Mô hình xã, phường XHCN là nơi người dân trực tiếp cảm nhận được thành quả phát triển

Tạo dựng hạnh phúc cho cộng đồng

Hà Nội đang nghiên cứu thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa. Theo ông, đâu là những giá trị cốt lõi mà Hà Nội cần hướng tới khi xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa?

TS. Nguyễn Tuấn Minh: Mô hình xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã được Đảng xác định với những đặc trưng nền tảng, như: Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người được phát triển toàn diện và có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc.

Đối với Hà Nội, những giá trị đó cần được hiện thực hóa ngay từ cấp cơ sở. Xã, phường không chỉ là đơn vị hành chính mà phải là nơi người dân trực tiếp cảm nhận được thành quả phát triển, nơi mọi chính sách đều hướng đến việc nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo dựng hạnh phúc cho cộng đồng.

Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị đã xác định tầm nhìn xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”. Theo ông, điều đó cần được cụ thể hóa như thế nào ở cấp xã, phường?

Tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 02 là lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Vì vậy, mô hình xã, phường phải được tổ chức theo hướng người dân có thể cảm nhận được sự thay đổi tích cực trong cuộc sống hằng ngày.

Đó có thể là những điều rất cụ thể như một tuyến đường sạch đẹp, môi trường sống an toàn, thủ tục hành chính thuận tiện, trường học và trạm y tế chất lượng, người cao tuổi được chăm sóc đầy đủ, trẻ em được bảo vệ và người lao động có điều kiện ổn định cuộc sống. Đây chính là những thước đo chân thực nhất của một đô thị phát triển và đáng sống.

Trong bối cảnh Hà Nội đô thị hóa nhanh, vấn đề công bằng xã hội cần được đặt ra như thế nào, thưa ông?

Đô thị hóa luôn tạo ra những cơ hội mới nhưng đồng thời cũng làm xuất hiện những khoảng cách mới về thu nhập, nhà ở, giáo dục, y tế và khả năng tiếp cận dịch vụ công.

Do đó, xã, phường không thể chỉ dừng lại ở chức năng quản lý hành chính. Chính quyền cơ sở cần chủ động nhận diện các nhóm dễ bị tổn thương, triển khai các chính sách hỗ trợ phù hợp và kịp thời, bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận công bằng với các dịch vụ thiết yếu. Một xã hội phát triển bền vững là xã hội không để bất kỳ ai bị gạt ra ngoài lề của tiến trình phát triển.

Văn minh và hạnh phúc hơn

Hà Nội cũng đang đối mặt với nhiều thách thức như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu. Theo ông, mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa cần thích ứng ra sao?

Đây là yêu cầu rất quan trọng. Một xã, phường hiện đại không chỉ phát triển nhanh mà còn phải có khả năng chống chịu trước các rủi ro và biến động.

Điều đó đòi hỏi việc quy hoạch, quản lý môi trường, bảo vệ các nhóm yếu thế và nâng cao năng lực ứng phó với thiên tai, dịch bệnh phải được triển khai ngay từ cấp cơ sở. Mục tiêu cuối cùng là duy trì sự ổn định của cộng đồng và bảo đảm chất lượng sống của người dân trong mọi hoàn cảnh.

Nhiều ý kiến cho rằng văn hóa phải trở thành nền tảng của phát triển. Quan điểm của ông về vấn đề này?

Tôi hoàn toàn đồng tình. Hà Nội là Thủ đô nghìn năm văn hiến nên sự phát triển không thể chỉ được đo bằng những công trình hay chỉ số kinh tế.

Một xã, phường văn minh phải được phản ánh qua chất lượng đời sống văn hóa cộng đồng, cách ứng xử giữa con người với con người, tinh thần tương trợ lẫn nhau và ý thức giữ gìn môi trường sống. Khi người dân biết sống trách nhiệm, tôn trọng sự khác biệt, giữ gìn nếp sống thanh lịch, văn minh thì đó chính là nguồn lực mềm quan trọng nhất để xây dựng Thủ đô phát triển bền vững.

Theo ông, chính quyền cơ sở trong giai đoạn mới cần đổi mới theo hướng nào?

Điều quan trọng là chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ và kiến tạo phát triển. Chính quyền cơ sở cần hoạt động minh bạch, gần dân, có trách nhiệm giải trình và ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ trong quản trị.

Điều này được thể hiện bằng việc giải quyết thủ tục hành chính nhanh hơn, tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân kịp thời hơn, quản lý đô thị hiệu quả hơn và tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát quá trình thực thi chính sách. Khi người dân được lắng nghe và được tham gia, niềm tin xã hội sẽ được củng cố.

Ông kỳ vọng điều gì vào quá trình thí điểm xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa tại Hà Nội trong thời gian tới?

Tôi cho rằng đây không phải là một phong trào mang tính ngắn hạn hay một bộ tiêu chí hình thức. Đây là quá trình tổ chức lại đời sống cơ sở theo hướng nhân văn hơn, công bằng hơn, văn minh hơn và hạnh phúc hơn.

Khi xã, phường thực sự trở thành nơi người dân được chăm lo, được bảo vệ, được tham gia và được phát triển toàn diện, Hà Nội sẽ có nền tảng vững chắc để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, xứng đáng là trung tâm chính trị, văn hóa và động lực phát triển của cả nước.

Xin trân trọng cảm ơn ông!