã hy sinh. Qua đó, dự án thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của thế hệ trẻ đối với những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc.
