Mạnh dạn chuyển đổi, đầu tư con nuôi giá trị cao
3h sáng, anh Phạm Văn Bảy (HTX Nuôi trồng thủy sản Gia Hưng, xã Hải Tiến, tỉnh Ninh Bình) đã thức giấc, cầm đèn pin đi kiểm tra từng bể nuôi ốc hương. Đó là cách anh bắt đầu một ngày mới, cũng là công việc được anh duy trì đều đặn suốt những năm qua nhằm theo dõi sức khỏe đàn ốc, kịp thời phát hiện những bất thường.
Anh Bảy chia sẻ, trước đây gia đình anh nuôi tôm nhưng thường xuyên đối mặt với rủi ro dịch bệnh, giá cả thị trường biến động nên năng suất và hiệu quả kinh tế không ổn định. Nhận thấy ốc hương có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện nguồn nước ven biển và ít gặp rủi ro dịch bệnh hơn, năm 2020, anh cùng anh trai bắt đầu tìm hiểu, đầu tư mô hình nuôi đối tượng này. "Thời gian đầu, tôi gặp không ít khó khăn do chưa có nhiều kinh nghiệm. Từ việc thiết kế bể đến quy trình chăm sóc đều phải vừa làm vừa điều chỉnh. Qua từng vụ, anh em tôi lại tìm tòi, học hỏi thêm kỹ thuật để nâng cao hiệu quả mô hình nuôi ốc hương", anh Bảy chia sẻ.
Hiện nay, HTX Nuôi trồng thủy sản Gia Hưng đã phát triển diện tích nuôi ốc hương lên gần 2.000m², gồm 6 bể nuôi lớn.
Thức ăn của ốc hương là cá biển, tôm và tép moi tươi sống. Ốc hương là vật nuôi khá nhạy cảm với môi trường nước. Khi độ mặn xuống quá thấp hoặc thay đổi đột ngột, ốc dễ bị yếu, ảnh hưởng đến chất lượng thịt, tốc độ sinh trưởng, thậm chí có thể chết hàng loạt.
Để kiểm soát chất lượng nguồn nước, anh Bảy đầu tư hệ thống lọc nước biển trước khi đưa vào các bể nuôi, với kinh phí hơn 300 triệu đồng. Trong quá trình chăm sóc, thức ăn thừa sau mỗi bữa đều được thu gom để tránh phân hủy, gây ô nhiễm đáy bể. Nước trong bể nuôi cũng được thay hằng ngày.
Anh Bảy cho biết, mỗi vụ nuôi ốc hương kéo dài khoảng 8-10 tháng, mỗi bể cho thu hoạch trung bình 1,2-1,5 tấn ốc. Với giá bán dao động từ 200.000-300.000 đồng/kg tùy kích cỡ, 6 bể nuôi mang lại cho gia đình anh doanh thu hơn 1,8 tỷ đồng mỗi vụ.
Ngoài ốc hương, anh Bảy còn kết hợp nuôi lươn trong bể xi măng và nuôi ếch để đa dạng hóa mô hình sản xuất. Với tổng diện tích sản xuất khoảng 10.000m², gia đình anh hiện tạo việc làm thường xuyên cho 3-4 lao động địa phương, với mức tiền công khoảng 350.000 đồng/ngày.
Cũng mạnh dạn chuyển đổi từ nuôi các đối tượng thủy sản khác sang nuôi ốc hương, gia đình ông Nguyễn Văn Thắng (thôn 16, xã Hải Tiến) hiện duy trì 14 bể nuôi, trong đó có 8 bể nuôi ốc thương phẩm và 6 bể ươm giống. Ông Thắng cho biết, gia đình bắt đầu làm đầm nuôi tôm từ năm 2008. Tuy nhiên, hiệu quả sản xuất không ổn định, có vụ thu lãi nhưng cũng có vụ thất thu do dịch bệnh, ảnh hưởng thời tiết...
