Theo Hội đồng Tham mưu Liên quân Nhật Bản, trong 4 ngày liên tiếp từ ngày 20 đến 23/10, máy bay do thám Trung Quốc và Nga đã thực hiện tổng cộng “5 chuyến bay gần Nhật Bản”, gồm 3 chuyến của máy bay Y-9 Trung Quốc và 2 chuyến của máy bay Il-20 Nga. Nhật Bản không ghi nhận trường hợp nào các máy bay này xâm phạm không phận.
Ngày 20/10, một máy bay tuần tra Y-9 của Trung Quốc bay từ biển Hoa Đông, đi qua khu vực giữa đảo chính Okinawa và đảo Miyako-jima để tiến vào Thái Bình Dương, sau đó bay về phía vùng biển ngoài khơi đảo Amami Oshima rồi quay đầu.
Một máy bay Y-9 khác chuyên thu thập thông tin tình báo thực hiện chuyến bay khứ hồi trên biển Hoa Đông, giữa vùng biển phía Nam quần đảo Danjo thuộc tỉnh Nagasaki và khu vực phía Tây Bắc đảo chính Okinawa. Ngày 21/10, một máy bay Y-9 khác tiếp tục thực hiện hành trình tương tự, đi qua tuyến Okinawa-Miyako.
Đến ngày 22 và 23/10, máy bay trinh sát Il-20 của Nga xuất hiện. Hai chiếc Il-20 bay từ hướng lãnh thổ Nga, vượt qua biển Nhật Bản về phía vùng biển ngoài khơi tỉnh Shimane ở bờ biển phía Tây đảo Honshu rồi quay trở lại. JASDF đều phải điều tiêm kích xuất kích để theo dõi và ứng phó.
Il-20 là máy bay động cơ cánh quạt được thiết kế chủ yếu cho nhiệm vụ tình báo điện tử và thu thập tín hiệu. Trong khi đó, Y-9 là máy bay bốn động cơ của Trung Quốc, được phát triển thành nhiều biến thể quân sự, trong đó có máy bay tuần tra biển và máy bay thu thập thông tin tình báo.
5 chuyến bay do thám giữa lúc Mỹ-Nhật phô diễn sức mạnh
Đáng chú ý, các hoạt động trên diễn ra trùng thời điểm “Keen Sword 2027” (Kiếm sắc 2027), cuộc tập trận chung quy mô lớn giữa Mỹ và Nhật Bản, diễn ra từ ngày 19-29/10. Tokyo dự kiến huy động khoảng 45.000 quân nhân, 260 máy bay và 40 tàu tham gia cuộc tập trận.
Việc máy bay trinh sát Trung Quốc và Nga liên tiếp hoạt động quanh Nhật Bản trong thời gian này cho thấy giá trị thu thập thông tin của các cuộc diễn tập quân sự quy mô lớn đối với các nước trong khu vực.
Các tuyến bay qua biển Hoa Đông, khu vực Okinawa-Miyako và biển Nhật Bản cũng nằm trong những không gian chiến lược đặc biệt nhạy cảm đối với Nhật Bản.
Hoạt động của Nga càng đáng chú ý trong bối cảnh quan hệ Moscow-Tokyo tiếp tục căng thẳng. Tháng 8, Nga tập trận tên lửa gần quần đảo Kuril mà Nhật Bản cũng tuyên bố chủ quyền.
Hệ thống tên lửa phòng thủ bờ Bastion của Nga đã phóng tên lửa hành trình P-800 nhằm vào các mục tiêu hải quân giả định ở khoảng cách ít nhất 300 km.
Cuộc diễn tập diễn ra không lâu sau chuyến thăm đầu tiên của Tổng thống Nga Vladimir Putin tới khu vực này, qua đó tạo thêm một khía cạnh quân sự cho tranh chấp lãnh thổ vốn đã kéo dài giữa Moscow và Tokyo.
Trong khi đó, Nhật Bản ngày càng phải đối mặt sức ép lớn hơn đối với năng lực phòng thủ trên không và trên biển. Nhật Bản dưới thời Thủ tướng Sanae Takaichi (lên nắm quyền cuối năm 2025) đã thể hiện lập trường cứng rắn hơn đối với cả Trung Quốc và Nga, đồng thời tăng cường liên kết quân sự với Mỹ.
Trong bối cảnh đó, việc Trung Quốc và Nga đồng thời tăng cường hoạt động của máy bay do thám quanh Nhật Bản có thể được xem là một dấu hiệu cho thấy không gian quân sự xung quanh quần đảo Nhật Bản đang trở nên ngày càng sôi động và nhạy cảm, đặc biệt khi Tokyo và Washington đẩy mạnh các cuộc tập trận nhằm nâng cao khả năng phối hợp tác chiến, giới quan sát nhận định.
