Tai biến ngày càng tăng
Vài năm gần đây, thị trường thẩm mỹ Việt Nam tăng trưởng chóng mặt. Từ nâng mũi, hút mỡ, nâng ngực đến tiêm filler, botox, trẻ hóa da…, nhu cầu làm đẹp đã trở thành xu hướng phổ biến trong đời sống hiện đại.
Theo các báo cáo thị trường, quy mô ngành thẩm mỹ Việt Nam đạt khoảng 355,6 triệu USD năm 2024 và được dự báo có thể tăng gần gấp đôi vào năm 2033. Tuy nhiên, phía sau “miếng bánh” triệu đô là thực trạng đáng lo ngại khi tai biến thẩm mỹ ngày càng gia tăng cả về số lượng lẫn mức độ nghiêm trọng.
Tháng 4/2026, Bệnh viện Quân y 175 tiếp nhận một nữ bệnh nhân 33 tuổi trong tình trạng nguy kịch sau khi hút mỡ bụng và cấy mỡ tự thân vào vùng thái dương tại một phòng khám thẩm mỹ tư nhân. Khoảng một giờ sau thủ thuật, người bệnh xuất hiện triệu chứng nói khó khăn, yếu liệt nửa người bên phải.
Các bác sĩ xác định bệnh nhân bị đột quỵ, nhồi máu não cấp do thuyên tắc mỡ - biến chứng cực hiếm nhưng đặc biệt nguy hiểm sau cấy mỡ tự thân. Tình trạng phù não nhanh chóng diễn tiến nặng khiến bệnh nhân phải mổ mở sọ giải áp cấp cứu.
Sau gần hai tuần điều trị tích cực, người bệnh qua cơn nguy kịch nhưng vẫn đối mặt nguy cơ di chứng kéo dài. Không chỉ cứu sống bệnh nhân, các bác sĩ còn phải thực hiện nhiều kỹ thuật phức tạp để phục hồi thẩm mỹ và chức năng vùng đầu bị tổn thương. Từ một thủ thuật làm đẹp được quảng cáo “an toàn”, người phụ nữ này đã phải trải qua hành trình giành giật sự sống với nguy cơ tàn phế.
Tại Bệnh viện JW Hàn Quốc, các bác sĩ cũng đã phải cấp cứu một trường hợp áp xe khổng lồ sau tiêm “filler collagen” nâng mông. Nữ bệnh nhân nhập viện trong tình trạng vùng mông sưng đỏ, đau nhức dữ dội, không thể đi lại bình thường. Kết quả MRI cho thấy ổ áp xe lớn tạo cấu trúc tổ ong ăn sâu trong mô cơ, đe dọa nhiễm trùng huyết.
Trước đó, bệnh nhân từng tiêm chất làm đầy, được quảng cáo là “collagen đa tầng” để tăng kích thước vòng ba. Trong ca mổ cấp cứu, các bác sĩ phải hút và nạo vét gần 2,5 lít dịch mủ cùng mô hoại tử khỏi cơ thể người bệnh.
Theo các chuyên gia, nhiều loại filler hoặc chất làm đầy trôi nổi hiện nay được quảng cáo bằng những khái niệm như “filler collagen”, “chất đa tầng”, “công nghệ sinh học…” nhưng thực chất không rõ thành phần, không được kiểm định an toàn. Đây được xem là những “quả bom nổ chậm”, có thể gây viêm kéo dài, hoại tử hoặc biến chứng nhiều năm sau tiêm.
Hai trường hợp trên chỉ là phần nổi của tảng băng trong bức tranh tai biến thẩm mỹ hiện nay. Theo thống kê của Hội Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ Việt Nam, mỗi năm cả nước có khoảng 250.000 người can thiệp thẩm mỹ. Tỷ lệ biến chứng hiện chiếm khoảng 14%, tương đương 25.000-35.000 ca gặp sự cố ở nhiều mức độ khác nhau.
Đáng lo ngại là thị trường làm đẹp phát triển quá nhanh, trong khi khả năng kiểm soát chuyên môn chưa theo kịp. Chỉ cần vài phút trên mạng xã hội, người dùng có thể bắt gặp hàng loạt quảng cáo như “mũi 6D”, “nâng cơ đa tầng”, “đẹp ngay sau 15 phút”, “an toàn 100%”…
Những thuật ngữ đầy tính tiếp thị tạo cảm giác đây là các công nghệ hiện đại, ít rủi ro và gần như không cần thời gian hồi phục. Trong “ma trận” quảng cáo đó, rất nhiều người không còn đủ khả năng phân biệt đâu là bác sĩ thật, đâu là người hành nghề không phép; đâu là cơ sở được cấp phép, đâu là spa hoạt động “chui”...
Khó ngăn hiểm họa, vì sao?
PGS.TS.BS Lê Hành, Chủ tịch Hội Tạo hình Thẩm mỹ Việt Nam nhận định: Nhiều người đang lầm tưởng thẩm mỹ chỉ là làm đẹp bên ngoài nên ít nguy hiểm. Tuy nhiên, phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ thực chất vẫn là một chuyên ngành ngoại khoa đúng nghĩa. “Mà đã là ngoại khoa thì luôn tồn tại nguy cơ biến chứng” - ông Hành nhấn mạnh.
