Làn sóng bắt đầu kể từ tháng 6 khi hàng loạt ngân hàng quốc doanh và ngân hàng thương mại cổ phần như Ngân hàng Truyền thông, Ngân hàng Thương Mại Trung Quốc, Ngân hàng Công Thương Trung Quốc, Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc, Ngân hàng Quảng Phát Trung Quốc và Ngân hàng Bình An đã lần lượt công bố điều chỉnh hoạt động kinh doanh kim loại quý dành cho khách hàng cá nhân, trong đó có việc chấm dứt dịch vụ môi giới giao dịch trên Sàn Giao dịch vàng Thượng Hải.
Mới đây nhất, Ngân hàng Truyền thông cho biết sẽ chính thức ngừng cung cấp dịch vụ kể từ sau phiên quyết toán ngày 24/7. Các hợp đồng bị ảnh hưởng gồm nhiều sản phẩm vàng và bạc như Au99.99, Au100g, Au(T+D), mAu(T+D), Ag(T+D)...
Sau thời điểm trên, khách hàng đang nắm giữ vị thế sẽ không còn có thể tất toán hợp đồng, bán hoặc nhận vàng thông qua ngân hàng điện tử hay các kênh giao dịch khác. Ngân hàng khuyến cáo khách hàng nhanh chóng đóng hoặc bán các hợp đồng giao dịch liên quan và rút số tiền còn lại từ tài khoản ký quỹ trước thời hạn.
Trước đó, Ngân hàng Thương Mại Trung Quốc cũng thông báo sẽ dừng dịch vụ môi giới giao dịch kim loại quý cá nhân trên Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải từ ngày 27/7, đồng thời khóa toàn bộ quyền giao dịch trực tuyến và tại quầy.
Không chỉ dừng cung cấp dịch vụ, nhiều ngân hàng còn cảnh báo sẽ áp dụng biện pháp thanh lý bắt buộc đối với các tài khoản không hoàn tất giao dịch đúng thời hạn.
Ngân hàng Tiết kiệm Bưu điện Trung Quốc từng cho biết sẽ thực hiện cưỡng chế thanh lý hoặc bán số kim loại quý tồn kho đối với các khách hàng chưa xử lý vị thế trước thời hạn quy định. Sau khi thanh lý, số tiền thu được sẽ tự động chuyển về tài khoản thanh toán của khách hàng, đồng thời ngân hàng sẽ chấm dứt quyền giao dịch đối với dịch vụ này.
Bên cạnh việc chấm dứt dịch vụ môi giới giao dịch kim loại quý cá nhân trên Sàn Giao dịch vàng Thượng Hải, nhiều ngân hàng cũng đồng loạt điều chỉnh tỷ lệ ký quỹ đồng loạt nâng tỷ lệ ký quỹ đối với các hợp đồng giao dịch hoãn thanh toán.
Ngân hàng Công nghiệp vừa nâng tỷ lệ ký quỹ đối với các hợp đồng vàng giao dịch hoãn thanh toán Au(T+D), mAu(T+D) và Au(T+N1) dành cho khách hàng cá nhân từ 40% lên 120%.
Ngân hàng CITIC Trung Quốc cũng nâng tỷ lệ ký quỹ của nhiều hợp đồng vàng và bạc lên 120%, trong khi Ngân hàng Trung Quốc điều chỉnh tỷ lệ ký quỹ đối với hợp đồng vàng từ 99,9% lên 120% và hợp đồng bạc từ 99,96% lên 119,91%.
Theo các chuyên gia tài chính, giao dịch vàng hoãn thanh toán là hình thức đầu tư có sử dụng đòn bẩy tài chính. Tỷ lệ ký quỹ càng thấp thì nhà đầu tư càng được vay nhiều vốn để giao dịch, đồng nghĩa với mức độ rủi ro càng cao. Khi tỷ lệ ký quỹ được nâng lên trên 100%, giao dịch gần như không còn sử dụng đòn bẩy.
Ông Wu Zewei - chuyên gia nghiên cứu tại Ngân hàng Thương mại Nông thôn Giang Tô - nhận định, việc nâng mạnh tỷ lệ ký quỹ sẽ làm giảm đáng kể hoạt động đầu cơ ngắn hạn trên thị trường. Mặc dù thanh khoản có thể suy giảm trong ngắn hạn, nhưng thị trường sẽ vận hành ổn định hơn khi bong bóng đầu cơ được thu hẹp.
Giới chuyên gia cho rằng, nguyên nhân chính khiến các ngân hàng đồng loạt hành động là sự biến động mạnh của giá vàng và các kim loại quý trong thời gian gần đây.
Ông Lou Feipeng - chuyên gia nghiên cứu tại Ngân hàng Tiết kiệm Bưu điện Trung Quốc - cho biết, việc chủ động thu hẹp hoạt động giao dịch đòn bẩy là biện pháp quản trị rủi ro mang tính phòng ngừa. Điều này giúp các ngân hàng hạn chế nguy cơ khách hàng mất khả năng thanh toán trong điều kiện thị trường biến động cực đoan, đồng thời định hướng nhà đầu tư tham gia thị trường theo hướng thận trọng hơn.
Trong khi đó, ông Dong Ximiao - kinh tế trưởng của Công ty Zhaolian Securities - nhận định, hoạt động môi giới giao dịch kim loại quý trên Sàn Giao dịch vàng Thượng Hải thực chất là giao dịch phái sinh có sử dụng đòn bẩy. Khi giá vàng biến động mạnh, rủi ro thua lỗ của nhà đầu tư tăng lên đáng kể, kéo theo nguy cơ phát sinh nợ xấu và ảnh hưởng đến uy tín của các ngân hàng.
Theo ông Dong Ximiao, việc điều chỉnh hoạt động kinh doanh này giúp các ngân hàng giảm rủi ro này không chỉ giúp các ngân hàng giảm thiểu rủi ro hoạt động mà còn phù hợp với định hướng của cơ quan quản lý Trung Quốc, vốn đang khuyến khích các tổ chức tài chính tập trung cung cấp sản phẩm phái sinh cho khách hàng tổ chức thay vì nhà đầu tư cá nhân.
Đáng chú ý, các ngân hàng cho biết việc điều chỉnh chỉ áp dụng đối với hoạt động giao dịch kim loại quý có sử dụng đòn bẩy trên Sàn Giao dịch vàng Thượng Hải. Các sản phẩm như vàng vật chất, chương trình tích lũy vàng hay các quỹ ETF vàng và ETF bạc vẫn được duy trì bình thường.
Nhiều ngân hàng cũng khuyến nghị khách hàng chuyển sang các sản phẩm đầu tư ít rủi ro hơn như tích lũy vàng định kỳ hoặc các quỹ ETF vàng nếu vẫn muốn tiếp tục đầu tư vào thị trường kim loại quý.