Sau khi tìm hiểu, tiếp cận các kỹ thuật nuôi mới, năm 2019, gia đình ông Thắng đã mạnh dạn đầu tư chuyển đổi sang mô hình nuôi ốc hương nhằm nâng cao giá trị kinh tế và giảm thiểu rủi ro trong sản xuất. Hiện mỗi năm gia đình ông cung ứng ra thị trường khoảng 6 - 8 tấn ốc. Tùy theo giá bán từng thời điểm, sau khi trừ chi phí, mỗi bể nuôi có thể mang lại lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng/vụ.
Tạo sinh kế bền vững
Nghề nuôi ốc hương thương phẩm đang mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho các địa phương ven biển tỉnh Ninh Bình. Với giá trị kinh tế cao, thị trường tiêu thụ rộng mở, ốc hương được đánh giá là đối tượng nuôi giàu tiềm năng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế biển theo hướng bền vững.
Ông Bùi Mạnh Phong - Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Hải Tiến cho biết, địa phương có 7,14km đường bờ biển. Đây là lợi thế để phát triển kinh tế thủy sản, nâng cao giá trị sản xuất, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân.
Hiện xã Hải Tiến có tổng diện tích nuôi trồng thủy sản 78,4ha. Trong đó, 59,4ha là diện tích nuôi nước mặn, lợ với các đối tượng chủ yếu như cá mú, cá vược, cá diêu hồng, cá hồng mỹ, cá chim, cá rô phi, tôm thẻ chân trắng, tôm sú và ốc hương. Diện tích nuôi thủy sản nước ngọt là 19ha, với các loại tôm, cá trắm, cá trôi, cá mè, lươn và trạch.
Riêng mô hình nuôi ốc hương, toàn xã hiện có 11 hộ tham gia, với tổng diện tích khoảng 2,5ha. Theo thống kê của địa phương, năng suất nuôi ứng dụng công nghệ cao ước đạt khoảng 20 tấn/ha, trong khi hình thức nuôi thủ công đạt khoảng 7 tấn/ha.
“Ốc hương là đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao, khả năng mang lại thu nhập tốt trên diện tích không lớn, nhất là khi áp dụng phương thức nuôi thâm canh, đầu tư ao lót bạt và kiểm soát tốt môi trường nước, thức ăn. Do đó, nhiều hộ dân trên địa bàn đã chuyển từ nuôi tôm, cá sang nuôi ốc hương, bước đầu cho hiệu quả tích cực”, ông Phong cho hay.
Theo ông Phong, xác định phát triển mô hình nuôi ốc hương là một trong những hướng chuyển đổi cơ cấu đối tượng nuôi trồng thủy sản có tiềm năng, góp phần khai thác hiệu quả lợi thế kinh tế biển, nâng cao giá trị sản xuất, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân, địa phương đã tạo điều kiện để các hộ tiếp cận nguồn vốn tín dụng, Quỹ hỗ trợ nông dân và các chương trình hỗ trợ sản xuất theo quy định. Đồng thời, khuyến khích các hộ có điều kiện liên kết thành tổ hợp tác, hợp tác xã; vận động doanh nghiệp tham gia cung ứng con giống, vật tư, thức ăn và bao tiêu sản phẩm; nghiên cứu xây dựng mô hình liên kết sản xuất, tiêu thụ ốc hương theo chuỗi giá trị...
Thời gian tới, xã Hải Tiến sẽ tiếp tục duy trì, nâng cao hiệu quả các mô hình nuôi ốc hương hiện có; đồng thời rà soát các vùng nuôi trồng thủy sản để lựa chọn diện tích phù hợp, khuyến khích người dân chuyển đổi, mở rộng mô hình theo hướng thâm canh, ứng dụng công nghệ cao. Cùng với đó là đẩy mạnh tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, tạo điều kiện để các hộ tiếp cận nguồn vốn, hình thành tổ hợp tác, hợp tác xã và liên kết với doanh nghiệp trong cung ứng vật tư, tiêu thụ sản phẩm.
Địa phương cũng định hướng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc ốc hương Hải Tiến, từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, gắn phát triển kinh tế thủy sản với bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên ven biển.