Theo chuyên gia này, mỗi kỹ thuật đều có rủi ro riêng. Hút mỡ có nguy cơ thuyên tắc mỡ, tiêm filler có thể gây tắc mạch, hoại tử, thậm chí mất thị lực. Đặc biệt, nguy hiểm lớn nhất hiện nay nằm ở lực lượng hành nghề ngoài luồng, không được đào tạo y khoa bài bản nhưng vẫn thực hiện các thủ thuật xâm lấn.
“Khi người bệnh bị cuốn vào mê cung quảng cáo, họ rất dễ đưa ra quyết định dựa trên cảm xúc hoặc lời hứa hẹn thay vì yếu tố an toàn y khoa” - PGS Lê Hành cảnh báo.
PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hội Phẫu thuật Thẩm mỹ TPHCM cho biết, phẫu thuật thẩm mỹ là chuyên ngành đặc biệt vì đối tượng phục vụ chủ yếu là người khỏe mạnh với kỳ vọng tối ưu ngoại hình và rủi ro gần như bằng không. Tuy nhiên, thực tế cho thấy số ca biến chứng đang gia tăng, đặc biệt ở các thủ thuật ít xâm lấn như filler, botox hay làm đẹp tại spa.
Ngày 12/5, báo Tiền Phong phối hợp với các cơ quan quản lý, chuyên gia y tế và đơn vị liên quan tổ chức hội thảo với chủ đề “Thẩm mỹ an toàn: Từ pháp lý đến thực hành chuẩn y khoa” tại TPHCM. Hội thảo sẽ tạo ra một diễn đàn trao đổi thẳng thắn, đa chiều giữa các bên liên quan, tập trung làm rõ các vấn đề then chốt: Thực trạng pháp lý trong lĩnh vực phẫu thuật thẩm mỹ tại Việt Nam; ranh giới giữa spa, phòng khám chuyên khoa và bệnh viện thẩm mỹ; các biến chứng thẩm mỹ thường gặp, nguyên nhân và giải pháp; vai trò của bác sĩ trong đảm bảo an toàn và đạo đức nghề nghiệp; xu hướng thẩm mỹ nha khoa và những khuyến nghị chuyên môn.
Theo ông Vân, nguồn gốc của nhiều biến chứng xuất phát từ những lỗ hổng trong công tác quản lý và tình trạng “phi y khoa hóa” các thủ thuật thẩm mỹ. Thống kê của Hội cho thấy 58,5% biến chứng xảy ra tại các cơ sở không phép; 54,3% người thực hiện không phải bác sĩ; gần 40% trường hợp sử dụng vật tư y tế không rõ nguồn gốc.
“Biến chứng thẩm mỹ tại Việt Nam hiện nay không còn là vấn đề kỹ thuật cá nhân mà đã trở thành gánh nặng cho hệ thống y tế công cộng” - ông Vân nhìn nhận.
Ở góc độ pháp lý, LS Vi Thị Phường, Công ty Luật TNHH MTV Nguyễn Hiếu - Đoàn Luật sư TP Đồng Nai cho rằng ranh giới giữa hoạt động chăm sóc sắc đẹp thông thường và khám chữa bệnh đang bị xóa nhòa.
Nhiều cơ sở sử dụng các tên gọi như “viện thẩm mỹ quốc tế”, “công nghệ chuẩn y khoa”, “thẩm mỹ chuyên sâu”… dù chưa được cấp phép khám chữa bệnh, khiến người dân khó nhận diện cơ sở hợp pháp.
Theo luật sư Phường, dù pháp luật đã có quy định điều chỉnh hoạt động thẩm mỹ nhưng công tác quản lý vẫn còn nhiều bất cập. Một số chế tài chưa đủ sức răn đe. Nhiều cơ sở sau khi bị xử phạt vẫn tiếp tục hoạt động bằng cách đổi tên hoặc thay đổi địa điểm.
Trong khi đó, tốc độ phát triển của công nghệ làm đẹp đang vượt nhanh hơn hành lang pháp lý. Nhiều kỹ thuật mới xuất hiện liên tục nhưng chưa có quy định quản lý cụ thể gây khó khăn trong việc kiểm soát và xác định trách nhiệm khi xảy ra sự cố.
Các chuyên gia cho rằng để giảm tai biến thẩm mỹ, cần siết quản lý quảng cáo trên mạng xã hội, tăng kiểm tra các cơ sở hoạt động không phép, chuẩn hóa đào tạo chuyên môn và nâng cao nhận thức cộng đồng về rủi ro y khoa trong làm đẹp. Bởi, phía sau những lời hứa “đẹp nhanh”, “không đau”, “an toàn tuyệt đối” có thể là những biến chứng kéo dài cả đời.
Làm đẹp là nhu cầu chính đáng nhưng không thể đánh đổi bằng sức khỏe và tính mạng. Khi thị trường thẩm mỹ tiếp tục tăng trưởng nóng, điều người dân cần hơn bao giờ hết không chỉ là một diện mạo đẹp hơn mà là sự an toàn được đặt đúng vị trí trung tâm của mọi can thiệp y khoa.
