Sáng 11/9, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Công Thương và các bộ, cơ quan liên quan về cơ cấu, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng dầu.
Nhiều khâu trung gian, làm tăng chi phí đầu vào
Phát biểu tại cuộc họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, là tiền đề cho ổn định và tăng trưởng 2 con số. Việc cơ cấu lại, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng dầu là một trong những nhiệm vụ ưu tiên rất quan trọng.
Thủ tướng nêu rõ, với lĩnh vực điện, xăng dầu, nếu chúng ta có bước đi đúng, có những cải cách mạnh và thực hiện hiệu quả thì chắc chắn toàn bộ chi phí đầu vào sẽ giảm rất mạnh, góp phần nâng cao hiệu quả, năng suất, cạnh tranh của nền kinh tế.
Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu luôn luôn bảo đảm cung ứng đủ xăng dầu trong mọi tình huống, bảo đảm mạch máu của nền kinh tế, chỉ rõ, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số bất cập, tồn tại: Còn phụ thuộc rất nhiều vào thị trường quốc tế và diễn biến của thị trường quốc tế; quy định của pháp luật, cơ chế điều hành còn những bất cập nên khi thị trường biến động, nguồn cung bị gián đoạn và gây thiếu hụt cục bộ; tổ chức hệ thống phân phối xăng dầu chưa hợp lý, số lượng thương nhân đầu mối nhiều nhưng không mạnh, năng lực tạo nguồn hàng rất hạn chế, nhiều khâu trung gian, làm tăng chi phí đầu vào, giảm hiệu quả; vẫn còn tình trạng găm hàng, đầu cơ, mua bán lòng vòng, nhập lậu, vừa qua đã phát hiện nhiều vi phạm trong các khâu.
Thủ tướng đề nghị Phó Thủ tướng Thường trực tiếp tục chỉ đạo, Bộ Công Thương tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo nghị định mới về kinh doanh xăng dầu nhằm khắc phục căn bản những bất cập của cơ chế hiện hành, xây dựng thị trường và hệ thống phân phối xăng dầu hoạt động thông suốt, hiệu quả, ổn định, minh bạch, cạnh tranh, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước; nâng cao năng lực thích ứng, chống chịu của hệ thống trong nước trước các tác động của thị trường thế giới; bảo đảm an ninh năng lượng và nguồn cung trong mọi tình huống.
Thủ tướng yêu cầu việc sửa đổi lần này phải thực chất, không chỉ thay đổi tên gọi, hình thức tổ chức; phải cắt giảm tối đa đầu mối, khâu trung gian, kiểm soát và điều tiết được giá, giảm chi phí, xác định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của từng chủ thể, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng; khắc phục triệt để các bất cập, không để lợi ích nhóm, gian lận, trục lợi.
Không để xảy ra tình trạng đứt gãy, thiếu hụt cục bộ
Về một số nội dung cụ thể, Thủ tướng đề nghị rà soát kỹ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và điều kiện kinh doanh đối với các loại hình thương nhân, bảo đảm đầy đủ, thống nhất, phù hợp các quy định pháp luật có liên quan; không để chồng chéo, bỏ sót đối tượng hoặc phát sinh thêm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính không cần thiết.
Về tổ chức hệ thống phân phối xăng dầu, Bộ Công Thương rà soát, thiết kế lại hệ thống phân phối theo hướng cắt giảm thực chất các tầng nấc trung gian; phân định rõ chức năng giữa khâu tạo nguồn và khâu hạ nguồn; khắc phục tình trạng mua bán lòng vòng giữa các thương nhân làm tăng chi phí và khó xác định trách nhiệm khi xảy ra thiếu hụt nguồn cung. Quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong việc bảo đảm nguồn hàng đến hệ thống bán lẻ, nhất là trong trường hợp thị trường có biến động, không để xảy ra tình trạng đứt gãy, thiếu hụt cục bộ.
Về thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, Thủ tướng chỉ đạo rà soát điều kiện đối với thương nhân đầu mối theo hướng gắn với năng lực tạo nguồn thực tế, năng lực tài chính, cơ sở vật chất, dự trữ và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung; linh hoạt hơn, không chỉ dựa vào các điều kiện đầu vào về kho, cảng, phương tiện, cửa hàng; có quy định phù hợp với mô hình các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước.
Trên cơ sở đánh giá kỹ tác động, nghiên cứu tiêu chí phù hợp để tái cơ cấu số lượng thương nhân đầu mối, tổ chức lại thương nhân phân phối, bán lẻ, bảo đảm các thương nhân đầu mối thực sự có năng lực và thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với nguồn cung, cũng như bảo đảm trách nhiệm của thương nhân phân phối, bán lẻ. Rà soát cơ chế mua bán giữa các thương nhân, tiêu chuẩn, quy trình, điều kiện, thủ tục và cơ chế, ứng dụng công nghệ để kiểm soát, kiểm tra.
Về cơ chế điều hành giá xăng dầu, Thủ tướng thống nhất tiếp tục đổi mới cơ chế điều hành giá theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý, điều tiết của Nhà nước, nhất là trong trường hợp có biến động. Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính rà soát kỹ các quy định về công thức giá, chi phí kinh doanh, lợi nhuận, kê khai và công bố giá; bảo đảm vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiết giảm chi phí, cạnh tranh giảm giá, vừa ngăn ngừa việc lợi dụng vị trí thị trường để hình thành mức giá bất hợp lý.
Về bảo đảm nguồn cung, dự trữ và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành hoàn thiện cơ chế bảo đảm nguồn cung, dự trữ lưu thông và các công cụ bình ổn thị trường theo quy định của pháp luật về giá, bảo đảm Nhà nước có đủ công cụ can thiệp khi thị trường có biến động bất thường...
